Prawosławno-katolickie forum o relacjach Kościół-państwo

Na greckiej wyspie Rodos trwa w dniach 18-22 października forum biskupów prawosławnych i katolickich z różnych krajów naszego kontynentu. Uczestniczy w nim w sumie 34 hierarchów. Tematem obrad są relacje państwo-Kościół w perspektywie teologicznej i historycznej.

Biskupi dzielą się doświadczeniami ze swoich krajów. Zestawiają różne modele prawnego statusu Kościołów w państwie. Zastanawiają się, jak konkretnie chrześcijanie mogą służyć społeczeństwu. W programie pięciodniowego forum przewidziano też wizyty w miejscach związanych z obecnością św. Pawła.

Forum to nawiązuje do dobrych doświadczeń pierwszego tego rodzaju spotkania, które odbyło się przed dwoma laty w Trydencie i dotyczyło rodziny. Jak podkreślają organizatorzy, spotkanie katolickich i prawosławnych biskupów z Europy w żaden sposób nie zamierza wkraczać w kompetencje komisji ds. dialogu teologicznego między obydwu Kościołami. Zgromadzeni na Rodos hierarchowie skupiają się na kwestiach antropologicznych, które mają istotne znaczenie dla współczesnego świata – czytamy w komunikacie prasowym. – Celem forum jest wypracowanie wspólnego stanowiska w kwestiach społecznych i moralnych.

Rozpoczynając 19 października obrady forum przewodniczący Rady Konferencji Episkopatów Europy (CCEE), kard. Péter Erdő wskazał, że jasne rozróżnienie między Kościołem i państwem ma podstawowe znaczenie dla zapewnienia wolności religijnej. – Czy jednak dobrem jest ich rozdział? – zastanawiał się prymas Węgier. Tłumaczył, że państwo i Kościół działają w tym samym społeczeństwie, dlatego nie da się zupełnie rozdzielić życia Kościoła i życia państwa. Przyznał, że doświadczenie krajów, w których silne były antychrześcijańskie ideologie uczy, iż pewien rozdział, w konkretnym momencie historycznym, umożliwił wolność Kościoła. – Wiemy jednak, że inny rodzaj rozdziału, który nie tylko rozróżnia Kościół od państwa, ale też chce oddalić wiarę od życia codziennego i społecznego prowadzi do sekularyzacji, a nawet do zagubienia osób, rodzin i społeczeństwa – przestrzegł przewodniczący CCEE.

Jego zdaniem obecnie coraz wyraźniej widać, że to, co proponuje i głosi Kościół współbrzmi z tym, czego poszukuje społeczeństwo. Kiedy rządzący „kierują się pragnieniem służby bardziej ludziom niż ideologiom”, może rzeczywiście dojść do zbliżenia Kościoła i państwa „we wspólnym pragnieniu, aby chrześcijaństwo ze swoim dziedzictwem kulturowym, moralnym i duchowym było również obecne w życiu publicznym” – powiedział kard. Erdő.

Delegatem polskiego episkopatu na to spotkanie jest bp Krzysztof Nitkiewicz, były podsekretarz Kongregacji dla Kościołów Wschodnich. Jak poinformował on Radio Watykańskie, każdy z uczestników prezentuje jeden z tematów dotyczących historii relacji Kościół-państwo oraz obecnej roli Kościołów, szczególnie w odniesieniu do procesu legislacyjnego i inicjatyw społecznych.

– Pojmowanie relacji kościelno-państwowych jest odmienne na Wschodzie i Zachodzie – zaznaczył ordynariusz sandomierski. – Wystarczy przypomnieć, że w Grecji, gdzie odbywa się konferencja, konstytucja uznaje prawosławie za religię dominującą i zapewnia mu protekcję. Jednak w dyskusji wszyscy podkreślają potrzebę autonomii Kościołów w stosunku do państwa przy jednoczesnym współdziałaniu, szczególnie tam, gdzie wymaga tego dobro społeczne, dobro ludzi. Kościół bowiem wykonuje misję publiczną i nie jest jakimś stowarzyszeniem prywatnym – dodał bp Nitkiewicz.

Na koniec forum przygotowany zostanie dokument, który wyznaczy dalsze etapy i sposoby współpracy pomiędzy Kościołami prawosławnymi i Kościołem katolickim.