Opatów: odrestaurowana Biblioteka Kapituły Kolegiackiej

W kolegiacie św. Marcina Biskupa w Opatowie została otwarta odrestaurowana Biblioteka Kapituły Kolegiackiej. Z tej okazji odbyło się sympozjum poświęcone historii liczącego ponad 700 lat księgozbioru.

Biblioteka Kapituły Kolegiackiej w Opatowie obejmuje wiele cennych rękopisów, inkunabułów, starodruków i dokumentów historycznych. Po przeprowadzonych pracach konserwatorskich zyskała dzięki staraniom ks. prałata Michała Spocińskiego odpowiednie warunki do przechowywania zbiorów, ich prezentowania oraz dalszych badań naukowych.

Wydarzenie rozpoczęło się krótkim sympozjum naukowym poświęconym historii opatowskiego księgozbioru oraz prowadzonym w ostatnich latach pracom konserwatorskim. Dr Monika Kamińska wygłosiła referat „Biblioteka Kapituły Kolegiackiej Świętego Marcina Biskupa w Opatowie. Na nowo dla nauki”. Anna Szlasa-Byczek i Wojciech Broda przedstawili temat „Konserwacja dokumentów, rękopisów i starodruków ze zbiorów Biblioteki Kapituły Kolegiackiej Świętego Marcina Biskupa w Opatowie”, natomiast prof. Krzysztof Bracha mówił o dawnej bibliotece opatowskiej i jej znaczeniu w referacie „Dawna biblioteka Kolegiaty Opatowskiej i jej ślady pamięci”.

W spotkaniu uczestniczył biskup sandomierski Krzysztof Nitkiewicz. Obecni byli ks. ks. kan. Michał Łukasik, proboszcz parafii św. Marcina i jego poprzednik ks. prał. Michał Spociński, przedstawiciele władz samorządowych, zaproszeni goście oraz parafianie.

Bp Nitkiewicz nawiązał w swoim wystąpieniu do encykliki Leona XIV „Magnifica humanitas”, w której papież mówi o potrzebie traktowania sztucznej inteligencji w taki sposób, aby nie podporządkowała ona sobie człowieka, lecz mu służyła.

– W odróżnieniu od sztucznej inteligencji biblioteka nie udzieli nam gotowej odpowiedzi, zmuszając do szukania prawdy, do wyrobienia sobie własnej opinii . Pozwoli wejść w osobistą relację z autorami i czasami w których oni tworzyli. Pamiętajmy o tym, korzystając ze sztucznej inteligencji, nie rezygnujmy z własnego myślenia – powiedział bp Nitkiewicz, zachęcając do poszerzania opatowskiego księgozbioru o nowe pozycje książkowe.

Następnie ordynariusz sandomierski oficjalnie zainaugurował pomieszczenia biblioteki kolegiackiej.

Historia biblioteki sięga jednak znacznie dalej. Pierwsze przesłanki świadczące o istnieniu księgozbioru przy kolegiacie wiążą się z funkcjonującą tutaj szkołą kolegiacką. W źródłach z lat 1325–1327 pojawia się scholastyk Marek, odpowiedzialny za szkołę działającą przy kapitule. Na tej podstawie początki biblioteki datowane są co najmniej na 1325 rok, choć jako odrębna biblioteka została ona w źródłach historycznych wymieniona w 1589 r.

Przez kolejne stulecia gromadzono w niej księgi związane przede wszystkim z życiem religijnym, działalnością kapituły oraz pracą duszpasterską i naukową duchowieństwa. Do naszych czasów zachowały się rękopisy, inkunabuły, starodruki, dokumenty historyczne, inwentarze oraz szczególnie ważne dla poznania dziejów kolegiaty księgi posiedzeń kapituły prowadzone od 1562 r. W księgozbiorze dominuje literatura teologiczna, biblijna, patrystyczna, apologetyczna i kaznodziejska, ale znajdują się w nim również dzieła z zakresu prawa, filozofii i sztuk wyzwolonych.