Raport Komisji „Wyjaśnienie i naprawa” Diecezji Sosnowieckiej: wnioski i rekomendacje na przyszłość

Komisja „Wyjaśnienie i naprawa” Diecezji Sosnowieckiej przedstawiła wnioski i rekomendacje dotyczące przypadków krzywdzenia małoletnich przez duchownych. Autorzy raportu wskazują na bagatelizowanie zgłoszeń, niewłaściwe prowadzenie spraw, niedoskonałości w formacji kapłańskiej oraz potrzebę usprawnienia nadzoru i administracji.

W pierwszej części prezentacji raportu jej członkowie poinformowali o wyniku swoich badań – 29 osób, w tym 23 księży inkardynowanych do diecezji sosnowieckiej, zostało zidentyfikowanych jako osoby oskarżone lub podejrzane o wykorzystanie seksualne osób małoletnich. W 19 przypadkach dotyczących duchownych zarzuty się potwierdziły, a sześciu księży zostało ukaranych. Liczba osób pokrzywdzonych to co najmniej 50, ale najprawdopodobniej jest ona zaniżona.

W podsumowaniu raportu Komisji „Wyjaśnienie i naprawa” Spraw Wrażliwych Diecezji Sosnowieckiej znalazły się natomiast wnioski i rekomendacje dotyczące przeciwdziałania nadużyciom wobec małoletnich.

Przewodniczący Komisji „Wyjaśnienie i naprawa” Tomasz Krzyżak oraz jej członek, psycholog i psychoterapeuta ks. Jacek Prusak SJ podkreślili, że wiele wcześniejszych zgłoszeń było bagatelizowanych, a sprawcy przenoszeni na inne parafie zamiast karani.

Autorzy raportu wskazali na siedem głównych obszarów problemowych. Pierwszy to ocena zdarzeń i bagatelizowanie problemów, gdzie sygnały o niewłaściwym zachowaniu duchownych były ignorowane lub wymagały „bardzo poważnych dowodów”, co prowadziło do dalszych krzywd.

Kolejny blok dotyczy prowadzenia spraw prawnych, które często było niekompetentne. Sprawy obsługiwano wyłącznie przy udziale diecezjalnych kanonistów, rzadko korzystano z ekspertów zewnętrznych, a przepisy prawa kanonicznego i wytyczne Kongregacji Nauki Wiary stosowano niespójnie.

Trzeci obszar to funkcjonowanie administracji kurialnej – dokumentacja była nieuporządkowana, akta dochodzeń wstępnych znajdowały się w nieodpowiednich miejscach, a brak dzienników korespondencji elektronicznej utrudniał śledzenie spraw. Po interwencji audytorów diecezja zatrudniła archiwistę i rozpoczęła systematyczne porządkowanie dokumentów.

Problemy dotyczyły także nadzoru nad duchownymi podejrzanymi, oskarżonymi i skazanymi, który był niewystarczający, oraz kontaktów z osobami skrzywdzonymi, które często były urzędowe lub nie dochodziły do skutku, a sprawy zamykano bez wysłuchania ofiar i bez przeprosin.

Krzyżak przywołał dwa przypadki bagatelizowania spraw i unikaniu kontaktu z osobą skrzywdzoną.

„W jednej sprawie pani dostała bardzo krótki czas na przygotowanie dokumentów potwierdzających jej oskarżenie. Żaliła się, że ten czas jest zbyt krótki. Nikt właściwie na te jej żale nie zwrócił uwagi. Dwa dni po tym, gdy ona wysłała list ze swoim żalem, sprawa została przez prowadzącego zamknięta – stwierdził, że nie ma dowodów na zaistnienie tego przestępstwa” – opowiadał przewodniczący Komisji.

„Dalej: krzywda w połowie lat 90. Osoba pisze po wielu latach do biskupa diecezjalnego. Ma tylko jedno żądanie, a właściwie prośbę. Mówi, że od tamtego czasu aż do dziś nie usłyszała od przedstawicieli Kościoła żadnego słowa „przepraszam”. I jest brak reakcji” – relacjonował drugi przypadek Krzyżak.

Raport podkreśla ponadto znaczenie formacji do kapłaństwa i stałej formacji prezbiterów. Większość księży sprawców była formowana poza sosnowieckim seminarium duchownym, a kandydaci z problemami byli dopuszczani do święceń pomimo sygnałów ostrzegawczych. Obecnie formacja seminaryjna obejmuje większą uwagę kwestiom seksualności i rozwoju człowieka, a raport zaleca rozwijanie wspólnoty kapłańskiej i systematycznego doskonalenia duchowieństwa.

Autorzy raportu zalecili wprowadzenie skutecznego nadzoru, lepszej organizacji administracji, stałego kontaktu z osobami skrzywdzonymi oraz ciągłej edukacji i formacji duchownych, aby zapobiegać przyszłym nadużyciom.