Legnicki Dzień Judaizmu

17 stycznia obchodziliśmy XXIX Dzień Judaizmu w Kościele katolickim w Polsce. Tematem były słowa zaczerpnięte z Księgi Rut: Lud Boga: „Twój lud, będzie moim ludem, a Twój Bóg – moim Bogiem” (Rt 1,16). W środę 21 stycznia w legnickim domu przedpogrzebowym na cmentarzu żydowskim już po raz czwarty odbyło się spotkanie modlitewne, którego inicjatorem cztery lata temu był bp Andrzej Siemieniewski.

Tym razem w modlitwie wzięli udział przedstawiciele Gminy Wyznaniowej Żydowskiej, naczelny rabin w Polsce Michael Schudrich, biskup legnicki Andrzej Siemieniewski, proboszcz parafii ewangelickiej ks. Jerzy Gansel oraz prezydent Legnicy Maciej Kupaj, ks. prof. Jan Klinkowski – legnicki biblista.

Ks. Jan Klinkowski powitał zebranych i mówił o znaczeniu domu, w jakim miało miejsce spotkanie. – To miejsce ważne i historyczne dla miasta. Tutaj przez pokolenia byli żegnani przedstawiciele miasta Legnicy pochodzenia żydowskiego. To miejsce uświęcone modlitwą wielu pokoleń – powiedział. Wspomniał też o 60 rocznicy wydania przez Stolicę Apostolską dokumentu „Nostra aetate”, który zmienił podejście Kościoła do dialogu międzyreligijnego, wzywając do wzajemnego szacunku, zrozumienia i braterstwa między wszystkimi ludźmi. – Jako ludzie wiary, opieramy się na wspólnej tradycji biblijnej Starego Testamentu, która pozwala nam budować wspólne relacje – dodał. Odczytał też tekst psalmu 98 w intencji pokoju na świecie.

Natomiast bp Andrzej Siemieniewski zwrócił uwagę na to, że psalmy, choć pisane ponad dwa tysiące lat temu, kiedy są odmawiane, wydaje się, że zostały napisane tu i teraz. – Nasze spotkanie nie jest tylko wspomnieniem tego, co dawne, spotykając się w tym miejscu myślimy także o przyszłości – powiedział. Odmówił też siedem wersetów modlitwy w języku jidysz.

Ks. Jerzy Gansel mówił o szacunku ponad podziałami. – Jesteśmy wspólnotą ludzi, którzy idą różnymi drogami wiary, ale jesteśmy zakorzenieni we wspólnej historii. Judaizm i chrześcijaństwo mają wspólny mianownik i źródło w Bogu. Wspominamy też tych, którzy byli tu przed nami, którzy tworzyli nasze miasto i dobrze, że ta pamięć jest dziś tu obecna. Modlitwa jest wyrazem wzajemnego szacunku, a dla świata, tak dziś podzielonego, niech będzie dobrym świadectwem, że można żyć w zgodzie, ponad podziałami i razem kształtować przyszłość  – powiedział.

Głos zabrał też Michael Schudrich, naczelny rabin w Polsce. Przypomniał on dwie ważne postaci dla dialogu międzyreligijnego między katolikami i Żydami – papieża Jana XXIII oraz Jana Pawła II. – Mój ojciec, który był rabinem, kiedy zmarł Jan XXIII, powiedział o nim – „wielki człowiek”. To on rozpoczął prace nad „Nostra aetate”. Drugim jest Jan Paweł II, który jako pierwszy papież odwiedził synagogę w Rzymie. Myślę, że dziś idziemy ich śladami – podkreślił. Odmówił też psalm 23 w języku hebrajskim oraz modlitwę za zmarłych.

Maciej Kupaj, prezydent Legnicy, zauważył, że to spotkanie pokazuje, że nie tylko nie tylko się tolerujemy, ale rozumiemy się i tworzymy jedna wielką wspólnotę, która się nazywa Legnica. – jestem przekonany, że wspólnie możemy zrobić więcej. Gratuluję też Gminie Żydowskiej, że ma tak wielu przyjaciół w różnych wyznaniach – zaznaczył.

Na zakończenie podziękowanie za te spotkania i wspólną modlitwę przekazała przewodnicząca Gminy Wyznaniowej Żydowskiej Anna Lazarek.

Warto przypomnieć, że początki osadnictwa Żydów w Legnicy sięgają 1170 roku. Od 1938 roku społeczność żydowska systematycznie malała. Do października 1942 r. większość Żydów dostała nakaz opuszczenia miasta. Po II wojnie światowej Legnica stała się jednym z ośrodków osadnictwa żydowskiego na Dolnym Śląsku. Działały tu liczne żydowskie instytucje społeczne i oświatowe. W 1993 roku powstała w mieście Gmina Wyznaniowa Żydowska z przekształcenia istniejącej w latach 1946-1993 Kongregacji Wyznania Mojżeszowego.

Cmentarz żydowski przy ul. Wrocławskiej powstał w 1837 roku i jest jednym z najlepiej zachowanych zabytków tego typu na Dolnym Śląsku. Dom modlitwy, który się tam znajduje jest obecnie w trakcie remontu. W planach jest przygotowanie izby pamięci o osobach, które spoczywają na kirkucie legnickim, które zapisały się w historii miasta.