Przewodniczący episkopatu Ukrainy: Jesteśmy wdzięczni Ojcu Świętemu i Polakom za wsparcie

O sytuacji Kościoła katolickiego obrządku łacińskiego na Ukrainie mówił podczas 404 Zebrania Plenarnego Konferencji Episkopatu Polski bp Witalij Skomarowski. W rozmowie z KAI przewodniczący ukraińskiego episkopatu podziękował Polakom za pamięć, modlitwę i wszelką możliwą pomoc w czasie trwajacej już ponad cztery lata wojny. „Solidarność ludzi z całego świata oraz modlitwa za Ukrainę dodają nam siły i nadziei, że przetrwamy ten trudny czas” – podkreślił bp Skomarowski.

Stanisław Tasiemski OP (KAI): Księże Biskupie, jak dziś wygląda sytuacja Kościoła łacińskiego na Ukrainie po czterech latach wojny i w obliczu aktualnych wyzwań?

Bp Witalij Skomarowski: Z jednej strony jest nam bardzo ciężko, bo ta wojna trwa tak długo. Wpływa to także na życie Kościoła, ponieważ wielu wiernych z naszych parafii, które nigdy nie były bardzo liczne, musiało wyjechać lub uciekać przed wojną. Są też konkretne trudności związane z sytuacją terytorialną. Na przykład w niektórych diecezjach, takich jak charkowsko-zaporoska, duża część terytorium znajduje się obecnie pod okupacją. Podobna sytuacja dotyczy również części diecezji odesko-symferopolskiej. To oczywiście utrudnia duszpasterstwo na tych terenach. Na pozostałej części Ukrainy staramy się jednak radzić sobie z tą sytuacją. Bardzo odczuwamy solidarność innych Kościołów z nami, szczególnie Kościoła w Polsce. Wierni w Polsce nieustannie o nas pamiętają, modlą się za nas i okazują wszelką możliwą pomoc. Ta solidarność ludzi z całego świata oraz modlitwa za Ukrainę dodają nam siły i nadziei, że przetrwamy ten trudny czas.

Wspomniał Ksiądz Biskup o Kościele na terenach okupowanych, czyli między innymi w Donbasie czy na Krymie. Wiemy, że na Krymie posługuje biskup Jacek Pyl. Jak wygląda możliwość pracy duszpasterskiej na tych terenach?

– Informacji mamy niestety niewiele, ponieważ nie mamy stałego kontaktu. Nie ma też możliwości swobodnego przemieszczania się, my nie możemy tam pojechać, a oni nie mogą przyjechać do nas. Wiemy jednak, że wszyscy księża, siostry zakonne oraz wierni, którzy tam pozostali, robią wszystko, aby udzielać sakramentów i głosić Ewangelię w takim zakresie, w jakim jest to obecnie możliwe.

Czas wojny sprawił, że wielu młodych ludzi wyjechało z kraju. Jak w tej sytuacji wygląda kwestia powołań i liczby seminarzystów?

– Nie sądzę, aby wojna w sposób zasadniczy zmieniła tę sytuację. Mobilizacja dotyczy przede wszystkim mężczyzn powyżej 25. roku życia, natomiast do seminarium wstępują zazwyczaj młodzi ludzie w wieku około 18–20 lat. Problem powołań odczuwamy podobnie jak Kościół w całej Europie. Spadek liczby powołań ma wiele różnych przyczyn, nie tylko związanych z wojną. My również zmagamy się z tym wyzwaniem i – tak jak wszędzie – przede wszystkim modlimy się o nowe powołania.

W czasie wojny ludzie często bardziej potrzebują wsparcia duchowego. W jaki sposób Kościół na Ukrainie odpowiada na te wyzwania?

– Bardzo ważne jest to, że tuż przed wybuchem wojny została przyjęta ustawa o służbie kapelańskiej w wojsku. Dzięki temu nasi księża już od początku wojny – a szczególnie od momentu jej pełnoskalowej eskalacji – starali się być blisko żołnierzy. Wśród nich jest wielu naszych parafian, ale kapelani służą wszystkim potrzebującym, niezależnie od wyznania czy przynależności religijnej. Obecność kapłana w wojsku jest bardzo ważna, ponieważ żołnierze znajdują się często w skrajnych sytuacjach życiowych. W takich momentach wielu z nich doświadcza głębokich przeżyć duchowych, zwraca się do Boga i chce Go na nowo odnaleźć. Kapłan, który jest obok, może im w tym pomóc, podzielić się swoją wiarą i towarzyszyć im duchowo. Oczywiście jest także różnego rodzaju pomoc materialna. Przez cały czas wojny nasi wierni zbierali żywność oraz inne rzeczy potrzebne żołnierzom – zależnie od aktualnych potrzeb.

Kościół katolicki obrządku łacińskiego stanowi stosunkowo niewielką wspólnotę na Ukrainie. Jak układają się relacje z prawosławnymi oraz z grekokatolikami?

– Staramy się utrzymywać dobre relacje ze wszystkimi i jesteśmy otwarci na współpracę. Oczywiście zależy to także od drugiej strony – czy również jest gotowa do dialogu i współdziałania. Szczególnie w czasie wojny stało się jasne, że musimy współpracować i być razem. Trzeba zostawić na boku podziały i działać wspólnie, bo w jedności jest siła.

Jak Kościół na Ukrainie przyjmuje słowa i działania Ojca Świętego w sprawie Ukrainy?

– Jesteśmy bardzo wdzięczni świętej pamięci Ojcu Świętemu Franciszkowi. Od samego początku wojny codziennie pamiętał o Ukrainie i podczas każdej audiencji wzywał do modlitwy w naszej intencji. Stolica Apostolska przekazała również wiele konkretnej pomocy. Kardynał Konrad Krajewski wielokrotnie przyjeżdżał na Ukrainę, przywożąc dary od Ojca Świętego – między innymi karetki pogotowia czy inny potrzebny sprzęt. Także obecny papież Leon XIV pamięta o Ukrainie i nie zapomina o naszym kraju. Jesteśmy za to bardzo wdzięczni. Stolica Apostolska czyni wszystko, co jest w jej możliwości – na przykład w sprawach powrotu dzieci, jeńców czy osób zaginionych. Za tę pomoc jesteśmy bardzo wdzięczni.

Rozmawiał o. Stanisław Tasiemski OP, KAI

Bp Witalij Skomarowski urodził się 30 grudnia 1963 r. w Berdyczowie. Święcenia kapłańskie przyjął 27 maja 1990 r. Od 2014 r. jest biskupem łuckim, w latach 2003-2014 był biskupem pomocniczym kijowsko-żytomierskim. Od 2013 r. pełnił funkcję sekretarza generalnego Konferencji Episkopatu Ukrainy. W 2016 r. został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej. Od 17 marca 2023 roku jest przewodniczącym Konferencji Episkopatu Ukrainy,