Ks. dr Kozioł TChr: osiągnięcia prymasa Hlonda są przełomowe w wymiarze kościelnym

„Osiągnięcia kard. Augusta Hlonda są przełomowe w wymiarze kościelnym. Postawił na działania świeckich, powołując Akcję Katolicką, czym wyprzedził myśl Soboru Watykańskiego II, jednoczył Polaków wokół Eucharystii, organizując kongresy eucharystyczne, i wszystko postawił na Maryję” – mówi KAI ks. dr Bogusław Kozioł TChr, postulator procesu beatyfikacyjnego sługi Bożego kard. Augusta Hlonda.

W Poznaniu 24 października obchodzono 100. rocznicę prymasostwa kard. Augusta Hlonda, arcybiskupa gnieźnieńskiego i poznańskiego, nazywanego „prymasem trzech epok”. Z tej okazji w Domu Głównym Towarzystwa Chrystusowego w Poznaniu odbyła się sesja naukowa „Stulecie Prymasostwa Kardynała Augusta Hlonda”, poświęcona życiu, działalności oraz duchowemu i patriotycznemu dziedzictwu prymasa Polski.

W swoim referacie pt. „Świętość życia kard. Augusta Hlonda SDB (1881–1948) według Dekretu o heroiczności jego cnót” ks. dr Bogusław Kozioł, przywołując życie i posługę sługi Bożego, wskazał na jego wierną realizację salezjańskiego hasła: „Da mihi animas caetera tolle” („Daj mi duszę, resztę zabierz”), będącego także zawołaniem biskupim kard. Hlonda.

„W Dekrecie o heroiczności cnót i życia Sługi Bożego kard. Augusta Hlonda SDB zostało ukazane ‘świadectwo niestrudzonej miłości pasterskiej’ prymasa, którą przyjął jako priorytet swojego życia i posługi. Wyrazem takiej postawy było przejęcie przez kard. Hlonda i całkowite utożsamienie się z salezjańskim hasłem „Da mihi animas caetera tolle”. Ta maksyma, biorąca swój początek od św. Jana Bosko, wskazywała na prymat służby Bogu i człowiekowi, a przede wszystkim na troskę o zbawienie każdej osoby” – zauważył prelegent.

Przypominając losy kard. Hlonda, ks. dr Kozioł podkreślił, że w dokumencie zaznaczono, iż późniejszy prymas Polski był administratorem apostolskim, a od 1926 r. pierwszym biskupem diecezji katowickiej. Zaznaczono, że „stworzył on struktury administracyjne nowej diecezji; otworzył seminarium duchownego i zapełnił je 'doskonałymi’ powołaniami; zorganizował Akcję Katolicką; przygotował budowy katedry, kurii i innych potrzebnych budynków; organizował kongresy katolickie; powołał do istnienia Ligię Katolicką i Ligę Przeciwalkoholową oraz założył czasopismo 'Gość Niedzielny’”.

Postulator procesu beatyfikacyjnego kard. Hlonda w rozmowie z KAI mówi: – Była to postać nietuzinkowa, prymas trudnych okresów Polski międzywojennej, wojennej, gdy ojczyzna odzyskała niepodległość i Polski komunistycznej. Po zakończeniu II wojny światowej, gdy powrócił z emigracji,  kard. Hlond „czuł się zobowiązany, aby zreorganizować i wzmocnić powierzony sobie Kościół, poważnie osłabiony w wyniku wojny i okupacji, przesunięć granic i przymusowych migracji tak, by wytrzymał on spodziewany cios ze strony komunistów. Inne motywy, narodowe czy wyznaniowe, miały dla prymasa co najwyżej znaczenie drugorzędne”.– Posunięcia Hlonda miały fundamentalne znaczenie dla przebiegu konfliktu państwo-Kościół w komunistycznej Polsce. Polonizacja struktur kościelnych na nowych ziemiach sprawiła, że słabe punkty w systemie obronnym Kościoła stały się o wiele mniej podatne na ataki. Tym samym kontrowersyjne działania Hlonda utrudniły reżimowi skuteczne zwalczanie polskiego Kościoła” – przekonuje postulator.

– W historii Kościoła w Polsce kard. August Hlond był jedną z najwybitniejszych postaci z racji świadectwa jego duchowego życia, wielkości, różnorodności i oryginalności jego posługi duszpasterskiej, oraz z powodu cierpień, które znosił nieustraszenie dla Królestwa Bożego – mówi ks. dr Kozioł.

Postulator podkreśla, że dochodzenie badania życia Sługi Bożego dobiegło końca. Dekret o heroiczności cnót został promulgowany 21 maja 2018 r. – Napływają liczne świadectwa łaskach otrzymanych za wstawiennictwem sługi Bożego. Czekamy na cud, dlatego tak bardzo potrzebna jest nasza modlitwa – dodaje.

Prymas August Hlond urodził się 5 lipca 1881 r. w Brzęczkowicach. 13 października 1896 r. wstąpił do Towarzystwa św. Franciszka Salezego. 7 listopada 1922 r. papież Pius XI mianował go administratorem Górnego Śląska. Po utworzeniu diecezji katowickiej August Hlond został, 3 stycznia 1926 r., jej pierwszym ordynariuszem. 24 czerwca tego roku objął stolice arcybiskupie w Poznaniu i Gnieźnie i został prymasem Polski. W 1927 r. otrzymał godność kardynalską. Do czasu wybuch II wojny światowej prowadził ożywioną pracę duszpasterską (utworzył m.in. Akcję Katolicką i Radę Społeczną przy Prymasie Polski), podkreślając w swoim nauczaniu znaczenie wierności Bogu i Ojczyźnie. Z myślą o Polakach żyjących poza granicami kraju powołał do życia Towarzystwo Chrystusowe dla Polonii Zagranicznej.

We wrześniu 1939 r. najpierw, na prośbę władz RP udał się do Warszawy, a następnie do Rzymu, aby upominać się o polskie sprawy w Watykanie. W latach 1940–1945 przebywał na terenie Francji, prowadząc pracę zarówno na niwie dyplomatycznej, jak i dobroczynnej na rzecz rodaków. Po wyzwoleniu w 1945 r. przez wojska amerykańskie udał się do Rzymu, skąd wyruszył do Polski. Przybył do Poznania 20 lipca 1945 r. i natychmiast rozpoczął odbudowę życia religijnego i społecznego w Polsce. Pomimo jednoznacznie antykomunistycznych przekonań starał się nie zaogniać relacji na linii Kościół – nowe, zdominowane przez komunistów, władze. Położył wielkie zasługi w procesie budowy życia kościelnego na ziemiach północno-zachodnich, które po 1945 r. znalazły się w granicach Polski.

Zmarł w Warszawie 22 października 1948 r.

Pierwsza sesja procesu super vita, virtutibus et fama sanctitatis (odnośnie życia, cnót i opinii o świętości) sługi Bożego kard. Augusta Hlonda odbyła się w warszawskiej Katedrze pw. św. Jana Chrzciciela 9 stycznia 1992 r.

Proces diecezjalny kard. Hlonda trwał do 21 października 1996 r. Po przekazaniu dokumentacji do Watykanu dnia 6 marca 1998 r. wydano dekret de validitatae (o ważności procesu na etapie diecezjalnym). Przez następnych dziesięć lat trwały prace nad Positio (kompleksowe i krytyczne opracowanie życia i cnót sługi Bożego na podstawie zeznań świadków i dostępnych dokumentów), które oficjalnie zaprezentowano na 60. rocznicę śmierci Sługi Bożego 22 października 2008 r.

15 maja 2018 r. Kongres Kardynałów i Biskupów przychylił się do oceny teologów i również uznał heroiczność cnót prymasa Hlonda. Natomiast 19 maja 2018 r. papież Franciszek przyjął na audiencji Prefekta Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych kard. Angelo Amato SDB i podpisał Dekret o heroiczności cnót Kardynała Augusta Hlonda. Dekret ten został promulgowany 21 maja 2018 r.