Papież o przestępstwach seksualnych: to wciąż otwarta rana

Podczas swej pielgrzymki Leon XIV zarezerwował specjalny czas na spotkanie z ofiarami wykorzystywania seksualnego przez duchownych. Jest to odpowiedź na prośbę Kościoła w Hiszpanii, który proaktywnie realizuje politykę zerowej tolerancji oraz prowadzi szkolenia w dziedzinie zapobiegania temu przestępstwu w Kościele.

Spotkanie z grupą ofiar wykorzystywania seksualnego w Kościele jeszcze przed pielgrzymką zapowiedziało Biuro Prasowe Stolicy Apostolskiej. Odbędzie się ono w nuncjaturze w Madrycie. Jak poinformowano, dalsze informacje zostaną ogłoszone po spotkaniu, „przy poszanowaniu ofiar, ich woli i prywatności”. W czasie rozmów z dziennikarzami w drodze do Hiszpanii Leon XIV stwierdził, że jest to „wciąż otwarta rana”. 

Proaktywne działania

Przewodniczący Konferencji Episkopatu Hiszpanii podkreśla, że Kościół w tym kraju wdrożył w diecezjach proaktywne działania, których celem jest zerowa tolerancja dla przestępstw seksualnych ze strony duchownych. Abp Luis Javier Argüello García zauważa, że na tej drodze Kościół ściśle współpracuje z państwem. Przy okazji papieskiej pielgrzymki przypomniano, że w tym roku rząd w Madrycie oraz Konferencja Episkopatu i Rzecznik Praw Obywatelskich osiągnęli porozumienie dotyczące pomocy i zadośćuczynienia dla ofiar wykorzystywania seksualnego przez członków duchowieństwa. W wypracowanie porozumienia zaangażowana była Papieska Komisja ds. Ochrony Nieletnich. 

Protokół działania

Przyjęty protokół przewiduje, że państwo, za pośrednictwem rzecznika, oceni poszczególne sprawy, aby ustalić status ofiary i odpowiednie odszkodowania, podczas gdy Kościół przejmuje odpowiedzialność za wypłatę odszkodowań. Porozumienie, formalnie podpisane 8 stycznia 2026 r. i uzupełnione protokołem operacyjnym pod koniec marca, stanowi, że państwo ma decydujący głos w ustalaniu wysokości zadośćuczynienia. Odszkodowania mogą mieć charakter finansowy, psychologiczny, moralny lub naprawczy. W przypadku braku porozumienia między Kościołem a poszkodowanymi decyzję podejmuje rzecznik praw obywatelskich. System ten jest skierowany do osób, których sprawy uległy przedawnieniu lub których sprawcy nie żyją, a które nie chcą zwracać się ze swoimi roszczeniami bezpośrednio do Kościoła katolickiego. Zespoły ekspertów (kościelnych i rządowych) analizują każdą sprawę osobno. Pod uwagę brane są takie czynniki jak: wiek ofiary w momencie dokonania przestępstwa, częstotliwość krzywd oraz stopień doznanej szkody. Protokół ustala konkretny okres (wynoszący rok od wejścia w życie porozumienia) na wniesienie nowej skargi lub ponowne rozpatrzenie sprawy odrzuconej w przeszłości. Porozumienie weszło w życie 15 kwietnia 2026 roku.

465 tys. przeszkolonych osób 

W 2025 roku kościelne biura ds. ochrony małoletnich w Hiszpanii przeszkoliły 465 tys. osób w dziedzinie zapobiegania wykorzystywaniu seksualnemu w Kościele. W tym gronie znalazło się: 363 tys. małoletnich, 34 tys. nauczycieli, 32 tys. rodziców oraz ponad 7 tys. kapłanów i osób konsekrowanych. Jednocześnie w 262 biurach diecezjalnych i zakonnych przyjęto 93 świadectwa o przypadkach wykorzystania seksualnego. Dane te opublikowano po kwietniowej sesji plenarnej episkopatu, po której biskupi poprosili papieża o spotkanie z grupą ofiar wykorzystywania.

Bolesne dane

Według niezależnego raportu Rzecznika Praw Obywatelskich (Defensor del Pueblo), zleconego przez Kongres Deputowanych i opublikowanego w październiku 2023 roku, w ciągu ostatnich 50 lat ofiarami wykorzystywania w środowisku kościelnym padło w Hiszpanii ponad 440 tys. osób. 

Droga uzdrowienia

Podczas dzisiejszego spotkania w siedzibie tamtejszej Konferencji Episkopatu w Madrycie Leon XIV mówił również o osobach zranionych przez tych, którzy mieli się nimi opiekować, także przez duchownych. Wobec tej rany – podkreślił – wspólnota kościelna ma odpowiadać słuchaniem, prawdą, sprawiedliwością, zadośćuczynieniem, zapobieganiem i kulturą troski. „Każda osoba zraniona powinna znaleźć szczere wysłuchanie, przyjęcie, ochronę i realne drogi uzdrowienia” – zapewnił Leon XIV.