Papież w Limie: spotkanie poświęcone wyzwaniom i nadziejom Peru

Rodzina, praca, różnorodność kulturowa i udział kobiet w życiu społecznym powinny służyć budowaniu wspólnego dobra – powiedział Leon XIV podczas spotkania poświęconego wyzwaniom i nadziejom Peru. Ojciec Święty zaapelował o ochronę rodzin, przeciwdziałanie przemocy wobec kobiet, odrzucenie dyskryminacji oraz walkę z korupcją i indywidualizmem. 12 listopada na placu przed Bazyliką Katedralną św. Jana Apostoła i Ewangelisty w Limie Leon XIV spotkał się z przedstawicielami społeczeństwa peruwiańskiego: organizacji kościelnych i społecznych.

Peru stoi przed wyzwaniami związanymi z rodziną, różnorodnością kulturową i sytuacją kobiet – stwierdził witając Ojca Świętego arcybiskup Limy, kard. Carlos Gustavo Castillo Mattasoglio. Podczas spotkania na Plaza de Armas wskazał m.in. na sytuację rodzin, różnorodność kulturową, przedsiębiorczość i położenie kobiet. Otwierając spotkanie, hierarcha podkreślił, że na historycznym placu zgromadzili się przedstawiciele różnych środowisk, którzy na co dzień mierzą się z istotnymi problemami społecznymi stolicy kraju. Zaznaczył, że wybrane zagadnienia zostaną pokrótce przedstawione Ojcu Świętemu, a następnie uczestnicy wysłuchają jego wskazówek.

Cztery pytania

Pierwsze pytanie dotyczyło rodzin, które stanęły przed wielkimi wyzwaniami: kryzysem gospodarczym, brakiem czasu spowodowanym nadmiernym obciążeniem pracą, wpływem technologii cyfrowych oraz przemianami tradycyjnych ról. Mimo to rodzina pozostała najważniejszym schronieniem dla człowieka. „Jak można umacniać duchowość w domu i rozwijać duszpasterstwo rodzinne, które skutecznie odpowiadałoby na te wyzwania” – zapytało papieża małżeństwo z czwórką dzieci.

Drugie pytanie odnosiło się do różnorodności kulturowej. W Peru współistniej bowiem ogromne bogactwo kultur, języków i tradycji, które łączy mieszkańców w jeden naród. Nadal jednak utrzymując się uprzedzenia i dehumanizujące wypowiedzi, które krzywdzą i dzielą obywateli. Nawiązując do papieskiego przesłania o „pokoju nieuzbrojonego” i znaczeniu „pokojowego używania słów”, a także do przykładu jedności pozostawionego przez św. Turybiusza z Mogrovejo, peruwiańska rzeźbiarka postawiła pytanie, w jaki sposób różnorodność kulturowa może stać się narzędziem budowania pokoju. Zapytała również o konkretne postawy, jakie Kościół powinien przyjąć, aby leczyć rany społeczne i przyczyniać się do pojednania Peruwiańczyków.

Zaśpiewała znana piosenkarka i była minister kultury Peru, 82-letnia Susana Baca. Jej występ poprzedził trzecie pytanie, które dotyczyło godności i praw kobiet. Działaczka charytatywna zwróciła uwagę, że mimo fundamentalnej i heroicznej roli kobiet w Peru przemoc wobec nich stała się zjawiskiem powszechnym. Zastanawiała się, czego brakuje w przeżywaniu wiary przez Kościół i wspólnotę wierzących, aby wyeliminować takie zachowania. Pytała także, jak można odnowić szacunek dla życia kobiet i wspierać ich wszechstronny rozwój z myślą o przyszłości.

W czwartym pytaniu przedsiębiorczyni zajmująca się sprzedażą owoców zaznaczyła, że Peruwiańczycy są narodem ludzi pracowitych. Wobec braku formalnego zatrudnienia miliony mieszkańców kraju, od młodzieży po osoby starsze, podejmują działalność gospodarczą, aby utrzymać rodziny i przyczyniać się do dobra wspólnego. Zwróciła jednak uwagę, że przedsiębiorcy pracują w atmosferze zastraszenia, narażeni na wymuszenia, kradzieże, a nawet zabójstwa dokonywane przez bezkarnie działające gangi. Ta trudna sytuacja sprzyja postawom indywidualistycznym. Nawiązując do encykliki „Magnifica humanitas”, w której papież zaprosił do budowania cywilizacji miłości, zapytała, jakie wskazania wynikające z Ewangelii i społecznej nauki Kościoła mogą pomóc umacniać przedsiębiorczość, przeciwstawiać się przemocy oraz godzić dobro osobiste i dobrobyt rodziny z rozwojem bardziej sprawiedliwego i integracyjnego społeczeństwa.

Godność człowieka i dobro rodziny

Odpowiadając na zadane mu pytania papież podkreślił, że różne problemy kraju należy rozpatrywać łącznie, ponieważ rodzina, różnorodność kulturowa, świat pracy i sytuacja kobiet są ze sobą ściśle powiązane.

Przypomniał, że podstawą organizacji życia społecznego, gospodarczego i politycznego musi być osoba ludzka, stworzona na obraz Boga i obdarzona niezbywalną godnością. Zasady dobra wspólnego, solidarności i pomocniczości powinny wyznaczać kierunek decyzji podejmowanych zarówno przez rodziny i przedsiębiorstwa, jak i instytucje publiczne.

Leon XIV podkreślił, że rodzina jest pierwszą naturalną wspólnotą, istniejącą przed prawem stanowionym. Zadaniem instytucji publicznych jest jej wspieranie i ochrona, a nie zastępowanie. Przypomniał również, że życie ludzkie rodzi się z miłości kobiety i mężczyzny, a dziecko jest owocem ich jedności, nie zaś produktem.

Zwracając uwagę na przemiany kulturowe i zmieniające się role kobiet i mężczyzn, papież zaznaczył, że ich wzajemność i komplementarność nie usprawiedliwiają nierównego podziału obowiązków domowych ani podporządkowania jednego małżonka drugiemu. Oboje powinni być współodpowiedzialni za życie rodzinne i przyszłość społeczeństwa.

Szczególne słowa wdzięczności skierował do matek, ciotek i babć, które często samotnie mierzą się z trudnościami wychowania dzieci i przekazują kolejnym pokoleniom wiarę oraz nadzieję. Wspomniał też o rodzinach zranionych przez problemy ekonomiczne, emigrację, uzależnienia, wykorzystywanie i przemoc domową. Zachęcił je, by nie poddawały się trudnościom, wskazując na przykład Świętej Rodziny.

Ojciec Święty zwrócił również uwagę na zagrożenia związane z technologiami cyfrowymi, które mogą zastępować bezpośrednie relacje i narażać członków rodzin na szkodliwe treści. Zaapelował o współpracę władz, instytucji edukacyjnych i rodzin w rozwiązywaniu tych problemów.

Praca i edukacja w służbie dobra wspólnego

Leon XIV podkreślił odpowiedzialność przedsiębiorców za budowanie dobra wspólnego. Wezwał władze do tworzenia sprawiedliwych ram prawnych, wspierania pracowników i przedsiębiorców oraz zapewnienia równowagi między pracą, odpoczynkiem i życiem rodzinnym.

Zaznaczył, że zasoby społeczeństwa nie mogą służyć wyłącznie nielicznym, lecz powinny przyczyniać się do rozwoju wszystkich. Ważną rolę w tym procesie przypisał edukacji, która powinna szanować godność uczniów i zapewniać im zarówno formację intelektualną, jak i ludzką. Wskazał, że państwo powinno wspierać rodziny, prowadzić sprawiedliwą politykę społeczną i chronić godność pracy.

Różnorodność kulturowa bez dyskryminacji

Mówiąc o peruwiańskim bogactwie kulturowym, językowym i regionalnym, zacytował tekst kreolskiego walca „Es mi Perú” Óscara Avilés i Braci Zañartu: „Góry pełne bogactw, piękne ziemie; uśmiechnięte plaże, żyzne ziemie; ośnieżone szczyty, rzeki, wąwozy. To moje Peru!”, zgromadzeni zaczęli śpiewać tę piosenkę.

Papież podkreślił, że różnice mogą sprzyjać spotkaniu i wzajemnemu ubogacaniu się. Przestrzegł jednak przed wypowiedziami i zachowaniami, które obrażają lub poniżają ludzi ze względu na wygląd, pochodzenie czy pozycję społeczną.

Wezwał do porzucenia raniącego języka i postaw oraz do zastępowania agresji łagodnością. Przywołał przykład św. Turybiusza z Mogrovejo, który głosił Ewangelię bez użycia siły, wśród ludów posługujących się różnymi językami. Podkreślił, że jedność w różnorodności jest darem Ducha Świętego, ale wymaga również troski i zaangażowania ludzi.

„Doceniajmy kobiety!”

Ojciec Święty zwrócił uwagę na konieczność rzeczywistego wspierania obecności i udziału kobiet we wszystkich dziedzinach życia społecznego i kościelnego. Skrytykował utrzymującą się w Peru mentalność macho, przejawiającą się m.in. nieobecnością ojców w życiu rodzinnym, wykorzystywaniem i przemocą wobec kobiet.

Zaznaczył, że kobiety żyjące w ubóstwie oraz należące do społeczności rdzennych i afroamerykańskich mogą doświadczać podwójnej marginalizacji. Przemoc wobec kobiet nazwał raną całej ludzkości.

„Doceniajmy kobiety! Chrońmy dziewczynki i okazujmy im szacunek!” – zaapelował papież. Wskazał na Maryję jako wzór kobiety wolnej i silnej, wiernej Chrystusowi i wspierającej misję Kościoła.

Na zakończenie Leon XIV podkreślił, że budowanie społeczeństwa, w którym każdy może żyć godnie i przyczyniać się do wspólnego dobra, wymaga nie tylko sprawiedliwych struktur, lecz także ludzi uczciwych, gotowych przezwyciężać korupcję, przemoc i indywidualizm.

Zachęcił Peruwiańczyków, by czynili ze swoich domów szkoły braterstwa, przedsiębiorstwa – wspólnoty odpowiedzialnej pracy, różnic kulturowych – okazje do spotkania, a instytucje – przestrzenie równoprawnego udziału kobiet i mężczyzn w życiu społecznym.

„Niech Bóg błogosławi Peru!”

Po odmówieniu modlitwy „Ojcze nasz” i udzieleniu błogosławieństwa papież zawołał: „Niech Bóg błogosławi Peru!”. Rozmawiał jeszcze z osobami na wózkach inwalidzkich i ich opiekunami.

Z Plaza de Armas Ojciec Święty odjechał na obiad do nuncjatury apostolskiej. Tam również spotka się prywatnie z członkami zakonu augustianów.

Pod nuncjaturą czekał na niego tłum ludzi, śpiewających: „Olé, olé, olé, Papa León”.