Leon XIV: uniwersytet powinien służyć prawdzie i dobru wspólnemu

„Uniwersytet nie może ograniczać się do kształcenia wykwalifikowanych pracowników na potrzeby rynku, lecz powinien wychowywać ludzi mądrych, uczciwych i odpowiedzialnych” – powiedział Ojciec Święty podczas spotkania ze środowiskiem akademickim Katolickiego Uniwersytetu św. Turybiusza z Mogrovejo w Chiclayo. Papież przestrzegł przed podporządkowaniem nauki i technologii logice zysku oraz paradygmatowi technokratycznemu, który za najwyższą wartość uznaje efektywność.

Leon XIV powrócił do uczelni, z którą był związany jako jej wielki kanclerz w latach 2015-2023. Podziękował za czas spędzony w Peru i za doświadczenie, które pomogło mu zrozumieć, że władza jest służbą, rządzenie wymaga umiejętności słuchania, a wychowanie jest aktem nadziei.

Uniwersytet w służbie prawdy

Papież przypomniał postać patrona uczelni, św. Turybiusza z Mogrovejo, prawnika i arcybiskupa Limy, który łączył głoszenie wiary z troską o mądrość, miłość i sprawiedliwość. Podkreślił, że uniwersytet katolicki jest wspólnotą, w której poszukiwanie prawdy staje się aktem miłości i służby rodzinie ludzkiej.

Zwracając się do studentów, zaznaczył, że jakość kształcenia należy mierzyć przede wszystkim tym, czy pomaga ono formować ludzi mądrych, uczciwych i dojrzałych. W obliczu współczesnych przemian kulturowych uniwersytet powinien być miejscem rozwijania talentów i poszukiwania sensu, gdzie rozum służy prawdzie, a nie wyłącznie użyteczności.

Ojciec Święty podkreślił znaczenie dialogu wiary i rozumu, religii i nauki, prowadzonego z pokorą i rzetelnością badawczą. Ostrzegł przed sprowadzaniem edukacji do przygotowania pracowników dla zamkniętego i wysoce konkurencyjnego rynku. Postęp obojętny na sprawiedliwość i godność człowieka może bowiem stać się narzędziem ucisku i wykluczenia.

Technologia potrzebuje sumienia

Leon XIV przestrzegł, że nauka pozbawiona sumienia może prowadzić do niszczenia życia, a technologia pozbawiona wymiaru duchowego nie gwarantuje rzeczywistej poprawy jego jakości. Wskazał na potrzebę wychowania humanistycznego i chrześcijańskiego, które pomaga budować trwałe więzi międzyludzkie. W epoce cyfrowej należy przechodzić od samego połączenia do autentycznych relacji i wspólnoty.

Zwrócił uwagę, że technologia nie zawsze jest neutralna, ponieważ może odzwierciedlać interesy i ambicje tych, którzy ją projektują i kontrolują. Dlatego zarówno wykładowcy, jak i studenci powinni rozwijać krytyczne myślenie i poszukiwać mądrości, której nie zastąpią maszyny ani programy komputerowe. Przestrzegł przed paradygmatem technokratycznym, sprowadzającym rzeczywistość do danych materialnych i uznającym efektywność za najwyższą wartość.

Św. Turybiusz wzorem troski o wykluczonych

Papież przypomniał, że św. Turybiusz z Mogrovejo bronił godności rdzennej ludności, doświadczającej wyzysku i dyskryminacji. Uczył się języków ludzi, którym służył, głosił Ewangelię w kontekście ich kultury i przygotowywał dla nich katechizm w językach rdzennych mieszkańców Ameryki.

Zdaniem Ojca Świętego jego przykład pozostaje aktualny. Współczesnymi pustyniami są nie tylko suche obszary regionu Lambayeque, które święty przemierzał konno, lecz także nowe formy analfabetyzmu moralnego i obywatelskiego, prowadzące do wykluczenia ubogich. Uniwersytet powinien wykorzystywać osiągnięcia nauki i innowacje, aby zmniejszać nierówności społeczne i leczyć rany społeczeństwa –wskazał Leon XIV.

Ograniczoność nie jest wadą człowieka

W dalszej części przemówienia papież odniósł się do ideologii transhumanizmu i posthumanizmu, które wiążą z rozwojem technologii nadzieję na wyeliminowanie chorób, cierpienia, starzenia się, a nawet śmierci. Zaznaczył, że postępu naukowego nie można sprowadzać do przywileju milionerów dążących do nieśmiertelności, podczas gdy całe społeczności nadal cierpią nędzę i ucisk.

„Ograniczoność nie jest wadą fabryczną, lecz warunkiem ludzkiej wielkości” – podkreślił Ojciec Święty. Wyjaśnił, że uznanie własnej kruchości otwiera człowieka na solidarność i transcendencję, podczas gdy mit samowystarczalności prowadzi do egoizmu i odrzucania słabszych.

Przywołał przykład św. Turybiusza, który mimo chorób, zmęczenia i niezrozumienia ze strony możnych kontynuował wyczerpujące podróże duszpasterskie. Właśnie poprzez życie naznaczone trudnościami przyczynił się do przemiany Kościoła i społeczeństwa Peru.

Wiara nadaje sens trudnościom

Zwracając się do młodzieży, Leon XIV zachęcił ją, by korzystała z możliwości współczesnej epoki, ale oceniała je w świetle wiary. Przypomniał świadectwa Angeli i Adriana, przedstawione podczas spotkania, podkreślające znaczenie wiary i poszukiwania tego, co najważniejsze.

Wiara nie obiecuje magicznego usunięcia wszystkich problemów, lecz daje nadzieję i pomaga odnaleźć sens cierpienia. „Żywa relacja z Bogiem przynosi nam pociechę, nadając sens naszym krzyżom, które Pan Jezus dźwiga razem z nami” – powiedział papież.

Nawiązał także do wypowiedzi prof. Guzmán, która zwróciła uwagę na znaczenie słowa ofiara (sacrificio). Wskazał, że oznacza ono nie tylko wyrzeczenie, ale także uczynienie czegoś świętym. Zachęcił, by zjednoczyć własne trudy i nadzieje z ofiarą Chrystusa, pozwalając Bogu przemieniać je w dobro.

Na zakończenie Ojciec Święty zaapelował do wykładowców i władz akademickich, aby traktowali swoją pracę jako wyraz miłości intelektualnej. Zachęcił ich do dawania studentom świadectwa życia zgodnego z wyznawanymi wartościami, stawiania prawdy ponad opinią, a sprawiedliwości ponad interesem. Wezwał również do przekładania kompetencji naukowych na konkretne działania na rzecz sprawiedliwości społecznej, zwłaszcza ubogich, oraz ochrony stworzenia przed działaniami spekulacyjnymi.

Leon XIV powierzył społeczność uniwersytecką wstawiennictwu Maryi, przyzywając Ją jako Sedes Sapientiae (Stolicę Mądrości), i zachęcił do kontynuowania dzieła wychowania z odwagą i wiarą.