Parlament zadecyduje

Kwestie dotyczące wysokości odpisu podatkowego zastępującego Fundusz Kościelny zostaną umieszczone w tzw. porozumieniu ramowym między stroną rządową a Kościołami i związkami wyznaniowymi, a „o ostatecznym kształcie tego projektu będzie decydował parlament” – stwierdził wczoraj minister administracji i cyfryzacji Michał Boni.

Zapowiedział, że kwestia odpisu będzie omawiana podczas najbliższego spotkania Komisji Wspólnej Rządu i Episkopatu, które odbędzie się prawdopodobnie 21 listopada.

Szef MAiC zaprezentował wczoraj najważniejsze zadania swego resortu na najbliższe miesiące.

Pytany o stan negocjacji kościelno-rządowych, Boni przypomniał, że obydwie strony są zgodne co do samej idei „rozwiązania systemowego”, czyli zastąpienia Funduszu Kościelnego odpisem podatkowym.

Jak powiedział, będzie proponował „wszystkim Kościołom i związkom wyznaniowym zawarcie porozumienia ramowego, dotyczącego tego kluczowego rozwiązania, czyli zmiany systemowej”. – Kwestie dotyczące wysokości odpisu być może umieścimy w szerokich ramach tego porozumienia, a o ostatecznym kształcie tego projektu będzie decydował parlament. Ale będziemy szli drogą poprzez to porozumienie ramowe – dodał.

Minister administracji i cyfryzacji zapowiedział, że podsumowanie stanu tych prac odbędzie 21 listopada, na posiedzeniu Komisji Wspólnej Rządu i Episkopatu. Wcześniej, na początku listopada, ma się odbyć kolejne kościelno-rządowe spotkanie zespołów konkordatowych ds. finansowych. Jak zapowiedział Boni, prace nad stworzeniem porozumienia ramowego potrwają „najbliższe kilka tygodni”.

Zdaniem Boniego, w ciągu ostatnich miesięcy jeśli chodzi o stan negocjacji w sprawie Funduszu Kościelnego „dokonała się wielka zmiana, to znaczy opór na początku: nie likwidować Funduszu Kościelnego, zamienił się w zgodę co do zmiany systemowej i przeniesienia punktu ciężkości z finansowania składek ubezpieczeniowych i zdrowotnych przez budżet państwa na wkład obywateli, którzy sami mogą zdecydować o odpisie”.

„Jeśli to mogłoby być przedmiotem porozumienia ramowego, to później są już tylko kwestie techniczne” – stwierdził i zaznaczył: ”One są oczywiście niebanalne, mają duże znaczenie szczególnie dla mniejszych Kościołów” – zaznaczył Boni.

Jak przypomniał, ułatwieniu przejścia na nowy system finansowania działalności Kościołów ma służyć „czteroletni okres kompensacji wtedy, kiedy te odpisy nie osiągnęłyby dla niektórych Kościołów takiej wysokości, którą dzisiaj otrzymują z budżetu państwa”.

Jak wyjaśnił Boni, porozumienie ramowe ma w odniesieniu do planowanych zmian w finansowaniu Kościołów wypełniać szczegółowe zobowiązania prawne, konstytucyjne i konkordatowe wobec Kościoła katolickiego oraz innych Kościołów i związków wyznaniowych. Porozumienie to „ma dotyczyć tego, co naprawdę jest systemową zmianą w tym rozwiązaniu” – powiedział Boni. – Przecież wysokość odpisu w różnych czasach może być zmienna i w tym sensie nie powinna być za każdym razem negocjowana, tylko ustalana w innym trybie – wyjaśnił szef MAiC.

Jak stwierdził, jako odpowiedzialny w rządzie za kontakty z Kościołami i związkami wyznaniowymi „muszę patrzeć równo na wszystkie te instytucje, szanując to, jakie obszary duchowe są wyborem poszczególnych obywateli, jeśli w ogóle tego rodzaju wyborów dokonują”. – Muszę brać pod uwagę, jakie będą reakcje wszystkich stron, także tych mniejszych Kościołów. Dla nich elementy związane z bezpieczeństwem, kompensacją przez kilka lat są bardzo istotne – powiedział szef MAiC.

Pytany o stan prac nad sporządzeniem bilansu mienia kościelnego, czyli tego, co Kościół katolicki utracił w okresie PRL, co odzyskał lub z czego zrzekł się na rzecz społeczeństwa po 1989 r., Michał Boni przypomniał, że Komisja Majątkowa zakończyła swoje istnienie i obecnie trwa podsumowywanie przedmiotu jej prac. – Ono nie jest jeszcze zakończone, będziemy na ten temat rozmawiali na Komisji Wspólnej Rządu i Episkopatu – poinformował.

Boni podkreślił natomiast, że nadal pracują komisje regulacyjne zajmujące się zwrotem mienia innych Kościołów i związków wyznaniowych. – Uważamy, że te prace trzeba dokończyć – wyjaśnił.

Jak zaznaczył, „te prace przyspieszają, w niektórych przypadkach są na ukończeniu, zostało jeszcze kilka czy kilkanaście kwestii do rozstrzygnięcia”. – Chcemy mocniej współpracować z samorządem, bo on jest dysponentem tego mienia – dodał szef MAiC.

Jego zdaniem, szczególnego przyspieszenia wymagają prace komisji regulacyjnej zajmującej się zwrotem mienia żydowskiego. – Tam jest jeszcze bardzo dużo spraw do rozstrzygnięcia – powiedział, dodając, że w tym przypadku obydwie strony postanowiły sporządzić harmonogram zarówno spraw bliskich zakończenia, jak i tych, które wymagają obszerniejszych analiz prawnych i dalszych rozmów.

Boni poinformował też, że na temat negocjacji kościelno-rządowych rozmawiał niedawno z nuncjuszem apostolskim w Polsce abp. Celestino Migliore. Przedmiotem rozmowy była m.in. kwestia porozumienia ramowego. – Miałem wrażenie, że był przychylny takiemu rozwiązaniu. Początek listopada pokaże, na ile wszystkie strony są gotowe – dodał.

Strona rządowa broni zaproponowanego przez siebie dobrowolnego odpisu podatkowego na rzecz wybranego Kościoła w wysokości 0,3 proc. Zgadza się jednocześnie na przedłużenie okresu przejściowego do 4 lat, w którym budżet dopłacałby do tego, co zadeklarowali podatnicy, różnicę do 90–100 mln zł, jakie są przekazywane z budżetu na rzecz Funduszu Kościelnego.

Z kolei Kościół uważa, iż suma uzyskiwana z odpisu podatkowego nie osiągnie postulowanych przez rząd 100 mln zł, a proces dochodzenia do tej sumy trwać będzie lata. Strona kościelna postuluje zatem wyższy odpis podatkowy – 0,5 lub 0,6 proc. – oraz dłuższy okres przejściowy.

Ponadto strona kościelna stoi na stanowisku, że Kościół prowadzący olbrzymią działalność w sferze społeczno-charytatywnej, edukacyjnej i kulturalnej, nie powinien korzystać ze znacznie mniejszego odpisu niż organizacje pożytku publicznego. Wreszcie Kościół przypomina, że w krajach europejskich, gdzie istnieje odpis podatkowy na rzecz Kościołów, wynosi on najmniej 0,7 proc.

Zgodnie z ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych Fundusz Kościelny finansuje składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i wypadkowe duchownych, niepodlegających tym ubezpieczeniom z innych tytułów, w wysokości 80%, a za członków zakonów kontemplacyjnych klauzurowych i misjonarzy w okresie ich pracy na misjach w 100%.

Środki Funduszu, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa teoretycznie mogą być przeznaczane na wspomaganie działalności charytatywnej, oświatowo-wychowawczej i opiekuńczo-wychowawczej, prowadzonej przez kościelne osoby prawne. Dotacje z Funduszu mogą być ponadto udzielane na remonty i konserwację zabytkowych obiektów o charakterze sakralnym. W ostatnich latach Fundusz swoje środki w całości przeznaczał jednak na dopłaty do składek ubezpieczeniowych osób duchownych różnych wyznań.

W planie budżetu na 2013 r. rząd zaplanował przekazanie na Fundusz Kościelny ok. 94,3 mln zł.