Ogólnopolskie obchody Dnia Męczeństwa Duchowieństwa Polskiego

Abp Stanisław Gądecki przewodniczył Mszy św. w Narodowym Sanktuarium św. Józefa w Kaliszu w ramach ogólnopolskich obchodów Dnia Męczeństwa Duchowieństwa Polskiego. O losach więźniów w Dachau mówił salezjanin ks. Jarosław Wąsowicz, który w imieniu prezydenta RP wręczył ks. prał. Jackowi Plocie i ks. Sławomirowi Kęszce odznaczenia państwowe za pielęgnowanie pamięci o męczeństwie duchownych.

Przed Mszą św. otwarta została wystawa poświęcona męczeństwu duchowieństwa polskiego w czasie II wojny światowej.

Konferencję wygłosił ks. dr hab. Jarosław Wąsowicz SDB, kapelan prezydenta. Prelegent przypomniał, że kapłani, którzy w obozie koncentracyjnym w Dachau zawierzyli się św. Józefowi Kaliskiemu, swoje ocalenie właśnie jemu zawdzięczali i co roku pielgrzymowali do Kalisza, aby mu dziękować i rozsławiać jego imię.

Wspominał kapłanów męczenników, którzy zostali wyniesieni na ołtarze. Dodał, że 6 czerwca br. w Sanktuarium św. Jana Pawła II w Krakowie odbędzie się beatyfikacja dziewięciu salezjanów męczenników: ks. Jana Świerca SDB i jego towarzyszy, którzy oddali życie z wiarą i miłością w obozach Auschwitz i Dachau podczas II wojny światowej.

Poinformował, że powstaje czasopismo naukowe pt. „Studia i materiały z dziejów martyrologii Kościoła w czasie II wojny światowej”, a jego inauguracja będzie miała miejsce 29 kwietnia 2027 r. w Narodowym Sanktuarium św. Józefa w Kaliszu.

Po konferencji w imieniu prezydenta RP ks. Jarosław Wąsowicz wręczył odznaczenia. Prezydent Karol Nawrocki nadał odznaczenia państwowe osobom zasłużonym w pielęgnowaniu pamięci o męczeństwie duchowieństwa polskiego w okresie II wojny światowej. Złotym Krzyżem Zasługi odznaczony został ks. prał. Jacek Plota, kustosz Narodowego Sanktuarium św. Józefa w Kaliszu. Srebrny Krzyż Zasługi otrzymał ks. prał. Sławomir Kęszka, delegat biskupa kaliskiego ds. podtrzymywania pamięci o męczeństwie duchowieństwa polskiego w latach II wojny światowej

W homilii abp Stanisław Gądecki podkreślał, że obóz koncentracyjny w Dachau stał się znaczącym etapem dziejów cierpienia ludzi z różnych narodów i grup społecznych w czasie II wojny światowej. – Miejsce to zaludnili więźniowie pochodzący ze wszystkich krajów podbitej Europy. Z ok. 250 tys. uwięzionych tam osób, 148 tys. zostało zamordowanych. W latach 1939-1945 miejsce to stało się centralnym ośrodkiem eksterminacji duchowieństwa w okupowanej Europie, w tym męczeństwa duchowieństwa polskiego – stwierdził celebrans.

Arcybiskup nazwał obóz w Dachau prawdziwą kapłańską Golgotą Zachodu a jednocześnie prawdziwą szkołą męczenników. – Polskim księżom, którzy tam trafili mówiono: „Jesteście w Dachau, gdzie najmłodszy rekrut będzie waszym przełożonym. Stąd się nie wychodzi. Jedynym wyjściem jest komin krematorium. Żydzi będą żyli miesiąc, polskie klechy dwa miesiące”. W momencie wejścia na teren obozu słyszeli oni: „Ihr seid ehrlos, wehrlos und rechtlos. Ihr habt hier zu arbeiten oder zu verrecken!” (Jesteście pozbawieni honoru, bezsilni i wyjęci spod prawa. Tu musicie pracować albo zdechnąć!) – mówił kaznodzieja.

Wskazywał, że 868 duchownych zabitych w Dachau to nie wszystkie straty duchowieństwa polskiego w czasie II wojny światowej, bo ogółem straty Kościoła katolickiego w Polsce w tym czasie wynoszą 2801 osób duchownych (w tym 6 biskupów, 1863 kapłanów diecezjalnych i 63 kleryków oraz 289 kapłanów zakonnych, 86 kleryków i 205 braci i 289 zakonnic), co stanowi to 28 % ówczesnego stanu polskiego duchowieństwa.

Podkreślał, że mimo zakazów, kapłani organizowali w obozie koncentracyjnym ukryte życie duchowe, ale czynili to w tajemnicy, bo gdyby któryś z księży odważył się publicznie uczynić znak krzyża św., blokowy czy izbowy miał prawo go skopać do utraty przytomności. – Za pośrednictwem komand wyjazdowych, pracujących w Monachium, księża postarali się o komunikanty i od 1942 r. były one przemycane w bochenkach chleba, w paczkach od rodzin. Umożliwiło to potajemnie odprawianie Mszy św. Dwa taborety ustawione między łóżkami, przykryte chusteczkami stanowiły ołtarz, zwykła szklanka służyła za kielich – zaznaczył metropolita poznański senior.

Wskazał, że heroiczność polskiego duchowieństwa, zakonników i sióstr zakonnych oraz świeckich katolików, więźniów obozów i innych miejsc zagłady, ujawniły procesy beatyfikacyjne i kanonizacyjne ojca Maksymiliana Kolbe, biskupa Michała Kozala, 11 sióstr nazaretanek z Nowogródka, ks. Stefana Frelichowskiego, 108 męczenników niemieckiego narodowego socjalizmu. – Z tego ogromnego tłumu więźniów wyłaniają się kontury świetlistych postaci błogosławionych. W pierwszej grupie męczenników II wojny światowej jest to grono 44 polskich księży ogłoszonych już błogosławionymi (13.05.1999). W drugiej grupie, której proces się aktualnie toczy, znajduje się 20 następnych – powiedział celebrans.

Akcentował, że Dachau przestrzega przed tym, do czego zdolny jest człowiek wychowany w duchu sprzeciwu wobec Stwórcy. – Z pozoru mogłoby się wydawać, że zło, które programowo przekreślało obecność krzyża, było mocniejsze. Jeśli jednak spojrzymy nieco wnikliwiej na dzieje ludów i narodów, które przeszły przez doświadczenie systemów totalitarnych i prześladowań za wiarę, to odkryjemy w tych dziejach obecność zwycięskiego krzyża Chrystusa. To zło, choć po ludzku tak potężne, wydające się złem absolutnym, zdolnym zniszczyć do cna, poddać człowieka i naród bezbrzeżnej rozpaczy, ma jednak swoją granicę, poza którą traci moc. Tą granicą jest tajemnica odkupienia, ostateczne zwycięstwo Boga nad złem. Zwycięstwo, którego miarą jest krzyż i zmartwychwstanie – przekonywał abp Gądecki.

Po komunii św. w Kaplicy Cudownego Obrazu św. Józefa abp Stanisław Gądecki odczytał akt zawierzenia św. Józefowi ułożony 81 lat temu przez księży w Dachau.

W swoim słowie biskup kaliski podkreślał, że biskupi, kapłani i wierni spotykają się co roku, aby wspominać cudowne wydarzenie związane z wyzwoleniem obozu w Dachau i ocalenie więźniów, a wśród nich wielkiej rzeszy kapłanów. – Spotykamy się tutaj co roku, bo chcemy pamiętać i z szacunkiem wspominać naszych braci kapłanów, którzy cierpieli wtedy w obozie w Dachau. Chcemy ich wspominać i prosić, żeby dobry Bóg przyjął ich ofiarę, wszystkie ich cierpienia i zmagania tamtego czasu – mówił bp Damian Bryl.

Zachęcał wiernych, aby modlili się w intencji pokoju. – Wspominając tamte z jednej strony tragiczne, ale z drugiej strony cudowne doświadczenia związane z ocaleniem więźniów chcemy modlić się, aby tragedia wojny nas nie dotknęła. Chcemy dzisiaj modlić się za wszystkie kraje i miejsca, gdzie trwa wojna, aby nastał pokój – powiedział pasterz Kościoła kaliskiego.

Wraz z abp. Stanisławem Gądeckim Mszę św. koncelebrowali: biskup kaliski Damian Bryl, bp Łukasz Buzun i przedstawiciele duchowieństwa z całej Polski.

Koordynatorem obchodów był ks. prał. dr hab. Sławomir Kęszka, delegat biskupa kaliskiego ds. podtrzymywania pamięci o męczeństwie duchowieństwa polskiego w latach II wojny światowej.

Ustanowiony przez Episkopat Dzień Męczeństwa Duchowieństwa Polskiego jest kontynuacją corocznego dziękczynienia księży – więźniów Dachau, którzy co roku 29 kwietnia przybywali do sanktuarium w Kaliszu, by dziękować za cudowne ocalenie za wstawiennictwem św. Józefa. Ostatni kapłan – ks. Leon Stępniak zmarł w 2013 r.