Ostrów Wielkopolski: konferencja naukowa w 100-lecie śmierci kard. Edmunda Dalbora

Z okazji 100. rocznicy śmierci Prymasa Polski kard. Edmunda Dalbora w Ostrowie Wielkopolskim – rodzinnym mieście arcybiskupa poznańskiego i gnieźnieńskiego odbyła się konferencja naukowa w budynku I LO, kiedyś gimnazjum, do którego uczęszczał młody Dalbor. Obchody zakończy Msza św. w konkatedrze pod przewodnictwem bpa seniora diecezji gliwickiej Jana Kopca.

Obchody rozpoczęto od złożenia kwiatów pod tablicą upamiętniającą kard. Dalbora wmurowaną w ścianę konkatedry. Przed tablicą zgromadzili się: biskup kaliski Damian Bryl, biskup gliwicki senior Jan Kopiec, starosta ostrowski Paweł Rajski i duchowieństwo.

Uczestników konferencji w auli I LO powitał dyrektor szkoły dr Marek Lewicki, który przypomniał, że Edmund Dalbor był uczniem ówczesnego gimnazjum, które mieściło się w tym budynku.

W swoim słowie bp dr Damian Bryl wskazał, że 13 lutego mija dokładnie 100 lat od śmierci kard. Edmunda Dalbora. – Spotykamy się dzisiaj, żeby wspominać tę ważną postać dla Kościoła, dla naszej ojczyzny i ważnego mieszkańca Ostrowa. Ten znakomity Ostrowianin żył w bardzo trudnym czasie, szczególnie jego posługa biskupia przypadała na okres I wojny światowej i czas skomplikowanych lat powojennych, gdy Polska na nowo odradzała się. Dla nas może być on dzisiaj patronem skomplikowanych sytuacji i czasów – powiedział biskup kaliski.

Podkreślił, że kard. Dalbor zasłynął z bardzo wrażliwego serca. – Był wielkim jałmużnikiem Polski, był bardzo zatroskany o tych, którzy wracali z bitew I wojny światowej pokaleczeni, dotknięci trudnymi doświadczeniami. Wspierał biednych i potrzebujących, budował dla nich jadłodajnie – zaznaczył duchowny.

Akcentował, że wspominanie niezwykłych postaci z historii Polski jest ważne dla tożsamości współczesnego człowieka. – Gdy próbujemy odkryć kim jesteśmy, jak powinniśmy być w dzisiejszych czasach, to warto, żebyśmy pamiętali o tych wszystkich, którzy byli przed nami i którzy mieli i mają wpływ na to, kim dzisiaj jesteśmy – stwierdził bp Bryl, który podziękował osobom zaangażowanym w zorganizowanie tej konferencji na czele z ks. prof. UAM dr hab. Michałem Kielingiem.

Wykład nt. „Edmund Dalbor – z Ostrowa do Rzymu. Miłość, edukacja i droga do kapłaństwa” wygłosił Piotr Grabarz, nauczyciel historii, przewodniczący Koła Polskiego Towarzystwa Historycznego w Ostrowie Wielkopolskim. Historyk skupił uwagę na najwcześniejszym okresie życia Edmunda Dalbora. Mówił o domu rodzinnym i edukacji w Ostrowie, która zaczęła się od rocznej szkoły elementarnej i ponad 9-letnim okresie nauki w ostrowskim gimnazjum zakończonym egzaminem maturalnym w 1888 r. Wskazał, że jako mały chłopiec, miał wtedy pięć do siedmiu lat, przychodził pod ostrowskie więzienie, gdzie był więziony późniejszy kardynał Mieczysław Ledóchowski. Wtedy był on postacią powszechnie znaną i w domu rodzinnym Dalbora, bardzo religijnym, na pewno o nim się mówiło.

Z kolei ks. prof. UK dr hab. Sławomir Kęszka, historyk Kościoła przytaczał fragmenty korespondencji kard. Edmunda Dalbora z arcybiskupem metropolitą lwowskim Józefem Bilczewskim.

W ostatnim wykładzie biskup gliwicki senior dr hab. Jan Kopiec, wieloletni wykładowca historii Kościoła na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, poruszył temat „Rzym i Stolica Apostolska w biografii kard. Edmunda Dalbora”.

Bp Kopiec w rozmowie z KAI podkreślał, że Prymas Polski wziął na siebie odpowiedzialność jednoczenia Polski. – Dla niego ważne było, żeby ta Polska rozbita na trzy rozbiory i trzy zupełnie odrębnie kształtowane w XIX w. dzielnice, na nowo odnalazła swoją jedność i to nie tylko poprzez język, wracanie do określonych granic, ale poprzez ducha, który tworzył Polskę przez 1000 lat. Wyczuł on bardzo dobrze, że owszem miło jest wspominać stare dzieje, piękne i chwalebne czasy Chrobrego, Jagiełły, Zygmunta Starego, ale wiedząc, że zabory trwające ponad 120 lat odbiły swoje piętno, potrzeba nie tylko dążyć do tego, żeby odnowić to co było, ale w nowych warunkach korzystając z tego co było przywrócić jedność. Ważne wtedy były nie tylko kwestie socjologiczne i ekonomiczne, ale także edukacja i to wszystko co związane było z budowaniem określonego moralnego kształtu społeczeństwa. I wojna światowa wywołała bardzo wiele szkód, więc odpowiedzialność Prymasa Dalbora była bardzo wielka – powiedział bp Kopiec.

Konferencja zorganizowana została przez Wydział Teologiczny Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu, I Liceum Ogólnokształcące im. Ks. Jana Kompałły i Wojciecha Lipskiego oraz parafię konkatedralną w Ostrowie Wielkopolskim.

Obchody zakończy Msza św. w ostrowskiej konkatedrze pod przewodnictwem biskupa gliwickiego seniora Jana Kopca.

Kard. Edmund Dalbor urodził się 30 października 1869 r. w Ostrowie Wielkopolskim. W latach 1878-1888 był uczniem tutejszego gimnazjum (obecnie I LO). Święcenia kapłańskie przyjął w 1893 r. w Rzymie. 30 czerwca 1915 r. został mianowany arcybiskupem metropolitą gnieźnieńskim i poznańskim oraz Prymasem Polski. 15 grudnia 1919 r. został kardynałem. Zmarł 13 lutego 1926 r. w Poznaniu. Został pochowany w katedrze gnieźnieńskiej.

Prymas Dalbor bywał w Ostrowie Wielkopolskim. W 1923 r. odebrał w ratuszu na Rynku z rąk burmistrza Ostrowa dyplom Honorowego Obywatela Miasta Ostrowa Wielkopolskiego i nawiedził swoje gimnazjum. Ostatni raz przybył do miasta w 1925 r., kiedy to poświęcił pomnik kard. Ledóchowskiego.

W rodzinnym mieście imię kardynała Edmunda Dalbora nosi jedna z ulic, natomiast na murze konkatedry w Ostrowie Wielkopolskim znajduje się tablica poświęcona jego osobie. Tę tablicę w 1970 r. poświęcił abp Antoni Baraniak.