W Radomiu odbyły się obchody 50. rocznicy Protestu Robotniczego Czerwiec’76

Bp Marek Solarczyk celebrował wieczorem, 25 czerwca Mszę świętą przy Pomniku Ludzi Skrzywdzonych, w 50. rocznicę Radomskiego Protestu Robotniczego Czerwiec’76. W uroczystości udział wziął prezydent Polski Karol Nawrocki.

W homilii bp Solarczyk przywołał cytat „Błogosławieni, którzy łakną i pragną sprawiedliwości”, który był hasłem wizyty Jana Pawła II w Radomiu. Słowa te odnosiły się bezpośrednio do tragicznych wydarzeń Radomskiego Czerwca ’76. – Ojciec Święty pytał, czy łaknienie sprawiedliwości wyraża się także protestem. I zaraz potem dodał, że łaknienie i pragnienie sprawiedliwości z pewnością oznacza dążenie do przezwyciężenia wszystkiego, co jest niesprawiedliwością i krzywdą, co jest pogwałceniem praw człowieka. Te słowa ciągle są aktualne i są też wyzwaniem. Dzisiaj możemy i chcemy je również odczytać w tych ewangelicznych obrazach, kiedy Pan Jezus mówi o ludziach, którzy budują dom swojego życia na skale i budują na piasku – mówił pasterz Kościoła radomskiego.

Dalej wspomniał ks. Romana Kotlarza, który błogosławił protestujących robotników ze schodów Kościoła św. Trójcy w Radomiu. Wspomniał również tych, którzy prześladowali kapłana i ostatecznie doprowadzili go do męczeńskiej śmierci 18 sierpnia 1976 roku.

Na koniec zaapelował, abyśmy budowali na skale. – I tą skałą jest Bóg, a na niej nasze życie, rodzin, naszych społeczności, naszej ojczyzny będzie zawsze bezpieczne i rozwijało się pomyślnie – podkreślił bp Solarczyk.

Prezydent Nawrocki radomski zryw niepodległościowy nazwał „iskrą, która przeszła przez Ursus, Płock, i przez 24 województwa w kraju”. Dodał, że „tylko w Radomiu na ulice wyszło ponad 20 tys. odważnych robotników, zdeterminowanych do tego stopnia, aby rzucić rękawice komunistycznej władzy”. – Chcieli wolności, ale domagali się także godności. Nie była to rekonstrukcja, zabawa, czy potańcówka. Była to walka. Niektórzy zapłacili za nią śmiercią. Wśród nich byli ks. Roman Kotlarz i Jan Brożyna. Inni stracili pracę, rozpadły się im rodziny, byli poddawani biciu na ścieżkach zdrowia, zamykani w więzieniach. To nie była igraszka. To była walka o godność i wielka odwaga do podjęcia walki właśnie o to, aby móc normalnie żyć – mówił Karol Nawrocki.

Dalej mówił, że Polska chce być wierna duchowi Czerwca’76. – Dziś na wydarzenia sprzed 50 lat musimy też patrzeć jak na kompas, busole pewnych wartości, spuściznę, z której chcemy budować mocniejszą i silniejszą Polskę. Czerwiec roku 1976 jest też dziś dla nas ważny, bo przyniósł pewną narodową wspólnotę. To piękno, które przyczyniło się do powstania wielkiej i wspaniałej Solidarności – podkreślił prezydent Polski.

W południe na Placu Corazziego w Radomiu została wkopana kapsuła czasu. W jej wnętrzu znajdują się m.in. kopie dokumentów archiwalnych dotyczących Radomskiego Czerwca, homilie ks. Romana Kotlarza rejestrowane przez Służbę Bezpieczeństwa, symbole współczesności: gazeta z dnia uroczystości, kartka z kalendarza, aktualne monety i banknoty oraz jubileuszowe materiały przygotowane przez IPN. Znalazły się tam również listy przedstawicieli instytucji i środowisk związanych z obchodami. W kapsule są też publikacja „50 mgnień Radomskiego Czerwca ’76 „, piosenka i teledysk przygotowane przez pracowników Delegatury IPN w Radomiu, nagrodzone prace uczestników Konkursu Edukacyjnego „Dziedzictwo ks. Kotlarza i Czerwca ’76”, Dzwon Życia i Nadziei przekazany przez Radomskie Centrum Onkologii im. Bohaterów Radomskiego Czerwca ’76 oraz medal z Półmaratonu Radomskiego Czerwca ’76.

Akt erekcyjny kapsuły czasu sporządzony w 50. rocznicę wydarzeń Radomskiego Czerwca 1976 roku podpisali: Radosław Witkowski, Danuta Pawlik, Krzysztof Stanik i Jan Kępa. Zapisano w nim m.in, że „25 czerwca 2026 roku w Radomiu – mieście naznaczonym odwagą robotników – składamy niniejszy akt oraz kapsułę czasu jako znak pamięci i świadectwo historii. „W czerwcu 1976 roku robotnicy Radomia wystąpili w obronie godności człowieka, praw pracowniczych oraz elementarnych wartości wolności i sprawiedliwości. Ich protest przeciwko decyzjom władz i naruszaniu praw obywatelskich spotkał się z represjami, lecz nie złamał ducha solidarności i odwagi. Dziś, po pięćdziesięciu latach, oddajemy hołd wszystkim uczestnikom tamtych wydarzeń – tym, którzy mieli odwagę upomnieć się o prawdę oraz tym, którzy ponieśli konsekwencje swojej postawy. Kapsuła czasu zawiera dokumenty, fotografie, publikacje, pamiątki, prace dzieci oraz przesłania przedstawicieli różnych pokoleń. Została przygotowana z myślą o przyszłych mieszkańcach Radomia i Polski, aby przypominać o wydarzeniach, które stały się ważnym etapem na drodze do odzyskania wolności i budowy demokratycznego państwa. Kapsułę czasu składamy jako znak naszej odpowiedzialności za pamięć przekazywaną kolejnym pokoleniom oraz jako przesłanie skierowane do tych, którzy otworzą ją w przyszłości. Niech odczytają w niej świadectwo czasu, w którym pamięć o przeszłości pozostaje fundamentem przyszłości. Kapsuła czasu zostaje złożona z intencją jej otwarcia dnia 25 czerwca 2076 r., w setną rocznicę wydarzeń Radomskiego Czerwca 1976 roku”.

25 czerwca 1976 roku w wielu zakładach pracy w Polsce wybuchły strajki i demonstracje, wywołane zapowiedzianą dzień wcześniej przez rząd drastyczną podwyżką cen żywności. W wyniku niezadowolenia społecznego strajki ogłoszono w 54 dużych zakładach przemysłowych. Akcja protestacyjna rozwijała się i w ciągu dnia protestowało łącznie około 60 tys. osób w 97 zakładach na terenie 24 województw. Do największych demonstracji doszło w Radomiu, Ursusie i Płocku. Władze PRL nie zawahały się wystąpić przeciwko narodowi i brutalnie stłumiły wystąpienia – w całym kraju aresztowano około 2,5 tys. osób.

Po spacyfikowaniu protestów władze podjęły szeroko zakrojone represje. Demonstranci byli bici i upokarzani, a wielu z nich przechodziło przez tzw. „ścieżki zdrowia”, gdzie funkcjonariusze milicji ustawieni w szpalerach uderzali zatrzymanych pałkami i kopali. Milicja atakowała także przypadkowych przechodniów.