Odbyła się konferencja o wolności wewnętrznej i kryzysie młodego pokolenia

O kryzysach psychicznych młodzieży, uzależnieniach, sensie życia, wierze, sumieniu i wolności wewnętrznej rozmawiali uczestnicy konferencji „Wolność Człowieka – wybieramy wartości”, która odbyła się 30 maja w Domu Arcybiskupów Warszawskich. Spotkanie zorganizowała Koalicja dla Życia i Rodziny.

Organizatorzy konferencji zwracali uwagę, że problem uzależnień i kryzysów psychicznych wśród młodzieży w Polsce jest realny. Wskazywali, że życie oparte na afirmacji popędów i emocji przynosi poważne skutki, a stosowana obecnie profilaktyka nie odpowiada na najgłębsze potrzeby młodych ludzi. Podkreślali, że brak sensu życia jest jedną z głównych przyczyn podatności na uzależnienia i kryzysy psychiczne.

Podczas konferencji mówiono, że odpowiedzią na te zjawiska może być wolność wewnętrzna, poczucie sensu, zawierzenie Bogu i wierność sumieniu. Według organizatorów to one pozwalają odnaleźć siłę do życia także w bardzo trudnych sytuacjach.

W programie spotkania znalazły się wystąpienia ekspertów reprezentujących różne perspektywy. Dr Paweł Milcarek przedstawił filozoficzno-teologiczne ujęcie wolności. Reżyser Maria Stachurska opowiedziała o bł. Stanisławie Leszczyńskiej, położnej z Auschwitz, która pozostała wierna Bogu i sumieniu mimo doświadczenia obozu koncentracyjnego.

Prof. Mariusz Jędrzejko mówił o cyberuzależnieniach i wskazywał konkretne sposoby ochrony przed zniewoleniem przez technologie. Rafał Porzeziński, dziennikarz i trener terapii uzależnień, omówił program 12 Kroków jako drogę dla osób pragnących żyć w wolności i prawdzie, w zgodzie z sobą, Bogiem i innymi ludźmi.

Ks. dr Mieczysław Piotrowski, twórca Ruchu Czystych Serc, mówił o czystości jako warunku szczęścia i wolności człowieka. Dr Grażyna Rybak przybliżyła historię Dawn Eden, amerykańskiej pisarki, która po kryzysie wiary odkryła wartość życia w czystości i zaczęła ją propagować.

O programach edukacyjno-profilaktycznych dla młodzieży opowiedzieli ich autorzy i propagatorzy: Małgorzata Bechler, związana z programem „Archipelag Skarbów”, Paulina Michalska, autorka książki „Girls’ Guide”, oraz Milena i Arunas Jankowscy, przedstawiciele programu Teen STAR. Uczestnicy wysłuchali także prelekcji Tomasza Gubały o logoterapii, czyli koncepcji przywracania sensu życia według Viktora Frankla. W programie znalazły się również osobiste świadectwa osób związanych z Ruchem Czystych Serc.

W związku z konferencją Koalicja dla Życia i Rodziny – Instytut Ordo Caritatis przekazała także artykuł programowy Tomasza Rowińskiego pt. „Wolność wewnętrzna jako odpowiedź na kryzys młodego pokolenia”.

Autor zwraca w nim uwagę, że słowo „wolność” jest dziś często obecne w debacie publicznej, mediach i kulturze popularnej, ale wymaga ponownego namysłu. Pyta, czy człowiek, który robi wszystko, na co ma ochotę, rzeczywiście jest wolny, oraz czy wolność można sprowadzić wyłącznie do braku zewnętrznych ograniczeń.

Rowiński przywołuje opinię ks. dr. Marka Dziewieckiego, który ostrzega przed utożsamianiem wolności z życiem w wolnym kraju. Cytuje jego słowa: „Można mieszkać w zupełnie wolnym kraju i po prostu być niewolnikiem”. Autor artykułu podkreśla, że wolność polityczna jest ważnym dobrem, ale nie jest tym samym co wolność człowieka. Jak wskazuje, można korzystać z praw demokratycznego państwa, a jednocześnie pozostawać zniewolonym przez używki, hazard, gry komputerowe, chore relacje czy emocje.

W tekście programowym pojawia się także odniesienie do Viktora Frankla, psychiatry i twórcy logoterapii, który przeżył obozy koncentracyjne. Rowiński przypomina jego przekonanie, że nawet w warunkach skrajnego zniewolenia zewnętrznego człowiek zachowuje fundamentalną wolność wyboru postawy wobec własnego losu. – Wolność nie jest dana jako stan – jest zadana jako wysiłek – pisze autor.

Jako przykład wolności wewnętrznej Rowiński wskazuje bł. Stanisławę Leszczyńską. Przypomina, że położna z Łodzi, deportowana do Auschwitz-Birkenau, w latach 1943–1945 przyjmowała porody w obozie. Według autora, gdy Josef Mengele nakazywał jej zabijanie nowo narodzonych dzieci, Leszczyńska odmówiła. Rowiński podkreśla, że źródłem jej siły było „całkowite zawierzenie Bogu i wierność sumieniu nawet wtedy, gdy jego głos prowadzi wprost w śmiertelne niebezpieczeństwo”.

W dalszej części artykułu autor odnosi się do sytuacji młodzieży. Przywołuje dane z Diagnozy Młodzieży 2026, według których 60 proc. nastolatków żyje w chronicznym stresie i przemęczeniu, 40 proc. wykazuje objawy depresyjne, 17 proc. dokonało samookaleczeń, 71 proc. deklaruje uzależnienie od telefonów, a liczba prób samobójczych wśród młodzieży w latach 2013–2024 wzrosła sześciokrotnie.

Zdaniem Rowińskiego nie jest to wyłącznie kryzys psychologiczny, ale „kryzys antropologiczny”, czyli kryzys rozumienia tego, kim jest człowiek i po co żyje. Autor ocenia, że pokolenie pozbawione punktu odniesienia innego niż własne samopoczucie staje się bezbronne wobec trudności, ponieważ brakuje mu sensu, wartości i hierarchii.

Rowiński krytycznie odnosi się również do zmian w edukacji. Pisze, że religia i etyka są przedmiotami, które mają kształtować hierarchię wartości i zdolność oceny moralnej, a jednocześnie są usuwane z systemu edukacji lub marginalizowane. W tym kontekście wspomina o obywatelskim projekcie „Tak dla religii i etyki w szkole”, który 14 maja 2026 r. został ponownie odesłany do prac sejmowych.

Autor odnosi się także do edukacji zdrowotnej. Według niego jej rzeczywistym skutkiem nie jest profilaktyka, ale „afirmacja popędów i emocji jako nadrzędnych wyznaczników tożsamości”. Ocenił, że jest to „dokładnie odwrotność profilaktyki uzależnień”.

W tekście Rowiński podkreśla znaczenie prawdy i sensu życia. Odwołując się do myśli Frankla, wskazuje, że podstawową motywacją człowieka nie jest szukanie przyjemności ani unikanie bólu, lecz dążenie do sensu. „Człowiek, który ma po co żyć, zniesie niemal każdą nędzę, ale może też osiągnąć wielkość. Człowiek pozbawiony wyższego celu ginie nawet w dostatku” – napisał.

Autor postuluje „głęboką profilaktykę” uzależnień i kryzysów psychicznych. Jak zaznacza, dominujący model neutralności aksjologicznej, oparty na informowaniu o ryzykach i minimalizowaniu szkód, może mieć ograniczone zasługi, ale nie odpowiada na pytanie o sens życia. Rowiński podkreśla, że potrzebny jest program antropologiczny, którego podstaw można szukać zarówno w tradycji chrześcijańskiej, klasycznej filozofii, jak i psychologii klinicznej.

W końcowej części artykułu autor pisze o potrzebie zachowania struktury moralnej społeczeństwa. Odwołując się do myśli Chantal Delsol, wskazuje, że świat liberalny korzysta z zasad moralnych, które go poprzedzają i których sam nie stworzył. Zdaniem Rowińskiego w Polsce zasady te nadal są obecne w rodzinach i środowiskach, które mówią o Bogu, wierności i odpowiedzialności. Autor kończy tekst stwierdzeniem, że bez tych wartości Polska nie ma przyszłości.