Jak badać życie świętych w epoce AI? Konferencja w Rzymie

Sztuczna inteligencja ułatwia badania nad życiem świętych, ale może też prowadzić do błędów i rozpowszechniania fałszywych informacji. To jeden z tematów konferencji „Świętość w historii”, zorganizowanej w Rzymie przez watykańską Dykasterię Spraw Kanonizacyjnych. Uczestnicy obrad rozmawiają również o tym, jak świadectwo świętych łączy historię z teologią.

Dialog historii i teologii

Dziś, w drugim dniu obrad, Claudio Palumbo z diecezji Termoli-Larino wyjaśniał, że historia opisuje, „jak” przebiegają wydarzenia, a teologia pomaga zrozumieć „dlaczego”.

„Historia nie jest zagrożeniem, przed którym trzeba się bronić, lecz przestrzenią teologiczną, w której odbywa się dialog między Bogiem a ludzkością, między Kościołem a współczesnym światem” – podkreślił bp Palumbo.

Według hierarchy obie dziedziny powinny zachować autonomię. Historia przypomina teologii o konkretnych doświadczeniach ludzi: ubóstwie, wojnach, zmianach technologicznych i kulturowych. Teologia z kolei wnosi wymiar etyczny i przypomina o niezbywalnej godności człowieka.

Święci świadczą życiem

Biskup Palumbo nazwał świętych „historycznymi przeciwciałami”. Choć często nie byli „teologami z zawodu”, pomagali lepiej rozumieć wiarę dzięki własnemu życiu i świadectwu. Ich przykład pokazuje, że Ewangelia przekłada się na konkretne czyny.

Archiwa w epoce AI

O. Robert Godding, jezuita i dyrektor Towarzystwa Bollandystów, przedstawił zasady historycznych badań nad świętymi. Przypomniał, że nie wystarczy oprzeć się na jednym żywocie świętego: trzeba uwzględnić wszystkie dostępne źródła, szczególnie te zawierające nowe informacje. Metodę tę rozwijali bollandyści, twórcy monumentalnego zbioru „Acta Sanctorum”. W kwietniu 2025 roku wykorzystywane przez nich archiwalia, rękopisy i ryciny wpisano do rejestru UNESCO „Pamięć Świata”.

Cyfryzacja i sztuczna inteligencja ułatwiają wyszukiwanie informacji, a nawet wykrywanie plagiatów. Mogą jednak również prowadzić do błędów oraz rozpowszechniania fałszywych tekstów, zdjęć, filmów i nagrań. Dlatego – wskazał o. Godding – każdą informację bez podanego źródła należy zweryfikować.