Ksiądz z Gniezna buduje kościół w Ałmacie w Kazachstanie

W 1905 roku w Ałmacie w Kazachstanie (wówczas noszącej nazwę Wiernoje) powstał niewielki kościół pw. św. Michała Archanioła dla Polaków, głównie byłych Sybiraków, pracujących przy budowie kolei. Świątynia przetrwała do 1923 roku, kiedy zniszczyli ją Bolszewicy, rugujący brutalnie każdy przejaw życia religijnego. W 2022 roku parafia pw. św. Michała Archanioła została ponownie erygowana, ale nie ma kościoła. Jego budowy podjął się ks. Andrzej Szczęsny z Gniezna, dla którego jest to powrót do Kazachstanu po wielu latach duszpasterzowania w parafii pw. bł. Radzyma Gaudentego na gnieźnieńskich Winiarach.

W 1905 roku w Ałmacie w Kazachstanie (wówczas noszącej nazwę Wiernoje) powstał niewielki kościół pw. św. Michała Archanioła dla Polaków, głównie byłych Sybiraków, pracujących przy budowie kolei. Świątynia przetrwała do 1923 roku, kiedy zniszczyli ją Bolszewicy, rugujący brutalnie każdy przejaw życia religijnego. W 2022 roku parafia pw. św. Michała Archanioła została ponownie erygowana, ale nie ma kościoła. Jego budowy podjął się ks. Andrzej Szczęsny z Gniezna, dla którego jest to powrót do Kazachstanu po wielu latach duszpasterzowania w parafii pw. bł. Radzyma Gaudentego na gnieźnieńskich Winiarach.

Bernadeta Kruszyk (KAI:) Dlaczego zdecydował się Ksiądz ponownie wyjechać do Kazachstanu?

Ks. Andrzej Szczęsny: Może wyda się to banalne, ale na poważnie wziąłem słowa papieża Franciszka, że trzeba się ruszyć z kanapy i iść ewangelizować. To moje postanowienie zbiegło się w czasie z prośbą, jaką do Księdza Prymasa wysłał biskup Ałmaty José Luís Mumbiela Sierra, abym przyjechał do pomocy duszpasterskiej w jego diecezji. Z biskupem José poznaliśmy się już wcześniej, podczas mojego poprzedniego pobytu w Kazachstanie. Gdy się teraz u niego zjawiłem powiedział do mnie: taki młody, zdrowy ksiądz, to niech wskrzesi parafię św. Michała Archanioła. Odpowiedziałem mu żartem, że po raz pierwszy spotkałem biskupa, który w jednym zdaniu powiedział trzy nieprawdy, bo młody już nie jestem, osiągnąłem państwowy wiek emerytalny, zdrowy tym bardziej, w ubiegłym roku przeszedłem poważną operację trzustki, a wskrzeszać potrafi tylko Bóg. Ale oczywiście zadania się podjąłem, otrzymałem dekret na proboszcza parafii św. Michała Archanioła w Ałmacie i teraz, za zgodą Księdza Prymasa, przy życzliwości wielu wspólnot parafialnych i ich proboszczów, proszę o wsparcie na budowę kościoła, bo tamtejsza wspólnota jest bardzo mała, liczy zaledwie kilkudziesięciu wiernych i sama nie jest w stanie udźwignąć kosztów takiego przedsięwzięcia.

Kilkudziesięciu katolików. Pewnie słyszał Ksiądz pytanie, czy to się opłaca?

Tak słyszałem i powiem, że nie tylko się opłaca, co jest wręcz konieczne. Władze Kazachstanu bardzo boją się napięć religijnych, dlatego praktykowanie wiary – i dotyczy to wszystkich religii, także dominującego Islamu – jest w Kazachstanie zarezerwowane dla sfery prywatnej. Krótko mówiąc modlić się można w domu lub w przestrzeni sakralnej. Nie ma religii w szkołach, na uniwersytetach, na ulicach. Jakakolwiek działalność poza wspomnianą sferą sakralną jest zakazana. Stąd potrzebne są miejsca, w których wspólnoty katolików mogłyby się gromadzić.

Jaki procent stanowią katolicy w Kazachstanie?

Niewielki. Najwięcej jest muzułmanów, bo blisko 70 procent. Prawosławni to 25 procent. Potem są protestanci. Katolicy to niespełna 1 procent. Jak mówiłem, władze bardzo pilnują, by nie dochodziło do konfliktów czy napięć religijnych. W 2022 roku, właśnie z tego powodu, zorganizowały spotkanie przywódców religijnych, na które zaproszono także papieża Franciszka. Z tego co wiem, nie liczono za bardzo na jego przyjazd, ale przyjechał. I w geście wdzięczności za tą wizytę władze Kazachstanu wyraziły zgodę na zarejestrowanie w Ałmacie dwóch nowy parafii. Jedną z nich jest właśnie parafia św. Michała Archanioła, której zostałem proboszczem z misją budowy kościoła. Można powiedzieć, że została ona „wskrzeszona” bo istniała już wcześniej od 1905 do 1923 roku.

To była polska parafia?

Tak. Utworzono ją i kościół zbudowano dla Polaków, głównie Sybiraków, służących w armii carskiej bądź pracujących przy budowie kolei. Wówczas miasto nosiło nazwę Wiernoje. W carskiej Rosji religia nie była zakazana, wręcz przeciwnie. Ale gdy do władzy doszli Bolszewicy, rugowano ją brutalnie z życia społecznego i tak w 1923 roku kościół św. Michała Archanioła został zburzony, a parafię zlikwidowano.

Dziś jesteśmy jedną z czterech katolickich parafii Ałmacie, która jest najludniejszym miastem Kazachstanu i stanowi prawdziwy tygiel kulturowy. Mieszka tu 2,5 miliona ludzi, ale przewidywania są takie, że do 2030 roku ich liczba się podwoi. Jest to spowodowane przyrostem naturalnym – rodziny muzułmańskie mają po pięcioro, siedmioro dzieci, ale także migracją wewnętrzną ze wsi do miasta oraz z północy, która graniczy z Rosją na południe. Ludzie się boją, dlatego się przenoszą. Ma to oczywiście przełożenie na koszty życia w mieście. W porównaniu z Polską są na tym samym poziomie lub wyższe, wynagrodzenia natomiast, choć rosną, są wciąż niższe niż średnie wynagrodzenie w Polsce.

Na jakim etapie jest budowa kościoła?

Jak już mówiłem, działa wspólnota parafialna. Na razie mamy małą kaplicę, którą urządziłem w moim mieszkaniu. Mieszkam w bloku. Docelowo chcemy zbudować niewielki kościół, który pomieści około 200 osób. Przyjechałem do Polski, by zebrać na ten cel fundusze. Za zgodą Księdza Prymasa powstała fundacja, która zbiórkę prowadzi. Jeżdżę po kraju, odwiedzam parafie i instytucje i proszę o wsparcie. Przy tej okazji chciałem serdecznie podziękować wszystkim, którzy już pomogli naszemu dziełu – wspólnotom parafialnych, księżom proboszczom, zwłaszcza w archidiecezji gnieźnieńskiej, bo wielu z nich informowało o naszej parafii, spontanicznie organizowało zbiórki. Bardzo serdecznie za to dziękuję, bo dodaje mi to nadziei i odwagi do dalszych starań.

Dziękuję za rozmowę.

***

Budowę kościoła w Ałmacie wesprzeć można przekazując datek na subkonto gnieźnieńskiej Caritas

Numer konta 26 1020 4115 0000 9102 0050 0272 z dopiskiem Kościół w Kazachstanie

Więcej informacji na stronie parafii: www.sv-michail-almaty.kz