Kard. Koovakad: wizyty papieży w meczetach i synagogach nie oznaczają relatywizmu religijnego

Kardynał George Jacob Koovakad, prefekt Dykasterii ds. Dialogu Międzyreligijnego, podkreślił, że wizyty papieży w meczetach, synagogach i innych niechrześcijańskich miejscach kultu nie powinny być interpretowane jako przejaw relatywizmu religijnego ani zrównywanie wszystkich religii. W rozmowie z serwisem AdVaticanum odniósł się do najczęściej dyskutowanych kwestii związanych z dialogiem międzyreligijnym prowadzonym przez Stolicę Apostolską.

 „Dialog nie zastępuje głoszenia Chrystusa”

Pochodzący z Indii purpurat podkreślił zasadę, którą uważa za fundamentalną: dialog międzyreligijny nie może być traktowany jako alternatywa dla ewangelizacji ani jako rezygnacja z misyjnego posłannictwa Kościoła.

Odwołując się do dokumentu Dialog i przepowiadanie (wydanego w 1991 r. przez Papieską Radę ds. Dialogu Międzyreligijnego), przypomniał, że Kościół postrzega dialog i ewangelizację jako dwa wzajemnie uzupełniające się wymiary tej samej misji. – Dialog nie zastępuje głoszenia, a głoszenie powinno dokonywać się w duchu dialogu – zaznaczył.

Jak wyjaśnił, Kościół dostrzega obecność „ziaren Słowa” w innych tradycjach religijnych. Nie oznacza to jednak stawiania wszystkich religii na równi ani relatywizowania jedyności Jezusa Chrystusa. Wręcz przeciwnie – autentyczny dialog może rozwijać się jedynie na fundamencie wyraźnej tożsamości chrześcijańskiej i przekonania, że Chrystus jest jedynym Zbawicielem.

Kard. Koovakad przyznał, że w praktyce mogą pojawiać się napięcia. Z jednej strony jednoznaczne głoszenie Ewangelii bywa odbierane jako prozelityzm, z drugiej zaś nadmierne akcentowanie dialogu może sprawiać wrażenie rezygnacji z głoszenia prawdy objawionej. Dlatego opowiada się za podejściem opartym na rozeznaniu, poszanowaniu wolności religijnej i wierności Ewangelii.

Dialog nawet w obliczu konfliktów

Prefekt Dykasterii ds. Dialogu Międzyreligijnego odniósł się również do szczególnie delikatnej kwestii utrzymywania relacji z przywódcami religijnymi lub politycznymi związanymi z kontrowersyjnymi działaniami bądź oskarżanymi o naruszanie praw człowieka. Podkreślił, że dialog nie oznacza akceptacji wszystkich ich decyzji czy działań. Zdaniem kardynała Kościół wyraźnie rozróżnia między szacunkiem należnym każdej osobie a moralną oceną konkretnych polityk i decyzji. Według niego Kościół jest powołany do podtrzymywania przestrzeni spotkania nawet w sytuacjach głębokich sporów i nieporozumień, ponieważ dialog stanowi część „dialogu zbawienia”, który Bóg prowadzi z ludzkością.

Tę samą logikę zastosował, wyjaśniając swoje spotkanie z patriarchą Moskwy Cyrylem w 2025 roku. Bliskie związki patriarchy z Kremlem oraz jego poparcie dla rosyjskiej inwazji na Ukrainę spotkały się z krytyką zarówno w środowiskach kościelnych, jak i politycznych. Nawiązując do stanowiska papieża Franciszka, Koovakad stwierdził, że całkowite zerwanie komunikacji rzadko sprzyja pokojowi, a dialog pozostaje konieczny nawet w obliczu poważnych różnic moralnych. – Kościół nie porzuca swoich zasad moralnych, gdy prowadzi dialog – podkreślił kardynał. – Stara się natomiast zachować wierność prawdzie, jednocześnie angażując się na rzecz pokoju i pojednania.

Dialog w kontekście prześladowań

Pytany o sytuację chrześcijan żyjących w krajach dotkniętych prześladowaniami religijnymi lub nieufnością wobec chrześcijaństwa, purpurat przedstawił bardziej codzienną i praktyczną wizję dialogu międzyreligijnego. Jak zauważył, w takich warunkach dialog zazwyczaj nie rozpoczyna się od oficjalnych spotkań teologicznych czy uroczystych deklaracji, lecz od konkretnych gestów współistnienia, solidarności i wzajemnej pomocy.

Wspólna obrona wolności religijnej, współpraca na rzecz osób ubogich oraz odrzucenie logiki zemsty są – jego zdaniem – rzeczywistymi przejawami dialogu, który może łagodzić napięcia i budować wzajemne zaufanie nawet w niesprzyjających okolicznościach. Kard. Koovakad podkreślił również, że chrześcijańskie świadectwo w takich sytuacjach wiąże się z gotowością do przebaczenia, zrozumienia drugiego człowieka i pozostawania otwartym na spotkanie mimo istniejących ran i doświadczeń cierpienia.

Papieskie wizyty w meczetach a zarzut relatywizmu

Odnosząc się do niedawnej wizyty Leona XIV w Wielkim Meczecie w Algierze, kardynał wyjaśnił, jak Stolica Apostolska interpretuje tego rodzaju gesty w kontekście dialogu międzyreligijnego. Stanowczo odrzucił pogląd, że wizyty papieży w niechrześcijańskich miejscach kultu są formą synkretyzmu lub relatywizowania wiary katolickiej.

– Katolicy powinni postrzegać te gesty jako symboliczne akty spotkania i dialogu, a nie jako zaprzeczenie jedyności Chrystusa czy uznanie wszystkich religii za równorzędne – zaznaczył.

Przypomniał również, że Kościół rozróżnia między „modleniem się razem” a „byciem razem na modlitwie”, uznając to rozróżnienie za kluczowe dla właściwego rozumienia takich wydarzeń.

Dlatego, jak podkreślił, gdy papież odwiedza meczet, synagogę czy inną świątynię niechrześcijańską, nie uczestniczy w akcie religijnego indyferentyzmu, lecz okazuje szacunek osobom szczerze poszukującym Boga oraz wspiera pokojowe współistnienie narodów.

Jednocześnie zaznaczył, że podobne inicjatywy powinny być podejmowane z rozwagą, aby uniknąć wszelkich nieporozumień doktrynalnych i wrażenia relatywizmu religijnego.

Kardynał z doświadczeniem dyplomatycznym

Kard. George Jacob Koovakad urodził się 11 sierpnia 1973 r. w Chethipuzha w Indiach i należy do Kościoła syromalabarskiego. Został wyświęcony na kapłana 24 lipca 2004 r., został inkardynowany do diecezji Changanacherry. Po ukończeniu studiów w zakresie prawa kanonicznego wstąpił do służby dyplomatycznej Stolicy Apostolskiej w 2006 r. i został oddelegowany do Nuncjatury Apostolskiej w Algierii na stanowisko sekretarza. Następnie od 2009 r. pracował w Nuncjaturze Apostolskiej w Korei, od 2012 r. w Nuncjaturze w Iranie, od 2015 r. w Nuncjaturze w Kostaryce jako doradca, a od 2018 r. w Nuncjaturze w Wenezueli.

Od 2020 r. pracował w Sekcji Spraw Ogólnych Sekretariatu Stanu Stolicy Apostolskiej. W 2021 r. Papież Franciszek powierzył mu organizację podróży apostolskich. 25 października 2024 r. został mianowany arcybiskupem tytularnym Nisibi Chaldejczyków, otrzymując sakrę 24 listopada tego samego roku w Changanacherry z rąk arcybiskupa większego Ernakulam-Angamaly i zwierzchnika Kościoła syromalabarskiego Raphaela Thattila. Został włączony do Kolegium Kardynalskiego na konsystorzu 7 grudnia 2024 r., otrzymując tytularną diakonię św. Antoniego z Padwy przy Circonvallazione Appia.

24 stycznia 2025 roku papież Franciszek mianował go prefektem Dykasterii ds. Dialogu Międzyreligijnego. Tym samym stał się pierwszym przedstawicielem Kościoła syro-malabarskiego stojącym na czele dykasterii Kurii Rzymskiej oraz jednym z najmłodszych członków Kolegium Kardynalskiego.