Modlitwa i apel pod Grobem Nieznanego Żołnierza w 82. rocznicę zbrodni w Hucie Pieniackiej

W 82. rocznicę zbrodni w Hucie Pieniackiej w katedrze polowej w Warszawie odprawiono 28 lutego Mszę św. w intencji pomordowanych mieszkańców tej kresowej wsi. Eucharystii przewodniczył proboszcz parafii katedralnej ks. płk Karol Skopiński. Po zakończeniu liturgii obchody przeniosły się przed Grób Nieznanego Żołnierza, gdzie odbył się apel pamięci, oddano salwę honorową i złożono wieńce.

Jeszcze przed Mszą św. szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Lech Parell, prezes Stowarzyszenia „Huta Pieniacka” Małgorzata Gośniowska-Kola oraz ks. ppor. Cyryl Zieliński złożyli kwiaty przed tablicą upamiętniającą ofiary ludobójstwa dokonanego na Kresach Wschodnich na obywatelach RP w latach 1939–1947.

W liturgii w katedrze polowej uczestniczyli przedstawiciele władz państwowych i instytucji publicznych, m.in. Adrianna Garnik reprezentująca Prezydenta RP, minister Marek Krawczyk, podsekretarz stanu w MKiDN, dr Karol Polejowski, zastępca prezesa IPN, poseł Michał Kowalski, a także przedstawiciele Wojska Polskiego i Policji. Obecni byli kombatanci, rodziny ofiar z Huty Pieniackiej oraz ocalali z tej zbrodni, członkowie Międzynarodowego Motocyklowego Rajdu Katyńskiego, a także przedstawiciele prawosławnego i ewangelickiego duszpasterstwa wojskowego. Mszę św. koncelebrowali o. Krzysztof Lewandowski OFMCap oraz o. Marek Kiedrowicz OFMConv – kapelani Międzynarodowego Motocyklowego Rajdu Katyńskiego.

Na początku Eucharystii ks. płk Skopiński podkreślił, że rocznica zbrodni jest czasem modlitwy i wołania o pokój. – Stajemy przed Bogiem, prosząc o życie wieczne dla pomordowanych oraz o dar pokoju i pojednania narodów – powiedział.

W homilii proboszcz katedry zaznaczył, że pamięć o Hucie Pieniackiej jest nie tylko obowiązkiem historycznym, ale duchowym wezwaniem do prawdy i przebaczenia. Przypomniał skalę zbrodni oraz konsekwencje nienawiści, która – jak mówił – „postawiła naród ponad Bożym prawem”. Podkreślił też, że chrześcijańskie przebaczenie nie oznacza wymazywania faktów. – Przebaczenie nie jest rezygnacją z prawdy. Jest zwycięstwem nad spiralą śmierci – zaznaczył ks. Skopiński. Wskazał jednocześnie na konkretne zobowiązania wynikające z rocznicowej pamięci. – Jeżeli chcemy uczcić ofiary tej historii, nie możemy szukać zemsty. Musimy budować prawdę historyczną, modlić się za pomordowanych, wychowywać młode pokolenie w duchu odpowiedzialności, budować relacje oparte na prawdzie, a nie na przemilczeniu – wskazywał. Homilię zakończył wezwaniem: „Niech Chrystus nauczy nas łączyć pamięć z miłością, z przebaczeniem, patriotyzmem z Ewangelią”.

Apel pamięci na placu Piłsudskiego

Po Mszy św. uroczystości kontynuowano przed Grobem Nieznanego Żołnierza. Minister Lech Parell przypomniał o okrucieństwie zbrodni i jej sprawcach, podkreślając planowy charakter działań oraz fakt, że w wielu przypadkach ofiary wciąż nie doczekały się godnego pochówku. Zwrócił uwagę, że pamięć o pomordowanych nie stoi w sprzeczności z dzisiejszą solidarnością z Ukrainą, ale pojednanie może być trwałe jedynie wtedy, gdy opiera się na prawdzie i szacunku dla ofiar.

Obchody zostały objęte patronatem Prezydenta RP Karola Nawrockiego, który w liście skierowanym do uczestników uroczystości złożył jednoznaczną deklarację: „nie spoczniemy, dopóki wszystkie doczesne szczątki naszych zamordowanych rodaków nie zostaną odnalezione i godnie pochowane”. Przywołał również słowa prezydenta Lecha Kaczyńskiego z 2009 r.: „Prawdziwa przyjaźń wymaga mówienia całej prawdy, także tej najtrudniejszej i najboleśniejszej”.

Uroczystości w Warszawie zakończyły się apelem pamięci, salwą honorową i złożeniem wieńców na płycie Grobu Nieznanego Żołnierza.

Zbrodnia w Hucie Pieniackiej (dawne woj. tarnopolskie) została dokonana 28 lutego 1944 r. przez ukraińskich żołnierzy 4. Galicyjskiego Pułku Ochotniczego SS (wydzielonego z 14. Dywizji Waffen SS „Galizien”) pod dowództwem niemieckim, przy udziale oddziału UPA i oddziału paramilitarnego ukraińskich nacjonalistów pod dowództwem Włodzimierza Czerniawskiego. Zamordowano co najmniej 850 Polaków, w tym kobiety, dzieci i osoby starsze, a wieś została zrównana z ziemią.

W kontekście starań o godny pochówek ofiar istotne znaczenie ma informacja podana niedawno przez IPN: 18 lutego Ministerstwo Kultury Ukrainy wydało ostateczną zgodę na prace poszukiwawcze na terenie dawnej wsi Huta Pieniacka – na podstawie wniosku złożonego przez ukraińskiego partnera IPN, przedsiębiorstwo „Wołyńskie Starożytności”. Decyzję poprzedziła akceptacja programu prac przez Lwowską Obwodową Administrację Państwową; termin rozpoczęcia poszukiwań nie jest jeszcze znany. Instytut przypomina, że Polska zabiega o możliwość przeprowadzenia ekshumacji i badań archeologicznych od 2019 r.