W Sejmie o chrześcijańskiej tożsamości Europy

Wykluczenie Boga i religii ze sfery publicznej oznaczałoby nie tylko zerwanie z europejskim dziedzictwem, ale także zagrożenie dla przyszłości kontynentu. Chrześcijaństwo, jako źródło europejskiej kultury, nie powinno być sprowadzane wyłącznie do sfery prywatnej, lecz być obecne w życiu społecznym i debacie publicznej – przekonywał w czwartek w Sejmie ks. prof. dr hab. Mirosław Sitarz z KUL w wystąpieniu poświęconym tożsamości Europy według Jana Pawła II. Duchowny był gościem Parlamentarnego Zespołu „Chrześcijańska Europa Wokół Myśli Roberta Schumana”.

Ks. prof. dr hab. Mirosław Sitarz z Katedry Kościelnego Prawa Publicznego i Konstytucyjnego KUL przedstawił wizję tożsamości Europy w nauczaniu św. Jana Pawła II. Wskazał, że jej zasadniczym źródłem i fundamentem jest chrześcijaństwo. Odwoływał się przede wszystkim do adhortacji „Ecclesia in Europa” oraz książki „Pamięć i tożsamość”.

Zdaniem prelegenta, św. Jan Paweł II uważał, że tożsamość europejska jest nierozerwalnie związana z chrześcijaństwem, które przez wieki kształtowało kulturę, narody i system wartości kontynentu. Europa nie może więc właściwie rozumieć swojej historii bez odniesienia do ewangelizacji i Kościoła. Ks. Sitarz podkreślał, że chrześcijańskie korzenie są dla Europy „podstawową gwarancją jej przyszłości”.

Prelegent mocno podkreślił także publiczny wymiar chrześcijaństwa. Tłumaczył, że wykluczenie Boga i religii ze sfery publicznej oznaczałoby nie tylko zerwanie z europejskim dziedzictwem, ale także zagrożenie dla przyszłości kontynentu. Chrześcijaństwo, jako źródło europejskiej kultury, nie powinno być sprowadzane wyłącznie do sfery prywatnej: powinno być obecne w życiu społecznym, etyce i debacie publicznej.

Ks. Sitarz zwrócił także uwagę na rolę Europy Środkowo-Wschodniej, w tym Polski, która według Jana Pawła II zachowała swoją tożsamość mimo doświadczenia komunizmu. Obrona tożsamości narodowej była w tej części Europy zarazem walką o przetrwanie. Papież przestrzegał jednak przed bezkrytycznym przejmowaniem negatywnych wzorców kulturowych z Zachodu, od których interpretacji miałoby zależeć przyszłe oblicze Europy.

Na zakończenie swojego wystąpienia ks. Sitarz powtórzył za Janem Pawłem II, że zjednoczona Europa powinna być wolna od egoistycznego nacjonalizmu, wykorzystywać osiągnięcia nauki, gospodarki i życia społecznego dla dobra każdego człowieka oraz być oparta na prawdziwej wolności i odpowiedzialności. Kluczowym elementem tej wizji jest jednak nie tylko jedność polityczna czy gospodarcza, ale przede wszystkim jedność duchowa oparta na chrześcijańskich wartościach.

Z kolei dr Agnieszka Romanko z Katedry Kościelnego Prawa Publicznego i Konstytucyjnego KUL zaprezentowała cele działalności Ruchu Europa Christi. Powstał on w 2016 r. z inicjatywy ks. infułata Ireneusza Skubisia (1938-2023), długoletniego redaktora naczelnego tygodnika katolickiego „Niedziela”.

Jak wyjaśniła prelegentka, Europa Christi nie jest sformalizowaną strukturą, lecz działa w ramach Fundacji „Myśląc Ojczyzna” im. ks. Ireneusza Skubisia. Po jego śmierci moderatorem ruchu został ks. prof. Mirosław Sitarz, który obecnie jest także prezesem fundacji. Romanko podkreśliła przy tym, że ruchu Europa Christi nie należy utożsamiać z partią polityczną Ruch Prawdziwa Europa – Europa Christi, powstałą w 2018 r.

Za programowe wydarzenie dla ruchu prelegentka uznała pierwsze sympozjum zorganizowane w 2017 r. na UKSW pod hasłem „Zjednoczona Europa – pomysł wierzących polityków kandydatów na ołtarze”. Przywołała też słowa ks. Skubisia, który mówił, że Europa jest „Europą Chrystusową” i ma własną chrześcijańską tożsamość.

Romanko wskazała, że głównym celem ruchu jest przywrócenie Europie świadomości jej chrześcijańskiego charakteru i zakorzenienia. Europa Christi postuluje powrót do „kultury Ewangelii”, przywrócenie należnego miejsca Chrystusowi i chrześcijańskim symbolom, zwłaszcza krzyżowi, oraz przypominanie o znaczeniu Ewangelii, przykazań i prawa Bożego dla europejskiej tożsamości. Ruch odwołuje się szczególnie do nauczania Jana Pawła II o chrześcijańskich korzeniach Europy.

– Ruch Europa Christi nie konkuruje z życiem duszpasterskim Kościoła, ale chce współpracować zarówno z wiernymi świeckimi, jak i z hierarchią kościelną – podkreśliła wykładowczyni KUL.

Aktywność ruchu koncentruje się przede wszystkim na organizowaniu międzynarodowych kongresów (pierwszy odbył się w 2017 r.) oraz działalności wydawniczej. dotychczas odbyło się dziesięć kongresów Europa Christi, organizowanych w Polsce i innych krajach Europy, m.in. w Czechach, Belgii, na Słowacji, Litwie, Ukrainie i we Włoszech. Kongresy są odpowiedzią na kryzys Europy i okazją do dyskusji nad powrotem do jej chrześcijańskich fundamentów oraz formułowania postulatów dotyczących przyszłości kontynentu.

Ruch publikuje m.in. materiały pokongresowe oraz dodatek „Europa Christi”. Publikacje z serii poświęconej IX kongresowi „Przyszłość Europy” otrzymały w 2026 r. wyróżnienie w konkursie Stowarzyszenia Wydawców Katolickich.

Wszystkie działania Europa Christi – podkreśliła Agnieszka Romanko – podporządkowane są także staraniom o ogłoszenie św. Jana Pawła II patronem Europy i doktorem Kościoła. Inicjatywa zbierania podpisów w tej sprawie rozpoczęła się w Hiszpanii. Do tej pory zebrano dotychczas ponad 20 tys. podpisów, które przekazane zostały jeszcze papieżowi Franciszkowi.

Gośćmi posiedzenia byli także m.in. krajowy duszpasterz parlamentarzystów ks. Andrzej Sikorski i ks. Bogdan Piwowarczyk, autor licznych publikacji na temat wiary chrześcijańskiej i były duszpasterz akademicki w Szwajcarii.

Parlamentarny Zespół „Chrześcijańska Europa Wokół Myśli Roberta Schumana” tworzą parlamentarzyści zainteresowani działaniem na rzecz popularyzowania wiedzy o Robercie Schumanie, promowania zasad chrześcijańskiej demokracji w życiu publicznym, wspierania inicjatyw nawiązujących do dziedzictwa i wiary Roberta Schumana. Należą do niego członkowie klubów parlamentarnych PiS i Rozwój Plus oraz koła parlamentarnego Demokracja Bezpośrednia.