Ewangelizacja w wielkich miastach z okazji 26. Dnia Papieskiego

Schemat: religijna wieś i niereligijne miasto coraz mniej przystaje do dynamizmu religijności w Polsce – powiedział ks. Wojciech Sadłoń z UKSW podczas konferencji naukowej „Ewangelizacja w wielkich miastach”. Wydarzenie otworzyło obchody XXVI Dnia Papieskiego, przeżywanego w tym roku pod hasłem „Św. Jan Paweł II. Uczeń-Misjonarz”.

Profesor UKSW  wskazał, że kluczem do rozumienia różnicy pomiędzy religijnością miasta i wsi jest zjawisko zakorzenienia oraz świadomość związku między więziami lokalnymi a religijnością. “Życie religijne, tłumaczył pallotyn, wymaga zaufania, znajomości i sieci społecznych, a coś takiego jak czysta duchowość w świecie społecznym nie istnieje”.

Prelegent przytoczył opinię niemieckiego filozofa i socjologa z przełomu XIX i XX wieku, Maxa Webera według którego coraz większa rola nauki i rozumu powoduje proces “odczarowania” świata. Wraz z rozwojem społecznym następować więc miało wyzbywanie się nieracjonalnych przekonań i magicznych zabobonów. Obecnie coraz bardziej oczywiste jest, że podobne przekonania były zbyt dużym uproszczeniem – wskazał socjolog.

Ks. Sadłoń przypomniał, że do dzisiaj najbardziej religijną grupą w Polsce są rolnicy, a najbardziej żywotny katolicy znajduje się na południu Polski, tam gdzie zakorzenienie lokalne jest najsilniejsze.

Przemiany w Europie w ciągu ostatnich dekad sugerowały, że potrzeby religijne jakby wyparowały, ale wiadomo już, że tak nie jest – stwierdził socjolog. Zmienia się konfiguracja społeczna, która jest jakby szkieletem, strukturą religii i katolicyzmu, a nie same potrzeby religijne.

Jak zauważył, w dzisiejszych czasach nie znika potrzeba religijna, lecz zanikły tradycyjne struktury podtrzymujące tę religijność – wskazał ks. Sadłoń. Odsłaniają się przez to różnego rodzaju diagnozowane współczesne kryzysy kulturowe i społeczne. Współczesna kultura opisywana jest dzisiaj jako kultura zmęczenia, w której zagubiona jednostka poszukuje nie tylko wsparcia terapeutycznego, lecz także  moralnego.

Dyrektor ISKK zwrócił uwagę na zjawisko nowych dynamizmów religijności, w tym fenomen chrztów dorosłych w przynajmniej kilku krajach Europy Zachodniej, zwłaszcza we Francji. W roku 1925 nad Sekwaną chrzest przyjęło 10 tys. dorosłych, zaś w ciągu ostatnich dziesięciu lat liczba chrztów we Francji wzrosła o 160 procent. Podobnie skokowy wzrost zanotowano w liczbie przyjęcia przez dorosłych sakramentu bierzmowania. Badania przeprowadzone we Francji wskazują, że tym co motywuje młodych ludzi do przyjmowania chrztu – oprócz doświadczenia wiary i poszukiwania sensu życia – jest także poszukiwanie wspólnoty – powiedział socjolog. Dodał, że osoby te trafiają do kościoła i różnego rodzaju ośrodków przygotowujących do chrztu głównie poprzez krąg swoich znajomych.

Kontynuując temat „O najnowszych przemianach religii w wielkim mieście” dr hab. Sławomir Mandes z UW wskazał, że zamożność jest silnie powiązana ze wskaźnikiem dominicantes czyli katolików uczestniczących w niedzielnej Mszy św.: im obszar jest bogatszy, tym rzadziej ludzie chodzą do kościoła. Dodał jednocześnie, że ta generalna teza wymaga doprecyzowania, bowiem w gminach, które mają wysoki poziom dobrobytu a jednocześnie rozwinięte więzi społeczne, to również charakteryzuje je wysoki stopień praktyk.

Badacz wskazywał, że istnieje bardzo silny związek więzi rodzinnych i lokalnych ze wskaźnikiem dominicantes. Wyjaśnił, że przez więzi społeczne należy rozumieć przede wszystkim zakorzenienie od urodzenia. Polska południowa i wschód to są te części Polski, w których większość osób mieszka od urodzenia i tu występuje silny związek z dominicantes – zaznaczył profesor UW.

Powołując się na badania ISKK i GUS prof. Mandes zaznaczył, że w tych regionach Polski, gdzie sekularyzacja jeszcze nie postępuje, widać bardzo duże zróżnicowanie, co pokazuje, że bardzo dużo zależy od parafii. “Metropolia może dużo zrobić, podobnie diecezja, ale tak naprawdę najwięcej zależy od parafii” – twierdził socjolog. Zwrócił też uwagę, że im większa parafia, tym wskaźnik dominicantes jest niższy. Badacz stwierdził też, że wbrew powszechnej tezie, miasto wcale nie musi sekularyzować. Jak stwierdził, osoba z podlaskiej czy podkarpackiej wsi przybywając do Warszawy może przestać przyjmować księdza i chodzić do kościoła, ale dzieje się to wtedy, jeżeli nie trafi do wspólnoty czy do grupy, która pozwoli mu się w tym mieście zakorzenić. “Jeżeli ten człowiek przyjeżdżający do dużego miasta zapuszcza korzenie, zakotwicza się, osiada wśród grupy znajomych, przyjaciół we wspólnocie parafialnej, to jest odporny na procesy, które ze sobą zazwyczaj miasto niesie” – powiedział prof. Mandes.

Spotkanie zorganizowała Fundacja „Dzieło Nowego Tysiąclecia”, Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie, Muzeum Dom Rodzinny Ojca Świętego Jana Pawła II w Wadowicach oraz Centrum Myśli Jana Pawła II w Warszawie.

Konferencję otworzył ks. Dariusz Kowalczyk, Przewodniczący Zarządu Fundacji „Dzieło Nowego Tysiąclecia”. W wydarzeniu uczestniczył  m.in. abp Adrian Galbas SAC, metropolita warszawski, przewodniczący  Rady Fundacji „Dzieło Nowego Tysiąclecia”.