Muzea Watykańskie: Dziedziniec Szyszki odzyskał renesansowe barwy

Po dekadzie prac konserwatorskich Dziedzieniec Szyszki (Cortile della Pigna) w Muzeach Watykańskich odzyskał kolorystykę trawertynu, zgodną z pierwotną koncepcją z początku XVI wieku. „To nadzwyczajny projekt, najdłuższy spośród przedsięwzięć realizowanych w ostatnich latach przez Muzea Watykańskie” – podkreśla dyrektor placówki Barbara Jatta.

Powrót do pierwotnej kolorystyki

Dziedziniec Szyszki, jeden z charakterystycznych punktów Muzeów Watykańskich, ponownie ma barwę nawiązującą do trawertynu, jasnego kamienia od wieków obecnego w architekturze Rzymu.

Przeprowadzone badania wykazały, że właśnie taka kolorystyka odpowiadała pierwotnej koncepcji przestrzeni zaprojektowanej przez Donata Bramantego i ukończonej w XVI wieku.

Przez około 150 lat dziedziniec miał odcień ochry, który z czasem dodatkowo żółkł i ulegał wypłukiwaniu. Prace konserwatorskie pozwoliły ustalić, że nie była to jego oryginalna barwa. Wnioski oparto na kwerendach archiwalnych, badaniach stratygraficznych oraz porównaniu z dawnymi obrazami przechowywanymi w różnych muzeach na świecie. Przywrócenie koloru nie było więc wyłącznie decyzją estetyczną, lecz rezultatem badań nad historią zabytku.

Dziesięć lat prac

Jak wyjaśnia Barbara Jatta, konserwacji nie wymusiła nagła sytuacja kryzysowa, lecz postępujące niszczenie powierzchni. Odnotowano m.in. ubytki tynków, problemy z przyczepnością stiuków oraz uszkodzenia części kapiteli.

Ze względu na centralne położenie dziedzińca na trasie zwiedzania konieczne było odpowiednie zaplanowanie robót. Prace podzielono na cztery etapy, poprzedzone dwoma odcinkami pilotażowymi, które pozwoliły ustalić właściwą kolorystykę i metody konserwacji. Dzięki temu dziedziniec pozostawał w dużej mierze dostępny dla zwiedzających.

Pierwszy etap objął m.in. monumentalną niszę, zwaną Nicchione, oraz taras Belwederu.

Galeria zdjęć (3 zdjęć)

Odkrycia na placu budowy

W trakcie prac odnowiono także niewielkie schody serwisowe łączące dziedziniec Belwederu z Galeą, czyli Fontanną Galery. Konserwacja odsłoniła ich wyjątkowy charakter: to dzieło Gio Pontiego, ozdobione wielobarwnymi marmurami. Barbara Jatta określiła je jako „klejnot architektury lat trzydziestych XX wieku”.

Przywrócono również dawny portal z czasów Grzegorza XV, otwarty pod koniec XVI wieku na potrzeby obsługi kompleksu. Jak zaznacza dyrektor, odnowiona przestrzeń ma służyć nie tylko zwiedzającym, lecz także pracownikom Muzeów: „Również nasi pracownicy powinni mieć możliwość obcowania z pięknem”.

Dzięki wsparciu darczyńców

Wieloletni projekt był możliwy, dzięki wsparciu Patrons of the Arts in the Vatican Museums, organizacji wspierającej ochronę i konserwację watykańskich zbiorów. Koordynator jej biura, ks. prał. Terence Hogan, określił zakończenie prac w październiku 2026 roku jako ważny moment, pozwalający przywrócić dziedzińcowi piękno, które charakteryzowało go od początku.

Przed Muzeami pozostaje jeszcze jedno zadanie: w przyszłości planowane jest przeniesienie baru, który w ostatnich latach zajmował część trawnika na dziedzińcu.