Kraków: rozważania o indywidualności podczas 6. edycji Festiwalu im. Czesława Miłosza

Na temat indywidualności i kondycji współczesnego człowieka rozmawiali w Krakowie najwybitniejsi poeci z Polski i zagranicy, tłumacze literatury oraz miłośnicy poezji. Okazją do spotkania była 6. edycja Festiwalu Literackiego im. Czesława Miłosza. Stały temat twórczości poetyckiej eseistycznej i translatorskiej noblisty stanowiły dociekania religijne.

Hasło tegorocznego wydarzenia odnosiło się do zbioru szkiców i przekładów dzieła pisarza „Zaczynając od moich ulic”. W ramach spotkania odbyło się wiele spotkań autorskich, wieczorów poetyckich i warsztatów literackich.

– Żyjemy w czasach narcystycznych, w których często nie ma miejsca na bycie indywidualnym, oryginalnym czy po prostu na bycie sobą – mówił w trakcie spotkania dyrektor artystyczny festiwalu, Krzysztof Siwczyk.

Jednym z gości festiwalu był Petr Hruska, zaliczany do grona najwybitniejszych czeskich poetów tworzących po 1989 r., współorganizator wieczorów literackich, festiwali i wystaw w Ostrawie. – Są poeci, którzy potrafią pisać o dużych sprawach. Ja tego nie umiem. Nie wiem, jak pisać o polityce, wojnie czy kryzysie, piszę więc o zniszczonych butach mojego syna – mówił poeta podczas spotkania. – Jestem jednak przekonany, że jeśli pisze się dobrze, a jednocześnie uważnie przygląda się samemu sobie, można dotrzeć do sfer uniwersalnych, bliskich każdemu człowiekowi – zaznaczył.

Z kolei poeta, tłumacz i literaturoznawca prof. Tadeusz Sławek w trakcie swojego wykładu pt. „Miłosz Lecture” zinterpretował hasło przewodnie tegorocznej edycji. Profesor zwrócił uwagę, że ulicą Miłosza, który przedstawiał się jako „dziedzic gotyckich katedr i barokowych kościołów”, była po prostu Europa. – Może „Zaczynając od moich ulic” w zamyśle poety jest zachętą do refleksji nad kondycją i kierunkami rozwoju naszego kontynentu? – zastanawiał się prof. Sławek.

W trakcie wydarzenia o twórczości Czesława Miłosza rozmawiali pisarze, poeci, tłumacze i znawcy jego dorobku. Festiwal był też okazją do spotkania z najwybitniejszymi polskimi twórcami, m.in.: Adamem Zagajewskim, Ewą Lipską, Anną Piwkowską i Marcinem Świetlickim.

Festiwal Miłosza odbywał się w dniach 8-11 czerwca w Krakowie. Organizatorami wydarzenia byli: Krakowskie Biuro Festiwalowe oraz Fundacja Miasto Literatury.

Czesław Miłosz urodził się 30 czerwca 1911 r. w Szetejniach na Litwie. Był poetą, prozaikiem, eseistą, tłumaczem. Laureat nagrody Nobla w roku 1980 i wielu innych prestiżowych nagród literackich, tłumaczony na czterdzieści dwa języki. Doktor honoris causa wielu uniwersytetów w USA i w Polsce.

Szkolną i uniwersytecką młodość spędził w Wilnie, tam również debiutował jako poeta, okupację niemiecką przetrwał w Warszawie. Po wojnie pracował w służbie dyplomatycznej PRL – w USA, i we Francji do roku 1951, kiedy to zwrócił się w Paryżu o azyl polityczny.

W roku 1960 wyjechał do Kalifornii, gdzie przez dwadzieścia lat jako profesor języków i literatur słowiańskich wykładał na uniwersytecie w Berkeley. Do roku 1989 publikował głównie w emigracyjnym wydawnictwie paryskiej „Kultury” i w Polsce poza cenzurą. Od roku 1989 mieszkał w Berkeley i w Krakowie. Jednym z kluczowych tematów twórczości poety, obejmującej także tłumaczenia kilkunastu ksiąg Biblii, były dociekania natury religijnej i filozoficznej.

W jednej ze swych książek Miłosz zanotował fragment swojej rozmowy z Janem Pawłem II (u którego bywał na organizowanych w Castel Gandolfo sympozjach) na temat „Sześciu wykładów wierszem”: Miłosz przetłumaczył kilkanaście ksiąg Pisma Świętego, w tym Księgę Psalmów, Księgę Hioba i Ewangelię według św. Marka. Jest m.in. autorem „Traktatu teologicznego”. Mówił o nim, że nie jest poematem głębokiej wiary, lecz „bezustannej walki wewnętrznej pomiędzy wiarą i niewiarą”. Po przesłaniu tekstu papieżowi otrzymał od niego list jak mówił „bardzo ciepły i bardzo osobisty”. W kwietniu 2004 r. Miłosz napisał ostatni list do Jana Pawła II.

„Wiadomość o jego śmierci dotarła do mnie w czasie pobytu w Lourdes – pisał papież w liście do Marka Skwarnickiego. – Zakończył się okres ziemskiej jego twórczości ‘w duchu katolickiej ortodoksji’, jak mi o tym pisał w swym ostatnim liście, teraz spotkał się z Panem ‘twarzą w twarz’ i z wielkim Jego Miłosierdziem. Requiescat in pace!”.

Zmarł 14 sierpnia 2004 r. Został pochowany w Krypcie Zasłużonych klasztoru ojców paulinów na Skałce w Krakowie.