Leon XIV i jego nauczanie misyjne: misja należy do Jezusa

„Zniknąć, aby pozostał Chrystus, stać się małym, aby On był poznany i uwielbiony”. Dzień po wyborze na biskupa Rzymu, Leon XIV tymi prostymi słowami przypominał kardynałom, o zobowiązaniu „niezbędnym dla każdego, kto w Kościele pełni posługę władzy”. Po roku pontyfikatu w kluczu tego wyzwania można czytać pierwsze kroki misyjnego nauczania Następcy Piotra – stwierdza misyjna agencja Fides.

Wskazano, że u Leona XIV, podobnie jak u papieża Franciszka, odniesienia do misyjnego charakteru Kościoła oraz wezwania do odnowionego ducha misyjnego pojawiają się jako motyw przewodni w homiliach i katechezach, w przemówieniach i orędziach. Papież rozpoznaje i realistycznie opisuje konteksty i warunki, w których misja apostolska ma być realizowana w dzisiejszych czasach.

Atrakcyjność Chrystusa

Leon XIV przypomina, że „Misja należy do Jezusa. On zmartwychwstał, a zatem żyje i wyprzedza nas. Nikt z nas nie jest powołany, by Go zastąpić” (Msza św. z okazji święceń kapłańskich w diecezji rzymskiej, 31 maja 2025 r.). Biskup Rzymu nieustannie powtarza, że pasja misyjna nie rodzi się sama z siebie i może się uwolnić bezinteresownie jedynie w spotkaniu z Chrystusem. Spotkania pierwszych uczniów ze Zmartwychwstałym Jezusem na zawsze ukazują prostą, a jednocześnie tajemniczą dynamikę, dzięki której doświadczenie zbawienia może być przekazywane z serca do serca: „Po spotkaniu z Jezusem Andrzej nie mógł się powstrzymać od podzielenia się z bratem tym, co znalazł” (Wiadomość wideo na zgromadzenie młodzieży „Seek 26”, 2 stycznia 2026 r.).

To Duch Święty – przypomniał papież Leon, odwołując się do źródła każdego autentycznego dzieła apostolskiego – „posyła nas, abyśmy kontynuowali dzieło Chrystusa na peryferiach świata, naznaczonych niekiedy wojną, niesprawiedliwością i cierpieniem” (Msza św. z okazji Jubileuszu świata misyjnego i migrantów, 5 października 2025 r.). Nawiązując do wypowiedzi Benedykta XVI i papieża Franciszka, obecny biskup Rzymu potwierdza, że stajemy się chrześcijanami nie z powodu presji kulturowej, prozelityzmu czy strategii marketingowych, ale wyłącznie dzięki „atrakcyjności”. Święty Augustyn nazywał to „Delectatio Victrix”, czyli „zwycięskim rozkoszowaniem się”, które sprawia, że człowiek porzuca grzech lub złe pragnienia nie pod wpływem przymusu czy obowiązku, lecz dlatego, że doświadcza przyjemności wyższego rzędu. Leon XIV w swym nauczaniu przypomina, że „to nie Kościół przyciąga, ale Chrystus. A jeśli chrześcijanin lub wspólnota kościelna przyciąga, to dlatego, że przez ten kanał płynie życiodajna siła Miłości, która tryska z Serca Zbawiciela. Misja uczniów i całego Kościoła jest przedłużeniem, w Duchu Świętym, misji Chrystusa” (Przemówienie podczas nadzwyczajnego konsystorza poświęconego kwestiom misji i synodalności, 7 stycznia 2026 r.).

Misja „młodych Kościołów”

W swoim nauczaniu Leon XIV nakreślił z realizmem, dalekim od abstrakcji i rygoryzmu, warunki i konteksty, w których należy dawać świadectwo Chrystusowi w dzisiejszych czasach. Papież przypomniał historię błogosławionego Isidore’a Bakanja, młodego patrona świeckich Kongijczyków, zamordowanego w wyniku tortur ze strony europejskiego pana w czasach kolonializmu, aby przypomnieć, że w dzisiejszych czasach „stare Kościoły północy świata otrzymują od młodych Kościołów to świadectwo, które pobudza do wspólnej wędrówki ku Królestwu Bożemu” oraz że „Afryka w szczególności domaga się tego nawrócenia i czyni to, obdarowując nas wieloma młodymi świadkami wiary” (Audiencja generalna z okazji jubileuszu, 8 listopada 2025 r.).

Papież odnotowuje, że w historii Kościoła rozpoczęła się „nowa era misyjna” i uznaje, że w dzisiejszych czasach misja nie wiąże się już wyłącznie z „wyjazdem”, udaniem się do odległych krain, które nie znały Ewangelii lub pogrążone były w ubóstwie, ponieważ dzisiaj „granice misji” nie są już wyłącznie geograficzne, a jest „to ubóstwo, cierpienie i pragnienie większej nadziei”. Dlatego, według papieża, należy „promować odnowioną współpracę misyjną między Kościołami”, podczas gdy w społecznościach o dawnej tradycji chrześcijańskiej, takich jak te Zachodnie, „obecność wielu braci i sióstr z Południa świata powinna być postrzegana jako szansa na wymianę, która odnawia oblicze Kościoła” (Msza św. z okazji Jubileuszu Świata Misyjnego, 5 października 2025 r.). Z tym samym chrześcijańskim realizmem Następca Piotra wyraża wdzięczność za „dzisiejszych misjonarzy i misjonarki ad gentes”, którzy „nadal z radością oddają się tej służbie pomimo przeciwności i ludzkich ograniczeń, ponieważ wiedzą, że sam Chrystus wraz ze swoją Ewangelią jest największym bogactwem, którym należy się dzielić, uznając jednocześnie, że świat wciąż potrzebuje odważnych świadków Chrystusa, a wspólnoty kościelne nadal potrzebują nowych powołań misyjnych” (Orędzie na 100. Światowy Dzień Misyjny, 25 stycznia 2026 r.).

Inkulturacja nie „sakralizuje” żadnej kultury

Każdy misjonarz, który wyrusza do innych krajów – przypomniał Leon XIV – „jest powołany do życia w kulturach, które spotyka, ze świętym szacunkiem, kierując ku dobru wszystko, co dobre i szlachetne, i niosąc tam proroctwo Ewangelii” (Msza św. z okazji Jubileuszu świata misyjnego, 5 października 2025 r.). Papież powtarza, że inkulturacja jest „nieodłącznym wymogiem misji”: „Inkulturacja Ewangelii oznacza podążanie tą samą drogą, którą przeszedł Bóg, wkraczanie z szacunkiem i miłością w konkretną historię narodów, aby Chrystus mógł być prawdziwie poznany, kochany i przyjęty, wychodząc od ich ludzkiego i kulturowego doświadczenia”. Jednocześnie papież podkreśla, że inkulturacja „nie oznacza sakralizacji kultur”, ponieważ „każda kultura – jak każda rzeczywistość ludzka – musi być oświecona i przemieniona przez łaskę, która wypływa z paschalnej tajemnicy Chrystusa” (Przesłanie na Kongres teologiczno-duszpasterski poświęcony Matce Bożej z Guadalupe, 5 lutego 2026 r.).

Odnowienie wskazówek „Evangelii gaudium”

W nauczaniu misyjnym pierwszego roku pontyfikatu Leon XIV nie tracił czasu na definiowanie nowych teorii czy strategii, które mógłby poprzeć swoim wieloletnim osobistym doświadczeniem zebranym w Peru, z dala od ojczyzny. Papież Prevost postanowił nawiązać do aktualności akcentów i wskazówek zawartych w nauczaniu misyjnym swoich poprzedników oraz je podkreślić. W szczególności w swoim liście do kardynałów (12 kwietnia 2026 r.) Leon XIV przyjął za swoje uwagi członków Kolegium Kardynałów, którzy podczas styczniowego Konsystorza Nadzwyczajnego podkreślili, że adhortacja apostolska papieża Franciszka „Evangelii gaudium” nadal stanowi „decydujący punkt odniesienia dla ponownego rozpalania «misyjnej śmiałości»”. Papież podkreśla chrystocentryczny i kerygmatyczny charakter misji Kościoła i zachęca do zwrócenia uwagi na „konieczną reformę ścieżek chrześcijańskiej inicjacji”. Dyskusja nad aktualnością „Evangelii Gaudii” znajdzie się w centrum czerwcowego spotkania papieża z kardynałami.

Mała owczarnia i ziarenko kadzidła

W nauczaniu misyjnym pierwszego roku pontyfikatu Leon XIV opisał z realizmem warunki i konkretne konteksty, w których odbywa się dzieło apostolskie wspólnot kościelnych. Powtarzał, że „nawet gdy Kościół uznaje się za mniejszość, jest wezwany do życia z ufną odwagą, jako małe stado niosące nadzieję wszystkim, pamiętając, że celem misji nie jest jego własne przetrwanie, lecz przekazywanie miłości, jaką Bóg miłuje świat” (List do kardynałów, 12 kwietnia 2026 r.). Wśród najbardziej sugestywnych obrazów wybranych przez Następcę Piotra do opisania misji powierzonej Kościołowi znajduje się ten, który podarował małemu Kościołowi w Algierii: „Wasza obecność w tym kraju przywodzi na myśl kadzidło: rozżarzone ziarenko, które rozprzestrzenia woń, bo oddaje chwałę Panu, a wielu braciom i siostrom niesie radość i pociechę. To kadzidło jest małym, cennym elementem, który nie stoi w centrum uwagi, ale zachęca nas do zwrócenia naszych serc ku Bogu, dodając sobie nawzajem otuchy, abyśmy wytrwali w trudnościach obecnego czasu” (Homilia w bazylice św. Augustyna, Annaba, 14 kwietnia 2026 r.).