Prymas o powołaniu komisji ds. wykorzystywania seksualnego: fundamenty są – dziękuję osobom skrzywdzonym, że nie zwątpiły

Chcemy podziękować zwłaszcza osobom skrzywdzonym, że przez dwa lata naszych zmagań nie zwątpiły w to, że prace nad powołaniem komisji mają sens – mamy jej fundamenty – powiedział Prymas Polski abp Wojciech Polak, delegat KEP ds. ochrony dzieci i młodzieży o powołaniu niezależnej komisji ekspertów, która ma zbadać zjawisko wykorzystania seksualnego osób małoletnich w Kościele w Polsce od 1945 r. Komisja ma działać przez trzy lata, z możliwością przedłużenia prac.

Konferencja Episkopatu Polski zdecydowała o powołaniu komisji niezależnych ekspertów, której zadaniem będzie zbadanie przypadków wykorzystania seksualnego osób małoletnich w Kościele w Polsce. O decyzji poinformowano podczas konferencji prasowej po zakończeniu 404. zebrania plenarnego biskupów.

Za przygotowanie dokumentów umożliwiających powołanie komisji odpowiadał zespół kierowany przez bp. Sławomira Odera. Jak sam stwierdził, proces powoływania komisji był długi, a „moja rola wpisuje się w ten proces od spotkania Konferencji Episkopatu Polski, które miało miejsce w Katowicach”.

„Wówczas powstała inicjatywa, aby powołać zespół, którym miałem kierować, którego zadaniem było przygotowanie dokumentów zmierzających już konkretnie poprzez zaproponowanie uregulowań prawnych do powstania tejże komisji. Od samego początku punktem odniesienia dla prac i inspiracją były dokumenty, które zostały przygotowane przez zespół księdza Prymasa. To był nasz punkt wyjścia” – powiedział bp Oder.

„Nie ukrywam wewnętrznej radości, jaką mam w moim sercu wynikającą z faktu, że dzisiaj właśnie Konferencja Episkopatu Polski ustami swojego rzecznika mogła zakomunikować fakt podjęcia przez biskupów decyzji o powołaniu tejże komisji” – stwierdził bp Oder.

Wspomniał, że decyzja o włączeniu go w prace nad powstaniem komisji „była bardzo szeroko komentowana w różny sposób, a jednym z komentarzy było głoszenie Hiobowej wieści o chęci pogrzebania idei komisji do spraw zbadania tychże bolesnych procesów”. – Dlatego też nie ukrywam, że mam satysfakcję z faktu, że dzisiaj możemy powiedzieć właśnie o zakończeniu tego procesu – zaznaczył biskup.

Przyjęty pakiet obejmuje trzy dokumenty: porozumienie między Episkopatem a konferencjami przełożonych zakonnych, zasady działania komisji oraz jej statut. Jak wyjaśnił bp Oder, statut zostanie jeszcze przekazany do konsultacji z instytucjami państwowymi w związku z ubieganiem się o osobowość prawną w przestrzeni państwowej.

„Ten zespół dokumentów, który został przeze mnie, przez mój zespół pracowników przygotowany, przewiduje pewien iter prawny pozwalający na w miarę sprawny i – powiedziałbym – gwarantujący w naszych zamiarach całkowicie niezależny charakter tejże komisji, jej powstanie i później funkcjonowanie” – powiedział bp Oder.

Komisja ma badać zjawisko wykorzystania seksualnego w całym Kościele w Polsce – zarówno w strukturach diecezjalnych, jak i zakonnych.

„Okres, jaki jest przewidziany, obejmuje lata od 1945 roku do dnia powstania komisji. (…) Natomiast jeżeli chodzi o ilość osób, trudno powiedzieć – wszystkie osoby, które czują się pokrzywdzone albo osoby mające informacje na ten temat będą mogły zgłosić się do komisji, aby złożyć swoje wyznanie” – powiedział bp Oder. Dodał, że przewidywany czas pracy komisji to trzy lata z możliwością przedłużenia.

Obecny na spotkaniu z dziennikarzami Prymas Polski abp Wojciech Polak podkreślił, że przygotowania do powołania komisji trwały niemal trzy lata.

„Wszyscy wiemy, że te prace nad komisją trwają już pewien czas, to jest przeszło pewnie dwa i pół roku, prawie trzy lata, ale punkt wyjścia był bardzo jasny zawsze. Księża biskupi podjęli na samym początku decyzję, że będziemy szli i pracowali w tę stronę” – powiedział.

Jak zaznaczył, komisja została powołana jako kościelna osoba prawna, co ma podkreślać jej niezależność.

„Kiedy zostały zatwierdzone podczas zebrania plenarnego zasady związane z budową czy z kierunkiem pracy tej komisji, powołana została – tak jak ksiądz biskup wspomniał – komisja jako kościelna osoba prawna, podkreślając też w tym sensie niezależność w stosunku do Konferencji Episkopatu i do innych podmiotów, z którymi będzie mogła też zawierać konkretne umowy czy porozumienia” – powiedział Prymas.

Abp Polak będzie odpowiedzialny za wskazanie kandydata na przewodniczącego komisji, który – zgodnie ze statutem – ma być osobą świecką.

„Mam nadzieję, że uda się znaleźć taką osobę, która podejmie się tego zadania, tym bardziej że wiarygodność i niezależność komisji będzie na pewno ostatecznie oparta również o autorytet takiej osoby” – zaznaczył.

Prymas podkreślił, że prace komisji mają służyć przede wszystkim osobom skrzywdzonym.

„Komisja jest przede wszystkim też taką naprawdę okazją, żeby osoby skrzywdzone mogły uzyskać wysłuchanie, jeżeli tego potrzebują i to miejsce też będzie otwarte” – powiedział.

Zaznaczył również, że osoby skrzywdzone nie będą członkami komisji, ale będą mogły przekazywać jej świadectwa i współpracować z zespołami eksperckimi.

„Z oczywistych względów skrzywdzeni nie będą członkami komisji, co nie znaczy, że osoby skrzywdzone będą wykluczone z komisji. Nie tylko są proszone o świadectwa i o możliwość składania takich świadectw wobec komisji, ale myślę także, że będą zespoły eksperckie, które mogą współpracować z komisją” – powiedział abp Polak.

Po powołaniu przewodniczącego rozpocznie się formowanie składu komisji i przygotowanie szczegółowych zasad współpracy z instytucjami kościelnymi.