Leon XIV: postępowi musi towarzyszyć wzrost odpowiedzialności

Postęp technologiczny nigdy nie jest jedynie kwestią techniczną. Każda technologia odzwierciedla, w sposób jawny lub ukryty, określone rozumienie osoby ludzkiej, społeczeństwa oraz przyszłości, którą pragniemy budować. Postępowi naukowemu i technologicznemu musi zatem towarzyszyć odpowiedni wzrost odpowiedzialności – wskazał Papież w przemówieniu do członków Papieskiej Akademii Nauk.

Przyszłość niepewna, ale jest szereg korzyści 

Leon XIV zaznaczył, że z jednej strony pełny wpływ rozwoju technologii na przyszłość „pozostaje niepewny”, to jednak z drugiej „narzędzia te dają nam powód do nadziei na lepszą przyszłość dla ludzkości”. Ojciec Święty wymienił takie korzyści jak: pomoc technologii w przełomowych odkryciach naukowych, sprzyjanie innowacjom technologicznym, które przyczynią się do rozwoju medycyny, poprzez wzrost poziomu diagnostyki i leczenia chorób, wzmocnienie systemów żywnościowych i energetycznych, a także pogłębienie zrozumienia wszechświata i świata przyrody. Technologia może otworzyć „nowe możliwości dla ludzkiej kreatywności i współpracy”.

Papież przestrzegł jednak przed zapominaniem o zagrożeniach związanych z rozwojem technologii. „Sztuczna inteligencja może być wykorzystywana do inwigilacji, manipulacji i dyskryminacji – mówił Ojciec Święty. – Zaawansowane zdolności cybernetyczne i broń autonomiczna mogą – w przypadku opracowania lub wdrożenia bez odpowiednich zabezpieczeń i nadzoru ludzkiego – stanowić nowe zagrożenie dla bezpieczeństwa i pokoju międzynarodowego”. Poza tym systemy sztucznej inteligencji wymagają znaczących zasobów energii i wody, wpływając na emisję dwutlenku węgla.

Potrzeba rozeznawania

Jak podkreślił Ojciec Święty, „im większa jest nasza moc przemiany świata, tym większa musi być nasza zdolność do rozeznania tego, co naprawdę służy nadanej przez Boga godności ludzkiej, do mądrego sprawowania władzy oraz do troski o tych, którzy mogą ponieść największe konsekwencje naszych wyborów”.

Niepokojące zmiany klimatyczne

Papież następnie zwrócił uwagę na niepokojące klęski żywiołowe, które „występują coraz częściej i z coraz większą intensywnością”. Ich skutki najsilniej dotykają ludzi ubogich. „Kwestia klimatu nie jest jedynie wyzwaniem środowiskowym, lecz zasadniczo dotyczy sprawiedliwości, godności ludzkiej oraz solidarności między narodami i pokoleniami. Nie możemy reagować na te wyzwania dopiero po wystąpieniu katastrofy. Musimy przejść od reagowania kryzysowego do zapobiegania, od podatności na zagrożenia do gotowości oraz od środków krótkoterminowych do mądrej i dalekowzrocznej wizji dla ludzkości” – zaapelował Leon XIV.

Zachęcił do odpowiedzialnego i rozważnego podejścia do nauki, zaangażowanego „w odkrywanie, a jednocześnie od samego początku uwzględniającego konsekwencje, jakie wybory naukowe i technologiczne mogą mieć dla ludzkości oraz dla integralności stworzenia powierzonego nam przez Boga”.

Konieczność współpracy

Ojciec Święty wskazał na konieczność współpracy naukowców, inżynierów, ekonomistów, lekarzy i socjologów, a także lokalnych społeczności i decydentów. Przypomniał, że wyzwania klimatyczne wykraczają poza wszelkie granice między dyscyplinami, instytucjami i narodami.

W tym kontekście Papież z uznaniem wypowiedział się o inicjatywach podejmowanych przez Papieską Akademię Nauk, które gromadzą nie tylko naukowców, ale także młodzież, władze publiczne, przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego oraz wyznawców różnych tradycji religijnych.

„Takie spotkania tworzą przestrzenie, w których można dzielić się wiedzą ponad granicami, czerpać z udanych doświadczeń i dostosowywać je do własnych potrzeb, a także przekładać wiedzę naukową na konkretne działania” – mówił Papież, zachęcając do kontynuowania tej drogi.

Na zakończenie Papież zachęcił uczestników audiencji do pielęgnowania kultury naukowej, która „będzie ambitna, a jednocześnie pokorna; rygorystyczna, a jednocześnie otwarta na dialog; innowacyjna, a jednocześnie odpowiedzialna; oparta na globalnej współpracy, a jednocześnie uwzględniająca tych, którzy są najbardziej zagrożeni i najbardziej potrzebujący”.

Zdaniem Leona XIV dzięki temu współpraca naukowa będzie służyć pokojowi i ochronie nadanej przez Boga godności ludzkiej, promowaniu dobra wspólnego i trosce o stworzenie.

Ojciec Święty wyraził radość z powodu obecności młodych wśród uczestników audiencji, co „przypomina nam o przyszłości!”. „A to jest bardzo, bardzo ważne” – dodał Papież.