„Na rozdrożach synagogi i Kościoła” – urodziny wybitnego biblisty

Ks. prof. Waldemar Chrostowski, wybitny polski biblista, współzałożyciel Polskiej Rady Chrześcijan i Żydów obchodzi dziś 75. urodziny. Jest autorem kilku tysięcy publikacji naukowych i popularnonaukowych w Polsce i za granicą. W 2014 roku uhonorowany został prestiżową Nagrodą Ratzingera, przyznawaną przez watykańską fundację imienia tego wybitnego teologa, myśliciela i papieża.

Ks. Chrostowski jest m.in. autorem wydanego w ub. roku tłumaczenia “Tory” czyli Pięcioksięgu Mojżesza. “Mamy w języku polskim wszystkie najważniejsze podręczniki, opracowania, słowniki, powstają tłumaczenia. Nie musimy mieć kompleksów względem zachodniej biblistyki” – powiedział podczas prezentacji dzieła.

Stwierdził także, że bez Starego Testamentu Nowy byłby jak dom budowany od dachu. Podkreślał, że Pismo Święte jest nie tylko dla teologów, ale inspiracje znajdzie w nim każdy, stanowi ono niewyczerpane źródło oraz „wielki pomnik starożytnej kultury i filar, na którym wyrosła kultura europejska i światowa”.

Duchowny apelował niejednokrotnie, by jeszcze więcej miejsca poświęcić biblistyce w formacji seminaryjnej i na wydziałach teologicznych.

Nawiązując przy okazji swoich 75. urodzin do swoich pierwszych lektur całości Pisma Świętego powiedział: “Dziś uświadamiam sobie, że odczytywałem je jakby w dwóch perspektywach. Z jednej strony jako pewne świadectwo historyczne o tym, co wydarzyło się ponad dwa tysiące lat temu. Z drugiej zaś jako Księgę, która potrzebna mi jest do życia, przede wszystkim po to, żeby zrozumieć  jego sens; żeby odpowiedzieć sobie na pytania dlaczego za wszelka cenę chcę być księdzem, i w związku z tym, co to znaczy być chrześcijaninem i jakie jest miejsce Jezusa Chrystusa w moim życiu, jakie być powinno”.

***

Waldemar Chrostowski urodził się 1 lutego 1951 r. w miejscowości Chrostowo k. Ostrołęki. Uczęszczał do Liceum Ogólnokształcącego św. Augustyna w Warszawie. W 1968 r. wstąpił do seminarium duchownego w Łomży. W 1969 r. rozpoczął studia jako świecki na Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie. We wrześniu 1970 r. rozpoczął naukę w seminarium duchownym w Warszawie. Święcenia kapłańskie przyjął 6 czerwca 1976 r. z rąk kard. Stefana Wyszyńskiego.

W latach 1976-1978 był wikariuszem w parafii we Ząbkach. W latach 1978-1983 studiował w Papieskim Instytucie Biblijnym w Rzymie i w międzyczasie na Uniwersytecie Hebrajskim w Jerozolimie (1979-1980). W 1981 r. uzyskał w Rzymie licencjat nauk biblijnych. Od 1983 r. pracował jako wikariusz w parafiach warszawskich. Od 2003 r. ks. prof. Chrostowski jest rezydentem w parafii św. Jakuba w Warszawie.

W 1986 r. obronił pracę doktorską. W 1987 r. został wykładowcą na Akademii Teologii Katolickiej. 30 września 1996 uzyskał stopień doktora habilitowanego w zakresie nauk teologicznych. W 1998 r. otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego a od 2005 r. jest profesorem zwyczajnym nauk teologicznych.

Od 1999 r. był wykładowcą na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. W latach 1999-2002 pełnił funkcję prorektora tej uczelni. W latach 2001-2010 był też wykładowcą i kierownikiem Katedry Biblistyki na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Prowadził wykłady zlecone na Uniwersytecie Warszawskim (1996-1999) oraz w Instytucie Kultury Religijnej im. św. Tomasza z Akwinu w Kijowie, Ukraina (2003) i Wyższej Szkole Nauk Religijnych w Rydze na Łotwie (2012/2013).

Ks. prof. Chrostowski jest autorem pionierskiej tezy o istnieniu prężnej i owocnej diaspory Izraelitów w Asyrii (VIII-VI w. przed Chr. ). Do jego głównych obszarów badawczych należą:  rozejście się dróg Synagogi i Kościoła oraz dialog chrześcijańsko-judaistyczny.

Przez wiele lat był redaktorem naczelnym kwartalnika teologów polskich „Collectanea Theologica” oraz „Maqom. Biuletynu Informacyjnego Instytutu/Zakładu Dialogu Katolicko-Judaistycznego”. Ponadto w latach 2003-2013 był redaktorem naczelnym rocznika „Zeszyty Naukowe Stowarzyszenia Biblistów Polskich”.

Od dziesiątków lat ks. prof. Chrostowski jest zaangażowany w dialog międzyreligijny. Był m. in. członkiem Komitetu Episkopatu Polski do spraw Dialogu z Judaizmem (1996-2006), a w latach 1990-1997 współzałożycielem i współprzewodniczącym Polskiej Rady Chrześcijan i Żydów. W latach 1990-2000 był także członkiem Międzynarodowej Rady Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu a od 1991 r. jest członkiem Rady Fundacji Pamięci Ofiar Obozu Zagłady Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu.

W latach 1996-2012 był też konsultorem Rady Konferencji Episkopatu Polski do spraw Dialogu Religijnego. Przez wiele lat (1998-2005) był autorem materiałów homiletycznych na doroczny Dzień Judaizmu w Kościele katolickim w Polsce.

W ramach działalności jako biblisty ks. prof. Chrostowski pracował w licznych gremiach. Był wiceprezesem Sekcji Biblijnej Konferencji Episkopatu Polski (1998-2003), przewodniczącym Stowarzyszenia Biblistów Polskich (2003-2013), członkiem Komisji Nauki Wiary a także członkiem Komitetu Teologicznego Polskiej Akademii Nauk. Z ramienia Episkopatu był ekspertem na XII Zwyczajnym Synodzie Biskupów „Słowo Boże w życiu i misji Kościoła” (2008). Od 2008 r.

Jest założycielem i redaktorem naukowym kilku serii wydawniczych, m.in.: „Prymasowska Seria Biblijna”; „Rozprawy i Studia Biblijne”; „Kościół a Żydzi i Judaizm”; „Biblioteka Dialogu”; „Z Biblią przez Życie pod Patronatem Prymasa Polski”.

Jest autorem kilkunastu książek, m.in.: Dialog w cieniu Auschwitz (1999), Żydzi i judaizm w nauczaniu Jana Pawła II (1978-2005), Bóg, Biblia, Mesjasz, Warszawa (2006), Kościół, Żydzi, Polska (2009), Trzecia Świątynia w Jerozolimie i inne studia (2012), Święty Paweł. Biografia. Na rozdrożach synagogi i Kościoła (2021). Jest autorem kilku tysięcy publikacji naukowych i popularnonaukowych w Polsce i za granicą.

Był konsultorem wielu inicjatyw m. in. konsultantem merytorycznym emisji Narodowego Banku Polskiego, np. „Wielki Jubileusz Roku 2000”, „Historyczne miasta w Polsce” (2005), „Beatyfikacja Jana Pawła II” (2011), „Kanonizacja Jana Pawła II” (2014) oraz konsultantem filmu „Quo vadis” Jerzego Kawalerowicza (2011) i polskiej wersji filmu „Pasja” Mela Gibsona (2004).

Od lat jest przewodnikiem pielgrzymek, m. in. pierwszej pielgrzymki Rodzin Katyńskich do Katynia (1989) oraz ponad 100 pielgrzymek i podróży studyjnych do krajów biblijnych.

Znany jest ze swej filatelistycznej pasji. Posiada imponujące zbiory: „Jan Paweł II” oraz „Stary Testament”. Od 2000 jest członkiem Polskiej Akademii Filatelistyki. Miał liczne wystawy i nagrody filatelistyczne w kraju i za granicą m. in. Genewie, Genui, Rzymie, Sztokholmie, Tokio.

Otrzymał wiele nagród, odznaczeń i godności, m.in. Złoty Medal Opiekuna Miejsc Pamięci Narodowej (1994), Pamiątkowy Pierścień „Golgoty Wschodu” (2002), Medal Komisji Edukacji Narodowej (2003), Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (2004). Od 2008 r. jest Kapelanem Honorowym Jego Świątobliwości a od 2012 r. członkiem Zakonu Rycerskiego Grobu Bożego w Jerozolimie.

W 2014 roku został uhonorowany Nagrodą Ratzingera. Laureatów nagrody w wysokości 50 tys. euro typuje założona w 2010 roku Watykańska Fundacja Józefa Ratzingera-papieża Benedykta XVI.