Markowa: Andrzej Duda odwiedził Muzeum im. Rodziny Ulmów w 10. rocznicę otwarcia

Były prezydent Andrzej Duda wziął udział w obchodach jubileuszu 10. rocznicy powstania Muzeum Polaków Ratujących Żydów im. Rodziny Ulmów w Markowej. Muzeum zostało otwarte 17 marca 2016 r., a obecnie cieszy się tak dużym zainteresowaniem, że w sezonie nie jest w stanie przyjąć wszystkich grup.

W obchodach jubileuszu byłemu prezydentowi towarzyszyli m.in.: marszałek województwa podkarpackiego Władysław Ortyl, wiceprezes IPN Mateusz Szpytma i dyrektor muzeum Waldemar Rataj. Po zwiedzeniu ekspozycji muzealnej uczestnicy złożyli kwiaty w miejscu pamięci.

Andrzej Duda podkreślił, że muzeum w Markowej ma ogromne znaczenie w szerzeniu historii o losach Polaków żyjących pod okupacją niemiecką i bohaterów, którzy mimo terroru, narażali własne życie, by ratować potrzebujących. Były prezydent był pod wrażeniem rozwoju placówki w ciągu 10 lat.

– To jest bardzo piękne miejsce. To jest niezwykle ważne, że tutaj tworzy się w jakimś sensie także przez te zasadzone drzewa pamięci taki park. Więc to ma taką swoją specyfikę, z jednej strony bardzo pięknego, a z drugiej bardzo nowoczesnego obiektu muzealnego, ale podkreślam to jeszcze raz – niezwykle ważnego dla pamięci historycznej, poczucia godności i sprawiedliwości historycznej dla regionu i dla Polaków w ogóle – mówił.

Choć muzeum nigdy nie narzekało na brak zwiedzających, beatyfikacja Rodziny Ulmów w 2023 r. sprawiła, że obecnie pęka w szwach.

– Mamy od tego czasu takie zainteresowanie, że w sezonie nie możemy wpuścić wszystkich zainteresowanych, bo przyjeżdżających grup turystów, pielgrzymów jest tak dużo – mówi Waldemar Rataj, dyrektor Muzeum Polaków Ratujących Żydów w Markowej.

Dyrektor przyznaje, że marzy o rozbudowie placówki, a zanim ten plan uda się zrealizować, muzeum w Markowej współpracuje z innymi placówkami w kraju, gdzie poprzez przygotowany program edukacyjny przekazuję wiedzę na temat Ulmów i innych Sprawiedliwych.

Marszałek województwa Władysław Ortyl stwierdził, że wsparcie dla muzeum i troska o szerzenie pamięci o bohaterskich Polakach jest polską racją stanu.

– Ja osobiście nie przypuszczałem, że dynamika, powaga i znaczenie tej sprawy tak mocno dziś podkreślane, ujawnią się w tak krótkim czasie. Samorząd Województwa Podkarpackiego ma w tym swój istotny udział, ale także szczególne obowiązki. W pewnym sensie wystąpił on na pierwszą linię, aby pielęgnować pamięć oraz upowszechniać historię i postawę rodziny Ulmów. Wśród wielu spraw, którymi zajmuje się samorząd, ta ma wymiar szczególny, to po prostu polska racja stanu – powiedział Ortyl.

Po zakończeniu uroczystości w Markowej, w Muzeum – Zamku w Łańcucie odbył się panel dyskusyjny poświęcony podsumowaniu pierwszej dekady działalności muzeum i refleksji nad jego rolą i miejscem wśród polskich muzeów.

Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II wojny światowej im. Rodziny Ulmów w Markowej zostało uroczyście otwarte 17 marca 2016 r. przy udziale prezydenta RP Andrzeja Dudy, przewodniczącego Episkopatu Polski abp. Stanisława Gądeckiego, ambasadora Izraela w Polsce, duchownych chrześcijańskich i żydowskich, a także przedstawicieli ocalonych z Holokaustu i polskich Sprawiedliwych wśród narodów świata. Wydarzenie obiło się szerokim echem w mediach w kraju i na świecie.

Pozdrowienia dla uczestników uroczystości przesłał w imieniu papieża Franciszka abp Angelo Becciu, ówczesny substytut Sekretariatu Stanu.

„Papież dziękuje Bogu za bohaterów, którzy w tamtych dramatycznych czasach aż do męczeństwa dali świadectwo człowieczeństwa, wiary i miłości, zachowując w sercu słowa Chrystusa: ,,Nikt nie ma większej miłości od tej, gdy ktoś życie swoje oddaje za przyjaciół swoich” (J 15,14)” – napisał.

Początkowo pieczę nad placówką sprawowało Muzeum-Zamek w Łańcucie. Od 30 czerwca 2017 r. muzeum jest samodzielną placówką, której głównym organem prowadzącym jest Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

19 października 2018 r. przy budynku muzeum oficjalnie otwarto Sad Pamięci. Sad nawiązuje z jednej strony do sadowniczej pasji patrona placówki Józefa Ulmy, a z drugiej – do Ogrodu Sprawiedliwych na Wzgórzu Pamięci Instytutu Yad Vashem w Jerozolimie. W Muzeum stworzono również Ścianę Pamięci, na której sukcesywnie pojawiają się kolejne tabliczki z nazwiskami Polaków zaangażowanych w pomoc Żydom.

Muzeum zgromadziło pierwsze zabytki i dokumenty związane z Polakami ratującymi Żydów podczas okupacji niemieckiej. Zakupiono między innymi część wyposażenia domu rodziny Ulmów, zgromadzono też kopie zdjęć wykonanych przez Józefa Ulmę. W zbiorach znalazła się część zdjęć oryginalnych. Wśród nich zdjęcie wykonane w 1940 r., na które 24 marca 1944 r. padły krople krwi ofiar niemieckiej zbrodni. W zbiorach znajdują się także drzwi ze śladami po kulach powstałymi podczas egzekucji rodziny Baranków, których Niemcy zabili za pomoc udzieloną Żydom. Do muzeum wpływają relacje dotyczące Polaków ratujących Żydów podczas okupacji niemieckiej.

W czasie okupacji Józef i Wiktoria Ulmowie ukrywali w swoim gospodarstwie ośmioro Żydów, za co 24 marca 1944 r. zostali zamordowani przez Niemców. Najpierw zabito ukrywanych Żydów, a potem całą rodzinę Ulmów: Józefa, Wiktorię i siedmioro dzieci (poród najmłodszego rozpoczął się w chwili egzekucji).

Ich beatyfikacja odbyła się 10 września 2023 r. w Markowej. Był to pierwszy w historii przypadek, kiedy do chwały ołtarzy została wyniesiona cała rodzina.