Leon XIV: soborowa reforma liturgii wpisuje się w żywą Tradycję Kościoła

Celem reformy liturgii podjętej przez Ojców Soboru Watykańskiego II było umożliwienie wiernym pełniejszego, świadomego i czynnego uczestnictwa w liturgii oraz ukazanie jej jako serca życia Kościoła powiedział Ojciec Święty podczas dzisiejszej audiencji ogólnej. Ze względu na upały odbywała się ona w bazylice watykańskiej.

Przypominając słowa kard. Giovanniego Battisty Montiniego, późniejszego papieża św. Pawła VI, Leon XIV podkreślił, że liturgia jest „szczerym wyrazem zarówno tego, co Boskie, jak i tego, co ludzkie”, a zarazem językiem dialogu człowieka z Bogiem. Wierni – jak pisał przyszły papież – nie powinni pozostawać podczas liturgii „niemi i bierni”, ponieważ ich fizyczna obecność nie może oznaczać duchowej nieobecności.

Leon XIV wskazał na zgodność tych słów z nauczaniem Sacrosanctum Concilium, zwłaszcza z jej 48. punktem. Sobór podkreślił w nim, że chrześcijanie nie mogą uczestniczyć w liturgii „jak obcy lub milczący widzowie”, lecz powinni przez obrzędy i modlitwy rozumieć sprawowane misterium, uczestniczyć w nim świadomie, pobożnie i czynnie oraz karmić się słowem Bożym i Ciałem Pańskim.

Reforma miała zatem na celu ukazanie liturgii jako miejsca rzeczywistego spotkania człowieka z Bogiem i uczestnictwa w wydarzeniu zbawczym. Stąd wynikała potrzeba szerszego udostępnienia wiernym tekstów biblijnych i modlitw oraz uproszczenia i większej przejrzystości obrzędów – wskazał Ojciec Święty.

Papież przypomniał, że liturgia jest rzeczywistością żywą, która na przestrzeni wieków rozwijała się i zmieniała. Kościół dostosowywał jej formy do potrzeb kolejnych epok, zachowując jednocześnie dziedzictwo Tradycji. Dlatego Sobór Watykański II uznał za konieczną rewizję ksiąg liturgicznych.

Leon XIV odwołał się do 21. punktu Sacrosanctum Concilium, który określa cel reformy jako takie uporządkowanie tekstów i obrzędów, aby jaśniej wyrażały sprawowane misteria i umożliwiały wiernym pełny, czynny i wspólnotowy udział w liturgii. Zaznaczył przy tym, że rozróżnienie między elementami liturgii pochodzącymi z Bożego ustanowienia, które są niezmienne, a tymi, które mogą podlegać zmianom, było obecne już w encyklice Piusa XII Mediator Dei. Dodał, że pragnienie reformy liturgicznej nie pojawiło się dopiero wraz z Soborem. Było obecne w Kościele już od początku XX wieku i znajdowało wyraz w działaniach kolejnych papieży, m.in. Piusa XI, Piusa XII i Jana XXIII.

„Reforma liturgiczna promowana przez Sobór Watykański II wpisuje się zatem w żywą Tradycję Kościoła” – stwierdził Ojciec Święty. Zaznaczył zarazem, że właściwe rozumienie jej założeń pozwala odrzucić nadużycia, do których dochodziło w niektórych środowiskach Kościoła po Soborze i które występują również współcześnie wskutek absolutyzowania lub niewłaściwego rozumienia zasad reformy.

Papież przypomniał również, że zgodnie z Sacrosanctum Concilium czynności liturgiczne nie są prywatnymi działaniami, lecz celebracjami całego Kościoła, który jest „sakramentem jedności”. Z tego wynika szczególna odpowiedzialność pasterzy, biskupów i kapłanów za strzeżenie liturgii oraz jej sprawowanie zgodnie z normami Kościoła i w duchu „szlachetnej prostoty”.

Taka liturgia – podkreślił Leon XIV – ukazuje Kościół jako jeden, święty, katolicki i apostolski, a zarazem stanowi podstawowy środek ewangelizacji i narzędzie łaski. Dzięki niej wierni uczą się składać w ofierze samych siebie i, za pośrednictwem Chrystusa, wzrastać w zjednoczeniu z Bogiem oraz między sobą.