Ks. Lechowski na FEANTSA Forum 2026 w Warszawie: Kościół katolicki w pracy społecznej nie jest ani lewicowy, ani prawicowy – jest tam, gdzie jest człowiek w kryzysie

Centrum Służby Rodzinie z archidiecezji łódzkiej uczestniczyło w europejskim FEANTSA Forum 2026 w Warszawie. Instytucję reprezentował jej dyrektor ks. Arkadiusz Lechowski oraz wicedyrektor Anna Grabarczyk, która zaprezentowała na Forum łódzki model współpracy między Służbą Więzienną, miejską pomocą społeczną i organizacjami pozarządowymi. „Kościół katolicki w pracy społecznej nie jest ani lewicowy, ani prawicowy. Jest tam, gdzie jest człowiek w kryzysie” – mówi ks. Lechowski.

W dwudniowym Forum w Warszawie (18–19 maja) wzięło udział kilkaset organizacji z całej Europy. Spotkanie organizowała europejska federacja FEANTSA przy wsparciu Miasta Warszawy i Ogólnopolskiej Federacji na rzecz Rozwiązywania Problemu Bezdomności. Polskę reprezentowało wiele organizacji wyspecjalizowanych w pracy z osobami w kryzysie bezdomności, m. in. Towarzystwo Pomocy im. świętego Brata Alberta, Fundacja Daj Herbatę, Stowarzyszenie Pomocy i Interwencji Społecznej, Fundacja Habitat for Humanity Poland, Housing First Poland Foundation, Fundacja po DRUGIE i inne. Centrum Służby Rodzinie z Łodzi było jedną z nich.

Tegoroczne Forum koncentrowało się wokół trzech głównych pytań. Pierwszym – czy unijna agenda, zwłaszcza Deklaracja Lizbońska z 2021 r., w której państwa członkowskie zobowiązały się do działań na rzecz zakończenia bezdomności do 2030 r., przynosi realne zmiany w krajach członkowskich. Drugim – jak harmonizować dane o bezdomności w Unii Europejskiej (projekt European Homelessness Counts). Trzecim – deinstytucjonalizacja: odchodzenie od dużych placówek opiekuńczych na rzecz indywidualnej pracy z osobą w kryzysie.
W sesji o deinstytucjonalizacji prezentowany był polski model, opracowywany w projekcie unijnym przez Towarzystwo Pomocy świętego Brata Alberta wraz z partnerami z Hiszpanii.

Obecność Centrum Służby Rodzinie z Łodzi na europejskim spotkaniu komentował w rozmowie z KAI dyrektor instytucji, ks. Arkadiusz Lechowski: „Papież Franciszek mówił o Kościele jako szpitalu polowym – miejscu, do którego się przychodzi rannym i które nie pyta o dokumenty. To dla mnie nie tylko obraz, to konkretny program pracy. Człowiek przed schroniskiem, człowiek pod blokiem, człowiek wychodzący z więzienia – wszyscy oni mają wpisaną w siebie tę samą godność, którą Ewangelia nazywa po imieniu. Naszym zadaniem nie jest sprawdzanie, kto na nią zasługuje. Naszym zadaniem jest być”.

Dyrektor Centrum Służby Rodzinie podkreślał, że to nie jest zadanie nowe ani lokalne: „Bieda, bezdomność, wykluczenie – to nie są tematy partyjne ani światopoglądowe. To są tematy, które łączą zakony XIX-wiecznej Łodzi otwierające ochronki dla dzieci robotników z dzisiejszymi grantami unijnymi i konferencjami międzynarodowymi. Tradycja Kościoła w pomocy społecznej sięga bardzo daleko. Forum FEANTSA pokazuje, że ta sama troska, w nowoczesnych formach, łączy dziś organizacje z całej Europy”.

Pytany o wnioski z dwóch dni warszawskich spotkań, ks. Lechowski wskazuje na konkretny kierunek: „Najmocniej wybrzmiała deinstytucjonalizacja, czyli przekonanie, że trzeba odchodzić od ogromnych schronisk, w których dziesiątki ludzi śpią obok siebie, w stronę mniejszych form, gdzie człowiek może mieć drzwi do zamknięcia i własne życie. To kierunek, który podzielamy w Centrum Służby Rodzinie. Drugi wniosek: bez rzetelnych danych o skali bezdomności w Polsce nie ma poważnej polityki społecznej. To się musi zmienić”.

– Kościół katolicki w pracy społecznej nie jest ani lewicowy, ani prawicowy. Jest tam, gdzie jest człowiek w kryzysie. I robi tę robotę z każdym partnerem, który robi ją uczciwie – z urzędnikiem MOPS-u, z funkcjonariuszem Służby Więziennej, z posłem w sejmowym zespole. Bieda nie ma barw. Konkretnego człowieka pod hostelem nie interesuje, kto akurat rządzi. Interesuje go, czy go wysłuchamy – podkreśla ks. Lechowski.

Odnosząc się do niedawnej nominacji kard. Konrada Krajewskiego na ordynariusza archidiecezji łódzkiej dodał: „Wieloletnia praca kard. Krajewskiego jako jałmużnika papieża Franciszka uczyniła z niego pasterza, który zna pracę z ubogimi z doświadczenia, nie z dokumentów. Patrzymy z uwagą i nadzieją”.

Drugiego dnia Forum, w sesji „Prison Release and Homelessness: The Polish Experience”, wicedyrektor Centrum Służby Rodzinie Anna Grabarczyk wystąpiła wraz z porucznikiem Michałem Górą, specjalistą Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w Łodzi. Prezentowali wypracowany w Łodzi model współpracy między więziennictwem, miejską pomocą społeczną i organizacjami pozarządowymi w pracy z osobami opuszczającymi jednostki penitencjarne.

– Współpraca międzyinstytucjonalna nie może opierać się wyłącznie na procedurach i podziale kompetencji. Jej fundamentem musi być człowiek: jego historia, potrzeby i prawo do decydowania o własnym życiu. Pracując z osobami w kryzysie bezdomności, uwikłanymi w przemoc czy posiadającymi doświadczenie kryzysu penitencjarnego w bardzo szerokim jego znaczeniu, widzimy wyraźnie, że trwała zmiana zaczyna się wtedy, gdy oddajemy im sprawczość, głos i możliwość współtworzenia procesu wychodzenia z kryzysu – mówiła wicedyrektor Centrum Służby Rodzinie Anna Grabarczyk. Podkreśliła także: „naszym zadaniem jest tworzenie bezpiecznej, wspierającej przestrzeni do tego, aby osoby doświadczające kryzysów mogły w niej odzyskać poczucie godności i wpływu na własne życie”.

Wicedyrektor Centrum mówiła również o znaczeniu europejskiej wymiany doświadczeń: „To nasz kolejny udział w międzynarodowej konferencji organizowanej przez FEANTSA. W tym roku miałam ogromny zaszczyt wraz z przedstawicielem Inspektoratu Okręgowego Służby Więziennej w Łodzi podzielić się naszymi doświadczeniami współpracy. Pojedynczo jesteśmy kroplą, razem możemy być oceanem. Oceanem realnej zmiany systemu i wsparcia tych, którzy najbardziej tego potrzebują. Możemy budować innowacyjne rozwiązania, dopasowane do potrzeb osób doświadczających różnych kryzysów”.

_____

Centrum Służby Rodzinie powstało w 1998 r. dekretem arcybiskupa Władysława Ziółka jako kościelna osoba prawna Archidiecezji Łódzkiej. Prowadzi pracę w kilkunastu obszarach pomocowych – od pracy z osobami w kryzysie bezdomności (hostel osłonowy „Nowy Początek” prowadzony wspólnie z Fundacją Huśtawka, mieszkanie aktywizacyjne, łaźnia, Uliczna Misja Medyczna) po pomoc rodzinom i dzieciom (Archidiecezjalny Ośrodek Adopcyjny, świetlica, poradnia terapeutyczna, punkt charytatywny). Centrum jest członkiem Ogólnopolskiej Federacji na rzecz Rozwiązywania Problemu Bezdomności, a poprzez Federację – częścią europejskiej sieci FEANTSA.