Jest ratunek dla synagogi w Radzanowie

Niszczejąca synagoga w Radzanowie stanie się oddziałem Muzeum Mazowieckiego w Płocku. Fundacja Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego (FODŻ) użyczyła zabytkowy budynek muzeum na 75 lat. Placówka ma pozyskać środki na jego rewitalizację i stworzyć w nim miejsce poświęcone historii lokalnej społeczności.

Szansa dla zabytku

Podpisanie umowy kończy kilkuletni okres rozmów i poszukiwania sposobu na uratowanie synagogi. Nie oznacza jeszcze rozpoczęcia remontu – Muzeum Mazowieckie musi najpierw zdobyć finansowanie, przygotować dokumentację oraz przeprowadzić prace konserwatorskie i budowlane.

„Cieszę się, że synagoga zyska nowe życie. Ten budynek jest ważny, jest częścią naszego wspólnego dziedzictwa” – powiedział cytowany przez FODŻ mecenas Adam Pindor, który prowadził negocjacje z ramienia Fundacji.

Nowy oddział ma służyć mieszkańcom, turystom i edukacji o wielokulturowej historii Radzanowa. Muzeum Mazowieckie prowadzi już m. in. Muzeum Żydów Mazowieckich w Płocku oraz skansen osadnictwa nadwiślańskiego w Wiączeminie Polskim.

„Dobrze, że porozumieliśmy się i uratujemy tę synagogę. To ważne, że budynek będzie służył przede wszystkim lokalnej społeczności” – podkreślił dyrektor muzeum Leonard Sobieraj.

Ślad żydowskiej społeczności

Murowana synagoga powstała na przełomie XIX i XX wieku w miejscu wcześniejszej drewnianej bożnicy. Jest jednym z nielicznych zachowanych w Polsce przykładów architektury synagogalnej inspirowanej stylem mauretańskim.

Żydzi osiedlili się w Radzanowie około 1710 roku. W XIX wieku tworzyli znaczną część miejscowej społeczności – w 1865 roku stanowili 45 proc. mieszkańców. W 1921 roku było ich 303. Podczas II wojny światowej Niemcy deportowali radzanowskich Żydów do getta w Mławie. Niemal wszyscy zostali zamordowani.

Od magazynu do muzeum

Po wojnie synagoga służyła jako magazyn nawozów, a później mieściła bibliotekę. Od początku XXI wieku pozostawała nieużytkowana i stopniowo niszczała. Od 2004 roku należy do Fundacji Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego.

Rewitalizacja może zwiększyć ofertę kulturalną północnego Mazowsza i przyciągnąć do liczącego około 750 mieszkańców Radzanowa nowych gości. „Ta synagoga to prawdziwa perełka. Już teraz interesuje się nią wiele osób” – powiedział wójt gminy Radzanów Przemysław Pakuszewski.