Międzynarodowa konferencja o ochronie dziedzictwa sakralnego

Muzea religijne coraz częściej stają się przestrzenią dialogu między historią, kulturą i współczesnością, a nie jedynie miejscem przechowywania zabytków – podkreślali uczestnicy międzynarodowej konferencji „Sacred Heritage on View. Religious and Post-Religious Museums of the Modern Era”, która odbyła się w Muzeum Archidiecezjalnym we Wrocławiu.

W wydarzeniu uczestniczyli badacze i muzealnicy z różnych krajów, podejmując refleksję nad współczesnymi wyzwaniami związanymi z ochroną oraz prezentacją dziedzictwa religijnego. Konferencję zorganizowali naukowcy Uniwersytetu Wrocławskiego we współpracy z Muzeum Archidiecezjalnym.

– Konferencja miała charakter międzynarodowy i odnosiła się do muzeów religijnych i postreligijnych epoki nowoczesnej, ale tak naprawdę koncentrowaliśmy się na XIX, XX i XXI wieku – opowiada dr hab. Agata Kubala, prof. Uniwersytetu Wrocławskiego z Instytutu Historii Sztuki, jedna z organizatorek wydarzenia.

Jak wyjaśnia, spotkanie było efektem wieloletniej współpracy uczelni z wrocławskim muzeum. – Od 2018 roku współpracujemy z Muzeum Archidiecezjalnym we Wrocławiu. Postanowiłyśmy zorganizować konferencję, która pokaże, że to muzeum, zwłaszcza po przeprowadzonym remoncie, znakomicie wpisuje się w nurt nowoczesnych muzeów religijnych – zaznacza.

Jednym z głównych tematów konferencji była historia muzeów religijnych, które zaczęły powstawać szczególnie intensywnie w XIX wieku. Prof. Kubala przypomniała, że ich zadaniem było ratowanie zabytków sztuki sakralnej usuwanych podczas przebudów i modernizacji świątyń.

– Wraz z renowacjami kościołów i zmianami ich wyposażenia do muzeów trafiały obiekty sztuki średniowiecznej, renesansowej czy barokowej. XIX wiek przyniósł modę na zastępowanie dawnych ołtarzy, obrazów i krucyfiksów nowymi dziełami. Wiele zabytków uznawano za przestarzałe – wyjaśnia prof. Kubala.

Jak dodała, część wycofanych z kultu przedmiotów była niszczona, a nawet palona, aby uniknąć ich profanacji. W tej sytuacji muzea kościelne stały się miejscami ochrony i zachowania dziedzictwa religijnego dla przyszłych pokoleń.

Zdaniem badaczki szczególne miejsce zajmuje Muzeum Archidiecezjalne we Wrocławiu. – To jedno z pierwszych muzeów tego typu na obecnych ziemiach polskich. Powstało już pod koniec XIX wieku właśnie po to, by chronić wycofywane z użytku obiekty sztuki sakralnej i zabezpieczać je przed zniszczeniem – podkreśla organizatorka konferencji.

Uczestnicy konferencji zwracali również uwagę, że troska o religijne dziedzictwo kulturowe nie jest wyłącznie domeną chrześcijaństwa. – Okazało się, że także judaizm czy buddyzm posiadają miejsca, w których przechowywane i prezentowane są obiekty związane z dziedzictwem religijnym. Oczywiście najwięcej jest muzeów chrześcijańskich, ale podobne idee odnajdujemy również w innych religiach –  zauważa prof. Kubala.

Podkreśla, że współczesne muzea nie mogą ograniczać się jedynie do funkcji magazynowej. – Nie chodzi jednak jedynie o przechowywanie i zabezpieczanie zbiorów. Równie ważne jest ich eksponowanie oraz udostępnianie zwiedzającym – oznajmia pracownik Uniwersytetu Wrocławskiego.

Ważnym elementem wydarzenia była prezentacja odnowionego Muzeum Archidiecezjalnego we Wrocławiu, które w ostatnich latach przeszło gruntowną modernizację. – Absolutnie nie mamy się czego wstydzić. Goście już przy wejściu byli pod wrażeniem budynku i jego przestrzeni. Muzeum po kilkuletnim remoncie prezentuje się znakomicie – ocenia prof. Kubala.

Jak zaznaczyła, szczególną wartością placówki są jej zbiory dokumentujące historię chrześcijaństwa na Dolnym Śląsku. – Mamy dziedzictwo sięgające XIII wieku. To przekrój tego, co przez stulecia znajdowało się w kościołach Dolnego Śląska jako obiekty sakralne, a dziś można podziwiać w przestrzeni muzealnej. Dzięki temu możemy obserwować, jak przez wieki zmieniały się sposoby przedstawiania tych samych postaci i scen religijnych – wyjaśnia.

Prof. Kubala wyraziła nadzieję, że uczestnicy konferencji staną się ambasadorami wrocławskiego muzeum w swoich krajach.