Konferencja o ochronie przed przemocą seksualną w Kościołach

W dniach 19-21 czerwca 2026 roku odbywa się w Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie konferencja Wspólnoty Kościołów Ewangelickich w Europie (WKEE) zatytułowana „Ochrona przed przemocą seksualną w Kościołach”.

W konferencji uczestniczy ponad 70 osób z 40 Kościołów członkowskich WKEE biorąc udział w wykładach, pracy w grupach, warsztatach i dyskusjach panelowych, które dotyczą zapobiegania przemocy seksualnej. Konferencja jest okazją do  wymiany doświadczeń i rozmów o tym, w jaki sposób Kościoły podchodzą do tego wyzwania.

Konferencja WKEE jest elementem realizacji uchwały 2533. Zgromadzania Parlamentarnego Rady Europy (https://pace.coe.int/en/files/33368/html), przy którym WKEE posiada status obserwatora jako międzynarodowa organizacja pozarządowa. Spotkanie nawiązuje również do wewnątrzkościelnego i wspólnotowego procesu dotyczącego przeciwdziałania przemocy seksualnej, trwającego od dłuższego czasu, a sformalizowanego podczas Zgromadzenia Ogólnego w 2024 roku w Sybinie (Rumunia).

Podczas konferencji prasowej, która odbyła się w piątek, ogłoszono uchwaloną w maju 2026 roku deklarację, w której WKEE podkreśla, że dzieci, młodzież oraz dorośli potrzebujący pomocy doświadczyli w Kościołach ewangelickich ogromnego cierpienia, stąd na Wspólnocie spoczywa odpowiedzialność rozpoznania wszystkich mechanizmów przemocy, wzajemnego uczenia się prewencji i rozwijania koncepcji ochronnych. Na pytania podczas konferencji prasowej odpowiadały m.in. ks. dr Susanne Schenk, sekretarz generalna WKEE, bp Dorothea Wüst z Kościoła Ewangelickiego Palatynatu oraz ks. Rita Famos, prezydentka WKEE i zwierzchniczka Kościoła Ewangelicko-Reformowanego w Szwajcarii, która powiedziała: Europa musi sprostać wartościom, które wyznaje, jeśli chodzi o ochronę bezbronnych ludzi. Jako Kościoły ewangelickie w Europie chcemy wnieść swój wkład. Podkreśliła również, że Kościół musi być miejscem, w którym ludzie czują się bezpieczni. Stąd też ochrona przed przemocą seksualną nie jest dodatkowym zadaniem, ale jest w sercu naszego kościelnego powołania. Tam, gdzie Kościół mówi o miłości Bożej, musi zrobić wszystko, aby ludzie nie byli narażeni na przemoc, a osoby skrzywdzone były wysłuchane i wspierane.

Podczas spotkania pojawiło się pytanie, jakie wnioski wyciągnęły Kościoły z przypadków nadużyć seksualnych, a także czy istnieje „protestancki model” w kontekście przemocy seksualnej, biorąc pod uwagę fakt, że przez wiele lat Kościoły ewangelickie były niesłusznie oceniane jako przestrzeń wolna od zjawisk, które wstrząsały od dawna Kościołem rzymskokatolickim. Odnosząc się do doświadczeń szwajcarskich reformowanych, ks. Famos zaznaczyła, że podobnie jak w innych krajach, problemem było nastawienie Kościoła – chęć ratowania wizerunku Kościoła, a nie poważne traktowanie osób skrzywdzonych. Z kolei bp Wüst stwierdziła, że w Kościołach ewangelickich tuszowano sprawy poprzez manipulowanie kluczowymi pojęciami ewangelickiej teologii – fałszywe postrzeganie siostrzeństwa i braterstwa w Kościele celem pielęgnowania kultury milczenia, wykrzywienie pojęcia przebaczenia i nauki o usprawiedliwieniu z łaski przez wiarę, a także asymetrie władzy mimo demokratycznych struktur zarządzania.

Współorganizatorem konferencji jest Justice Initiative (https://justice-initiative.eu/), europejska i ekumeniczna organizacja zrzeszająca osoby, które doświadczyły przemocy seksualnej w Kościołach. Prezydent Guido Fluri podkreślił, że WKEE zapoczątkowała zbiorową zmianę myślenia w temacie przemocy seksualnej i może być wzorem dla innych Kościołów i społeczeństw.

W programie konferencji nie zabrakło polskich akcentów – dr Joanna Koleff z Centrum Mediacji i Poradnictwa przedstawiła przykłady instrumentów prewencji w Kościele Ewangelicko-Augsburskim w Polsce, a warsztat poświęcony edukacji i materiałom metodologicznym poprowadziła bp Paulina Hławiczka-Trotman (Kościół Luterański w Wielkiej Brytanii).

Drugi dzień konferencji ma wymiar ekumeniczny – w spotkaniu biorą udział przedstawiciele Kościoła rzymskokatolickiego z Polski i Niemiec, którzy byli lub są wciąż zaangażowani w proces pomocy osobom dotkniętym przemocą seksualną w Kościele, w tym ks. Hans Zollner SJ (Niemcy/Papieski Uniwersytet Gregoriański) i Ewa Kusz (Papieska Komisja Ochrony Nieletnich).

WKEE jest organizacją zrzeszającą 96 Kościołów tradycji luterańskiej, reformowanej, unijnej i metodystycznej. Do WKEE należy Kościół Ewangelicko-Augsburski w RP, Kościół Ewangelicko-Reformowany w  RP i  Kościół Ewangelicko-Metodystyczny w RP.

Konferencja w Warszawie potrwa do 21 czerwca. W niedzielę uczestnicy wezmą udział w nabożeństwach w kościele ewangelicko-augsburskim Świętej Trójcy oraz w kościele ewangelicko-reformowanym.

Szczegółowy program konferencji w j. angielskim