Kościoły chrześcijańskie w Sudanie Południowym biją na alarm w obliczu masakr i porwań

W obliczu narastającej przemocy zbrojnej w Sudanie Południowym, zwierzchnicy Kościołów chrześcijańskich wzywają do zakończenia działań wojennych i zapewnienia ochrony ludności cywilnej, która płaci cenę za starcia zbrojne.

Rada Kościołów Sudanu Południowego (SSCC) wydała w poniedziałek 5 października oświadczenie potępiające rosnącą liczbę zabójstw, porwań, przymusowych wysiedleń i przemocy nękających wiele regionów kraju. Tekst, zaprezentowany publicznie w Dżubie 6 października, stanowi kolejną interwencję liderów chrześcijańskich w odpowiedzi na brak bezpieczeństwa, który zagraża podejmowanym od lat wysiłkom na rzecz pokoju.

Wśród sygnatariuszy dokumentu znajdują się: katolicki arcybiskup Dżuby kard. Stephen Ameyu Martin Mulla i prymas Kościoła Episkopalnego Sudanu Południowego abp Justin Badi Arama. Ich wspólna mobilizacja podkreśla znaczącą rolę, jaką Kościoły odgrywają w tym wschodnioafrykańskim kraju, gdzie chrześcijaństwo zajmuje centralne miejsce w życiu religijnym i społecznym.

Zwierzchnicy religijni przedstawiają alarmujący obraz: starcia między siłami zbrojnymi, grupami rebeliantów i lokalnymi milicjami nadal powodują śmierć cywilów, niszczenie wiosek i przesiedlenia całych rodzin. Niebezpiecznymi miejscami stały się również drogi. Ataki i porwania zakłócają przemieszczanie się mieszkańców, działalność gospodarczą i dostarczanie pomocy humanitarnej. W kraju, w którym wiele społeczności jest już zależnych od pomocy międzynarodowej, przemoc ta pogarsza i tak już niestabilną sytuację humanitarną.

W obliczu tej rzeczywistości Kościoły wzywają do natychmiastowego zaprzestania działań wojennych, skutecznej ochrony ludności cywilnej, zaprzestania zbrojenia młodzieży oraz zagwarantowania dostępu pomocy humanitarnej do dotkniętych obszarów.

Skalę przemocy odzwierciedlają dane opublikowane przez Misję Narodów Zjednoczonych w Sudanie Południowym (UNMISS). Tylko w okresie od stycznia do marca 2026 r. udokumentowano 767 zabitych cywilów, 457 rannych, 93 porwanych i 71 ofiar przemocy seksualnej związanej z konfliktem.

Sudan Południowy uzyskał niepodległość 9 lipca 2011 r., po dekadach wojny z Sudanem. Jednak już w grudniu 2013 r. wybuchła tam wojna domowa. Doszło do starcia sił lojalnych wobec prezydenta Salvy Kiira z siłami jego byłego wiceprezydenta, Rieka Machara. Porozumienie pokojowe podpisane we wrześniu 2018 r. miało na celu odbudowę instytucji i zakończenie walk. Jego realizacja pozostaje jednak niepełna, a polityczna rywalizacja i przemoc między społecznościami utrwalają chroniczną niestabilność.

Kościół katolicki posiada rozległą sieć parafii, szkół, placówek opieki zdrowotnej i organizacji charytatywnych w Sudanie Południowym. Księża, zakonnicy i zakonnice często żyją w bezpośrednim kontakcie z przesiedleńcami i społecznościami dotkniętymi wojną.

Rada Kościołów Sudanu Południowego stanowi z kolei platformę ekumeniczną, zrzeszającą kilka wyznań chrześcijańskich. Jej działania na rzecz pojednania wpisują się w długą historię mediacji, dialogu i wsparcia dla ofiar konfliktów.

Papież Franciszek odbył ekumeniczną pielgrzymkę pokoju do Dżuby w dniach 3-5 lutego 2023 r. w towarzystwie anglikańskiego arcybiskupa Canterbury Justina Welby’ego oraz moderatora prezbiteriańskiego Zgromadzenia Ogólnego Kościoła Szkocji Iaina Greenshieldsa, wzywając przywódców do położenia kresu przemocy i postawienia dobra ludzi ponad rywalizacją polityczną.

Wcześniej, w kwietniu 2019 r., podczas rekolekcji zorganizowanych w Watykanie dla przywódców Sudanu Południowego, papież Franciszek uklęknął, by ucałować stopy przywódców politycznych, błagając ich o zachowanie pokoju. Ten wyjątkowy gest pozostaje jednym z najbardziej uderzających symboli jego pontyfikatu. Jednak siedem lat po tym apelu i trzy lata po jego wizycie w Dżubie pokój nadal pozostaje kruchy.