Katolicy syryjscy: papież otworzył drogę do usunięcia patriarchy

Nowe przepisy wprowadzone przez Leona XIV mogą doprowadzić do odwołania Ignacego Józefa III Younana, patriarchy Antiochii Kościoła katolickiego obrządku syryjskiego. Większość biskupów zwołała synod, który ma rozpatrzyć sprawę patriarchy. Younan odpowiedział własnym wezwaniem na synod, wyznaczając jego termin na listopad.

Biskupi zwołali synod

Spór między patriarchą Ignacym Józefem III Younanem a biskupami syryjskokatolickiego Kościoła Antiochii trwa od kilku lat. Nowy etap konfliktu rozpoczął się po ogłoszeniu przez Leona XIV 29 sierpnia motu proprio Mutua concordia, które zmieniło przepisy dotyczące Kościołów wschodnich.

Dokument przewiduje możliwość odwołania patriarchy w wyjątkowych okolicznościach przez synod biskupów większością dwóch trzecich głosów. Ostateczna decyzja należy jednak do papieża.

4 września najstarszy stażem biskup syryjskokatolicki powołał się na nowe przepisy Kodeksu Kanonów Kościołów Wschodnich i zwołał synod. Stało się to po trwającym od około trzech lat sporze, w którym biskupi bezskutecznie domagali się od patriarchy zwołania takiego zgromadzenia.

Celem synodu ma być rozpatrzenie kwestii dalszego sprawowania przez Younana urzędu patriarchy. Zgodnie z nowymi regulacjami patriarcha będzie miał możliwość przedstawienia swojej obrony. Następnie decyzja synodu będzie wymagała zatwierdzenia przez papieża.

Patriarcha zwołuje własne zgromadzenie

Kilka godzin po wezwaniu wystosowanym przez najstarszego biskupa Younan sam zwołał synod. Wyznaczył jednak jego termin na listopad, podczas gdy biskupi opowiadający się za wcześniejszym zgromadzeniem wskazali na koniec września.

Według źródeł watykańskich ruch patriarchy może być próbą zyskania czasu. Younan miał wcześniej zwrócić się do papieża o przedłużenie terminu, otrzymując zgodę jedynie w ograniczonym zakresie.

Patriarcha nie wydaje się także uznawać nowych regulacji zawartych w Mutua concordia. Dają one biskupom zgromadzonym na synodzie możliwość podjęcia decyzji o jego odwołaniu w określonych, wyjątkowych sytuacjach.

Watykan obserwuje konflikt

Sprawa syryjskokatolickiego patriarchatu Antiochii, którego siedziba znajduje się w Libanie, jest uważnie obserwowana w Stolicy Apostolskiej. Nowe przepisy mogą stanowić pierwszy przypadek zastosowania zmienionych norm dotyczących możliwości odwołania patriarchy Kościoła wschodniego.

Pozostali patriarchowie katolickich Kościołów wschodnich również śledzą rozwój sytuacji. Mutua concordia nie stworzyła bowiem całkowicie nowej instytucji, lecz wprowadziła do obowiązujących norm rozwiązanie odwołujące się także do wcześniejszej tradycji Kościołów wschodnich.

Możliwe dwa synody

W najbliższych tygodniach może dojść do bezprecedensowej sytuacji, w której odbędą się dwa synody syrokatolickiego Kościoła Antiochii – jeden zwołany przez większość biskupów na wrzesień, drugi przez patriarchę na listopad.

Od trzech lat, z wyjątkiem synodu zwołanego w Rzymie w 2025 roku, Kościół ten nie organizował synodu.

Nie jest wykluczone, że przed wrześniowym zgromadzeniem Younan podejmie próbę porozumienia z biskupami. Jeżeli jednak synod zdecyduje o jego odwołaniu, zgodnie z nowymi przepisami ostateczne rozstrzygnięcie będzie należało do Leona XIV. W takim przypadku możliwe byłoby rozpoczęcie procedury wyboru nowego patriarchy Antiochii.