Prof. Wojciech Świątkiewicz 33. laureatem nagrody „Lux ex Silesia”

Tegoroczny laureat jest socjologiem, profesorem nauk humanistycznych, specjalistą w zakresie socjologii kultury, regionu, religii i rodziny.

Zgodnie z tradycją, tegorocznego laureata nagrody „Lux ex Silesia” ogłosił metropolita katowicki na zakończenie uroczystej Mszy św. sprawowanej w katowickiej katedrze Chrystusa Króla, w uroczystość św. Jacka Odrowąża, głównego patrona archidiecezji i metropolii katowickiej. Na zakończenie Eucharystii abp Andrzej Przybylski ogłosił, że tegorocznym laureatem nagrody został prof. Wojciech Świątkiewicz.

–  Wchodząc w tradycję Kościoła na Górnym Śląsku, z zachwytem przejrzałem listę laureatów tej nagrody. To naprawdę wybitni i wielcy ludzie – tutaj, z naszej ziemi, ale nie tylko: także z Polski i ze świata. Tym światłem byli ci, którzy są artystami, naukowcami, lekarzami, trenerami piłkarskimi. W tamtym roku i rok wcześniej laureatami zostawali artyści – wcześniej rzeźbiarz, w tamtym roku kompozytor – stwierdził abp Przybylski. – Chcę dzisiaj ogłosić, że laureatem tegorocznej nagrody „Lux ex Silesia” zostaje prof. dr hab. Wojciech Świątkiewicz – socjolog, naukowiec, człowiek wielce zasłużony dla Kościoła – dodał.

Tegoroczny laureat, prof. zw. dr hab. Wojciech Świątkiewicz urodził się 2 kwietnia 1951 r. w Gdańsku. Studiował socjologię kultury na Uniwersytecie Łódzkim. Od 1975 roku związany jest z Uniwersytetem Śląskim w Katowicach. Pełnił tam m.in. funkcję prorektora, dyrektora Instytutu Socjologii oraz przez wiele lat kierował Zakładem Socjologii Wiedzy.

Doktorat uzyskał w 1979 roku, następnie habilitację, a w 1998 roku otrzymał tytuł profesora nauk humanistycznych. Jego dorobek naukowy koncentruje się na socjologii kultury, religijności, rodziny i regionu, ze szczególnym uwzględnieniem przemian społeczno-kulturowych Górnego Śląska, jego wielokulturowości, roli rodziny w przekazywaniu wartości oraz przemian współczesnej religijności.

Tegoroczny laureat jest członkiem m.in. Komitetu Socjologii PAN, Komisji Historii Śląska PAU, Polskiego Towarzystwa Socjologicznego oraz Rady Naukowej Instytutu Statystyki Kościoła Katolickiego SAC. Pełni funkcję przewodniczącego m.in. Komisji ds. Stosunków Polsko-Czeskich i Polsko-Słowackich PAN Oddział w Katowicach oraz Rady Programowej Panteonu Górnośląskiego. Do niedawna był  również wieloletnim  redaktorem naczelnym Górnośląskich Studiów Socjologicznych.

Od lat angażuje w życie Kościoła. Był członkiem Komisji Charytatywnej i Rady Społecznej Konferencji Episkopatu Polski, a także wiceprzewodniczącym Rady Duszpasterskiej Archidiecezji Katowickiej i Rady Społecznej Metropolity Katowickiego. Przez wiele lat był wykładowcą studiów teologicznych i społecznych w Katowicach, m.in. Podyplomowego Studium Teologii Pastoralnej, Studium Rodziny, Filii Wydziału Teologicznego KUL, Studium Katolickiej Nauki Społecznej oraz Studium „Caritas” Archidiecezji Katowickiej. Był także współorganizatorem sympozjów naukowych w Piekarach Śląskich.

Nazwa nagrody Lux ex Silesia – „Światło ze Śląska” – nawiązuje bezpośrednio do postaci świętego Jacka Odrowąża, głównego patrona naszej archidiecezji. Święty Jacek, wraz z błogosławionym Czesławem Odrowążem, należał do pierwszych polskich dominikanów. Obydwaj zasłynęli jako wybitni głosiciele Ewangelii, a w Krakowie mówiono o nich „Ex Silesia Lux” – Światło ze Śląska. Ich działalność ewangelizacyjna przekroczyła granice Śląska i Polski, docierając do wielu krajów Europy.

Do tej tradycji odwołał się w 1994 roku ówczesny metropolita katowicki, abp Damian Zimoń, ustanawiając nagrodę Lux ex Silesia. Jest ona przyznawana osobom związanym z Górnym Śląskiem, które poprzez swoją działalność naukową, artystyczną lub społeczną wnoszą trwały i szczególny wkład w kulturę regionu, a jednocześnie swoją postawą i dorobkiem ukazują wysokie wartości moralne.

Wśród laureatów nagrody znaleźli się wybitni przedstawiciele nauki, kultury, sztuki, medycyny i życia społecznego – między innymi kompozytorzy Wojciech Kilar i Henryk Mikołaj Górecki, językoznawca Jan Miodek, aktor Franciszek Pieczka, lekarz Marian Zembala, trener Antoni Piechniczek czy teolog i poeta ks. prof. Jerzy Szymik. W 2024 roku nagrodę otrzymał rzeźbiarz Zygmunt Brachmański, a w 2025 roku – kompozytor i dyrygent Henryk Jan Botor.

Uroczyste wręczenie statuetki św. Jacka nastąpi w niedzielę 11 października podczas międzyuczelnianej inauguracji nowego roku akademickiego 2026/2027.