Patriarcha Bartłomiej: synodalność musi być etosem Kościoła. 10 lat po Soborze Prawosławnym na Krecie

O znaczeniu Świętego i Wielkiego Soboru Prawosławnego na Krecie w 2016 roku oraz o potrzebie wdrażania jego postanowień przypomniał patriarcha ekumeniczny Bartłomiej I rozpoczynając w Chantilly pod Paryżem czterodniową konferencję z udziałem hierarchów, teologów i naukowców, poświęconą bilansowi soboru i perspektywom prawosławia. W spotkaniu uczestniczą także przedstawiciele Kościoła katolickiego, anglikanów i Światowej Rady Kościołów.

Bartłomiej o podziałach w prawosławiu

Konferencja „Święty i Wielki Sobór Kościoła prawosławnego (2016–2026): podsumowanie i perspektywy” trwa od 5 do 8 października. Otwierając obrady, Bartłomiej I określił sobór na Krecie jako wydarzenie „decydujące” dla współczesnego prawosławia.

Zgromadzenie, przygotowywane przez kilkadziesiąt lat, miało umożliwić autokefalicznym Kościołom wspólne omówienie m.in. misji Kościoła we współczesnym świecie, kwestii małżeństwa, postu, diaspory oraz relacji z innymi chrześcijanami. Spośród 14 oczekiwanych Kościołów w Soborze uczestniczyło 10. Nie przybyli przedstawiciele patriarchatów Antiochii i Moskwy oraz Kościołów Bułgarii i Gruzji.

Bartłomiej wrócił do tej kwestii w Chantilly. Uznał, że decyzje o nieuczestniczeniu w Soborze były motywowane kryteriami „niekościelnymi” i wywołały „wielki smutek”. Bronił jednocześnie decyzji o przeprowadzeniu soboru mimo nieobecności czterech Kościołów. Jego zdaniem nie było teologicznych ani eklezjologicznych powodów, by go odwołać. Przełożenie obrad – ocenił – oznaczałoby w praktyce ich ostateczne odwołanie.

„Sobór po soborze”

Dziesięć lat po spotkaniu na Krecie jednym z głównych tematów konferencji jest realizacja przyjętych tam dokumentów. Bartłomiej przypomniał określenie „Sobór po soborze”, wskazujące, że decyzje zgromadzenia powinny zostać wprowadzone w życie Kościoła.

Patriarcha podkreślił zarazem, że synodalność nie może ograniczać się do okresowego zwoływania soborów. Powinna być „etosem” Kościoła.

Katolicy o soborze na Krecie

6 października szczególne miejsce zajmuje ekumeniczny wymiar konferencji. Dominikanin Hyacinthe Destivelle, profesor Papieskiego Uniwersytetu św. Tomasza z Akwinu w Rzymie, przedstawia katolickie spojrzenie na encyklikę i orędzie soboru. Jezuita Michel Fédou, profesor Wydziałów Loyoli w Paryżu, analizuje z kolei katolicki odbiór dokumentu dotyczącego relacji Kościoła prawosławnego z całym światem chrześcijańskim.

W obradach uczestniczy również metropolita Job z Pisidii, prawosławny współprzewodniczący Międzynarodowej Komisji Mieszanej ds. Dialogu Teologicznego między Kościołem katolickim a Kościołem prawosławnym.

Spotkanie w Chantilly odbywa się w kontekście zbliżenia katolicko-prawosławnego. W listopadzie 2025 roku papież Leon XIV spotkał się w Stambule z patriarchą Bartłomiejem I. Obaj podpisali wówczas wspólną deklarację w sprawie dążenia do przywrócenia pełnej jedności między katolikami a prawosławnymi.

Dziesięć lat po Soborze na Krecie konferencja w Chantilly ma więc nie tylko podsumować dorobek tego spotkania, ale także pokazać, jak idea synodalności może odpowiadać na podziały wewnątrz prawosławia oraz wyzwania stojące przed dialogiem między chrześcijanami.