Obchody 81. rocznicy wyzwolenia obozu Auschwitz-Birkenau

Wspólną modlitwą Żydów i chrześcijan zakończyły się obchody 81. rocznicy wyzwolenia obozu Auschwitz. Uroczystości odbyły się 27 stycznia w budynku tzw. Centralnej Sauny na terenie byłego niemieckiego obozu Auschwitz II-Birkenau. W ceremonii uczestniczyło 21 byłych więźniów, przedstawiciele władz państwowych, środowisk żydowskich i romskich oraz korpusu dyplomatycznego.

Podczas ceremonii rozbrzmiał rytualny róg szofaru. We wspólnej modlitwie w Światowym Dniu Holokaustu udział wzięli: rabin Tomer Rechowi z Krakowa, biskup diecezji bielsko-żywieckiej bp Roman Pindel, biskup diecezji cieszyńskiej Kościoła ewangelicko-augsburskiego bp Adrian Korczago oraz przedstawiciel Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego ihumen Aleksander.

Rabin odczytał modlitwę składającą się z trzech głównych elementów: Psalmu 23, modlitwy żałobnej El Male Rachamim oraz Kadyszu. Przywołał obraz Boga jako Pasterza, który prowadzi wiernych „nad spokojne wody i na zielone niwy”, przywracając im siły. Pojawił się w motyw „ciemnej doliny”, gdzie człowiek nie lęka się zła, bo jest z nim Bóg.

Modlitwa El Male Rachamim była błagalną prośbą o spoczynek dusz pomordowanych w czasie Zagłady, w „właściwym wytchnieniu pod skrzydłami Bożej Obecności”. Wspomniano w niej żydowskie ofiary, zgładzone przez niemieckich prześladowców, oraz tych, którzy oddali życie za uświęcenie Imienia Bożego (Kiddush HaShem).

W modlitwie chrześcijańskiej przywołano słowa „Wieczny odpoczynek…”, pamięć ofiar „szczególnego miejsca kaźni”, bestialsko mordowanych w obozie, wyrażając wiarę, że w Bogu znaleźli oni wybawienie z cierpienia i zwycięstwo życia nad śmiercią, a także prośbę o przezwyciężanie nienawiści i budowanie pokoju.

Następnie ihumen Aleksander odmówił prawosławną modlitwę za zmarłych, prosząc Boga – „Ducha i Dawcę życia, który śmierć zdeptał” – o odpoczynek dusz pomordowanych w „miejscu światłości, szczęśliwości i pokoju”. Centralnym momentem modlitwy było wspólne odczytanie Psalmu 42 („Jak łania pragnie wody ze strumieni…”). Wersety o tęsknocie duszy za Bogiem i nadziei pośród cierpienia odczytali razem przedstawiciele Kościołów chrześcijańskich.

Podczas uroczystości zapalone zostały znicze w miejscach symbolicznych byłego obozu. W imieniu Ocalałych jeden z nich zapalił prezydent RP Karol Nawrocki przy pomniku ofiar obozu. Minister kultury Marta Cienkowska oraz dyrektor Muzeum Auschwitz Piotr Cywiński złożyli światło pamięci przy ruinach krematorium IV, a kolejny znicz zapłonął przy pozostałościach prowizorycznej komory gazowej, tzw. białym domku.

W części oficjalnej głos zabrali m.in. ocalony z Zagłady Bernard Offen, który przestrzegał przed „odradzającą się nienawiścią” i podkreślał, że droga ku przyszłości nie prowadzi przez zemstę i gniew, lecz przez empatię i dostrzeganie wartości każdego człowieka. Dyrektor Muzeum Auschwitz Piotr Cywiński zwrócił się do Ocalałych, nazywając ich doświadczenie fundamentem pamięci i moralnym drogowskazem dla współczesnego świata. W imieniu darczyńców Fundacji Auschwitz-Birkenau przemówił Yossi Matias, podkreślając znaczenie zachowania pamięci o Zagładzie w epoce odchodzenia świadków.

Niemiecki obóz Auschwitz został wyzwolony 27 stycznia 1945 roku przez żołnierzy Armii Czerwonej. KL Auschwitz stał się symbolem Zagłady Żydów – zamordowano tam około miliona osób – a także miejscem kaźni Polaków, Romów i więźniów innych narodowości.