Kard. Ryś w 40. rocznicę spotkania JP II z muzułmanami: mamy czas, by przekazać jego naukę nowemu pokoleniu

Na modlitwę i wspólną pracę, jako najważniejsze elementy budowania wspólnoty między muzułmanami a chrześcijanami w historycznym przesłaniu Jana Pawła II w Casablance zwrócił uwagę kard. Grzegorz Ryś, przebywający z wizytą w Maroku.

Kard. Grzegorz Ryś gości w Maroku, gdzie wziął udział w spotkaniu z okazji 40. rocznicy historycznego spotkania Jana Pawła II z 80 tysiącami młodych muzułmanów, które miało miejsce 19 sierpnia 1985 roku na stadionie w Casablance. Wówczas było to pierwsze w dziejach masowe spotkanie papieża ze światem islamu.

Metropolita krakowski zauważył, że wszyscy komentatorzy tamto wydarzenie uważają za bezprecedensowe, a kard. Stanisław Dziwisz, ówczesny osobisty sekretarz Ojca Świętego określił je mianem „proroczego”. Kard. Ryś zwrócił uwagę, że z dokumentów historycznych wynika, że Jan Paweł II przemówienie do młodzieży przygotował osobiście a sama jego treść wskazuje, że było „bardzo osobistym świadectwem”.

W swoim wystąpieniu metropolita krakowski zastanawiał się nad źródłami tamtego papieskiego przesłania. Zaznaczył, że raczej nie pochodziły z „okresu krakowskiego”, ponieważ jako arcybiskup krakowski, Karol Wojtyła nie miał zbyt wielu kontaktów z muzułmanami. Kard. Ryś zauważył, że ważnym dla Karola Wojtyły elementem polskiego dziedzictwa były jej wielonarodowość, wielokulturowość i wieloreligijność od XIV do XVIII wieku.

Przypomniał też, że kard. Wojtyła podczas Soboru Watykańskiego II brał udział w ważnych dyskusjach, m.in. tych dotyczących wolności religii i sumienia. Przytoczył fragmenty dwóch jego wystąpień na ten temat. W jednym z nich przyszły papież podkreślił, że osoba ludzka stanowi cel wszelkich regulacji społecznych, a w tym kontekście „ma prawo wierzyć i wyznawać swoją religię”. W drugim głosie Karol Wojtyła podkreślał różnicę między tolerancją religijną a wolnością religijną – tolerancja jest tylko „częściowa i negatywna”, a wolność oznacza prawdziwy, osobisty wybór, pełen miłości.

Kard. Grzegorz Ryś zauważył, że obie kategorie można znaleźć w przemówieniu papieża do młodzieży w Casablance. – Jan Paweł II używa słowa „tolerancja” tylko dwa razy; ale znacznie więcej mówi o „braterskich więziach”, „dialogu”, „miłości”, „miłosierdziu” i „współpracy” między chrześcijanami a muzułmanami. I oczywiście podkreśla priorytet osoby ludzkiej. (…) Każdy człowiek jest wyjątkowy w oczach Boga – mówił metropolita krakowski.

Zaznaczył, że owocem dyskusji o wolności religijnej na soborze był rok później szereg deklaracji soborowych, w tym Deklaracja o stosunku Kościoła do religii niechrześcijańskich Nostra aetate, ogłoszona przez Pawła VI 28 października 1965 roku. Kardynał zauważył, że wszystkie cytaty w przemówieniu papieża w Casablance pochodziły z Nostra aetate. To w tym dokumencie był zapisany cel, który Jan Paweł II (razem z królem Hassanem II) chciał osiągnąć poprzez spotkanie z młodymi muzułmanami – zaprosić ich do porzucenia trudnej historii i przyjęcia nadziei na przyszłość – do wspólnego budowania nowego świata.

Kard. Grzegorz Ryś zwrócił uwagę na dwa elementy przesłania Jana Pawła II do młodych muzułmanów. Po pierwsze stwierdził, że dialog między chrześcijanami a muzułmanami jest dziś bardziej potrzebny niż kiedykolwiek ze względu na coraz bardziej sekularyzujący się czy wręcz ateistyczny świat. A Jan Paweł II nie wierzył, że świat mogą tworzyć ludzie, którzy się nie modlą, ponieważ tylko poprzez modlitwę Bóg objawia prawdziwą i najgłębszą naturę więzi między ludźmi. To jednak nie oznacza, że rozwiązaniem na wszelkie problemy świata jest „wniesienie” Boga w światowe struktury. Jan Paweł II podkreślał, że Bóg nigdy nie może być wykorzystany dla realizacji celów człowieka, ponieważ jest ponad wszystkim.

– Wykorzystywanie Boga (lub religii) do celów społecznych, politycznych, militarnych i innych jest bluźnierstwem. Bóg nie jest sztandarem. Bóg jest jedynym Stwórcą. Stworzył świat i nadal działa w jego „teraźniejszości”. I inspiruje ludzi do współpracy z Nim. To nie my „przynosimy” Go światu, to On nas umacnia i posyła do świata – wyjaśniał kard. Grzegorz Ryś.

Drugi element, równie ważny, który będzie budował wspólnotę między muzułmanami a chrześcijanami zdaniem Jana Pawła II to „wspólna praca”. Metropolita krakowski przywołał papieskie nauczanie społeczne z encykliki Laborem exercens, w której Ojciec święty pisał, że „praca przede wszystkim jednoczy ludzi”, a w przemówieniu w Casablance sprecyzował, że praca „tworzy więzy solidarności”, co z kolei było kluczową myślą w kolejnej encyklice społecznej Sollicitudo rei socialis. – To oczywiste: idea współpracy, którą Jan Paweł II podzielał z młodymi muzułmanami w Casablance, zrodziła się z jego głębokiego, osobistego i wspólnotowego polskiego pochodzenia – zauważył kard. Grzegorz Ryś.

– Pokój przychodzi, gdy ludzie rozbrajają się i odważają się wyjść do wspólnej pracy. Przekuwają swe miecze na lemiesze, potem idą razem orać w polu, potem razem sieją ziarno, razem zbierają plony, a na koniec zasiadają razem do stołu, by wspólnie spożyć chleb – mówił metropolita odwołując się do Księgi Izajasza i gorzko zauważając, że dziś nikt nie chce słuchać tej lekcji, bo wszyscy pokładają ufność w potędze militarnej i się zbroją.

Kardynał zadał retoryczne pytanie czy pokolenie, które słuchało Jana Pawła II w Casablance 19 sierpnia 1985 roku podążyło za wskazanymi przez niego drogami, by zbudować nowy świat. – Wciąż mamy czas, by przekazać jego naukę nowemu pokoleniu młodzieży – podsumował kard. Grzegorz Ryś.