Leon XIV: nie można mówić o Europie, nie wspominając o chrześcijaństwie

„Europa powinna na nowo odkryć swoje korzenie, czerpać z chrześcijańskiego dziedzictwa i postawić na dialog, poszanowanie prawa międzynarodowego oraz pokój” – powiedział papież 28 września podczas spotkania „U korzeni Europy – dla pokoju i jedności” w Metz. Nawiązując do dziedzictwa Roberta Schumana, Ojciec Święty przestrzegł przed logiką konfrontacji i wezwał młodych do odpowiedzialnego budowania pokoju.

„Nie można mówić o Europie, nie wspominając o chrześcijaństwie”

Leon XIV przypomniał, że Europa jest przede wszystkim rzeczywistością kulturową i historyczną, kształtowaną przez spotkania różnych narodów i kultur. Wskazał na znaczenie chrześcijaństwa oraz dziedzictwa św. Benedykta, którego św. Paweł VI ogłosił patronem Europy.„Nie można zatem mówić o Europie, nie wspominając o chrześcijaństwie” – podkreślił papież, przywołując słowa Roberta Schumana o równości wszystkich ludzi, godności pracy, miłości i miłosierdziu. Zaznaczył zarazem, że przypominanie o chrześcijańskich korzeniach Europy nie jest kryterium wykluczającym, lecz pozwala lepiej zrozumieć znaczenie transcendencji i jej wpływ na kulturę europejską.

Ojciec Święty o miejscu Kościołów w Europie

Leon XIV zwrócił uwagę na znaczenie art. 17. Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, przewidującego „otwarty, przejrzysty i regularny dialog” instytucji europejskich z Kościołami. Podkreślił, że laickość nie powinna oznaczać jedynie bezwyznaniowego charakteru instytucji publicznych, ale także rzeczywistą współpracę oraz poszanowanie autonomii Kościołów i ich wolności. Jak stwierdził, Europa potrzebuje powrotu do wartości związanych z godnością osoby, wolnością, demokracją, równością i państwem prawa. Jednocześnie musi otworzyć się na dialog, zwłaszcza w coraz bardziej wielokulturowym społeczeństwie.

Migracja: legalne i bezpieczne drogi

Mówiąc o współczesnych wyzwaniach Europy, papież wskazał na migrację. Przypomniał, że na kontynent przybywają ludzie uciekający przed wojnami i prześladowaniami oraz szukający lepszych warunków życia.  Ojciec Święty opowiedział się za „legalnymi i bezpiecznymi drogami”, ratowaniem i pomocą, współpracą w walce z handlarzami ludźmi, ochroną ofiar oraz sprawnymi procesami przyjmowania i integracji. Podkreślił, że przyjęcie człowieka powinno oznaczać jego rzeczywiste włączenie we wspólnotę.

Niech Europa wybiera dialog zamiast konfrontacji zbrojnej

Znaczną część przemówienia Leon XIV poświęcił wojnie i pokojowi. Wskazał, że doświadczenie II wojny światowej doprowadziło europejskich przywódców, w tym Roberta Schumana, do budowania instytucji opartych na pojednaniu i współpracy. „Niestety, wojna ponownie pojawiła się także w Europie” – powiedział papież, nawiązując do współczesnych konfliktów i ofiar wśród ludności cywilnej. Przypomniał słowa Schumana o konieczności cierpliwego dialogu, negocjacji i gotowości do rezygnacji z części stanowisk w imię nadrzędnego dobra, jakim jest pokój.

Ojciec Święty zaznaczył, że dążenie do pokoju nie może oznaczać „naiwnego irenizmu”. Jednocześnie przestrzegł przed przekonaniem, że rozwiązaniem jest samo ponowne zbrojenie. Pytał, czy współczesne państwa podejmują rzeczywiście „twórcze wysiłki” na rzecz pokoju, czy jedynie „tamują krwotok wojny” i przygotowują się do kolejnych konfliktów.

Prawo międzynarodowe i multilateralizm

Leon XIV podkreślił znaczenie prawa międzynarodowego i multilateralizmu jako podstaw relacji między państwami. Zwrócił uwagę, że równość państw i poszanowanie zawartych porozumień mogą przeciwdziałać dążeniom do dominacji, które – jak powiedział – leżą u źródeł konfliktów. Papież wyraził przekonanie, że Europa może przeciwstawić się narastającej kulturze konfrontacji poprzez szacunek dla drugiego człowieka oraz dialog. Przypomniał, że w ciągu ostatnich 80 lat kontynent w dużej mierze pokazał, iż odmienne interesy można uzgadniać przy stole negocjacyjnym, zamiast rozstrzygać je poprzez konfrontację.

Apel do młodych: „Miłujcie życie”

W końcowej części przemówienia Ojciec Święty zwrócił się bezpośrednio do młodego pokolenia. Wezwał je do odpowiedzialności za przyszłość Europy i budowania pokoju w rodzinach, szkołach, na uniwersytetach oraz w życiu publicznym. „Nie poddawajcie się logice przemocy i ucisku” – zaapelował. „Miłujcie życie w każdej jego chwili i nie lękajcie się przyszłości!”. Zachęcił młodych do zakładania rodzin, przyjmowania na świat dzieci oraz obrony godności każdej osoby „od pierwszej chwili życia w łonie matki aż po ostatnie tchnienie”.

Papież wezwał także do służby dobru wspólnemu, również poprzez zaangażowanie polityczne, i zakończył apelem: „Bądźcie budowniczymi wspólnot!”.

Całe przemówienie Leona XIV można przeczytać TUTAJ