Kielce: spotkanie w Muzeum Diecezjalnym poświęcone Polakom ratującym Żydów

„Jakie prawo – taki czyn. O Polakach ratujących Żydów w czasie II wojny światowej” to tytuł wykładu i spotkania, które w czwartek 22 października zainaugurowały piątą edycję Akademii Wiara-Kultura-Nauka – projektu realizowanego przez Muzeum Diecezjalne w Kielcach.

Gościem pierwszej odsłony cyklu był pracownik naukowy Delegatury IPN Oddział w Kielcach historyk dr Tomasz Domański, badacz dziejów polsko-żydowskich szczególnie w czasach II wojny światowej oraz  okoliczności pogromu Żydów w Kielcach.

Swoje wystąpienie poświęcił tematowi Polaków ratujących Żydów w czasie II wojny światowej, a punktem wyjścia był aktualny przyczynek historyczny: 85. rocznica wydania trzeciego rozporządzenia o ograniczeniach pobytu, które zostało wprowadzone przez Niemców na terenie Generalnego Gubernatorstwa, czyli okupowanej Polski. Dokument ten wprowadzał m.in. karę śmierci za pomoc prześladowanym Żydom.

Historyk przestrzegał przed stosowaniem mechanizmów typowych dla współczesności przy opisach zdarzeń II wojny światowej i towarzyszących im okoliczności. – Nie można porównywać rzeczy nieporównywalnych – mówił. Wskazując na historyczny kontekst, omówił m.in. mechanizmy Zagłady Żydów, niemieckie prawo przeciwpomocowe,  inne na ziemiach polskich i w Europie Zachodniej. Przedstawił także, na licznych przykładach z Kielecczyzny, polskie strategie pomocy Żydom, inne w miastach i na wsiach, a także gradacje motywacji w podjęciu decyzji o udzielaniu pomocy. Najchętniej udzielano jej osobom sobie znanym.

W tym kontekście zostały pokazane dramatyczne społeczne uwarunkowania ludzi ryzykujących życie swoje i swoich rodzin za pomoc Żydom oraz skala pomocy. Szacuje się, że w regionie świętokrzyskim taką pomoc od Polaków otrzymało ponad 300 Żydów.

Cieszące się ogromną popularnością spotkania w ramach Akademii Wiara-Kultura-Nauka w tym roku akademickim odbywają się w tym roku pod hasłem „Pragnijcie Boga, a będziecie szczęśliwi”. Inspiracją dla tematów spotkań jest postać i myśl wielkiego świętego, filozofa i teologa, Augustyna z Hippony. Kolejny wykład odbędzie się 19 listopada i zostanie poświęcony sztuce Vincentego van Gogha.