Warszawa: ks. prof. Jerzy Szymik laureatem Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego

Ks. prof. Jerzy Szymik odebrał 7 listopada w Warszawie Nagrodę Literacką im. ks. Jana Twardowskiego za tom poetycki „Król Dawid”.  – Jeśli wiara jest prawdą, czyli jeśli Bóg jest, i jest Bogiem, to im głębiej idę w Niego, tym bliżej jestem najgłębszych źródeł kreacji – mówił laureat, podkreślając nierozerwalny związek wiary i twórczości artystycznej.

Kapituła Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego wyróżniła ks. prof. Jerzego Szymika za tom „Król Dawid”, opublikowany przez Instytut Gość Media i Księgarnię św. Jacka. W uzasadnieniu podkreślono, że poezja śląskiego kapłana „przeciwstawia się otchłani duchowej, odważnie głosi prawdę o Bogu i o powołaniu człowieka”, stanowiąc zarazem swoistą szczepionkę pozwalającą zachować we współczesnym świecie „higienę umysłu i serca”.

W laudacji, przewodniczący kapituły nagrody, Erazm Stefanowski zwrócił uwagę na niezwykłe połączenie dwóch wymiarów twórczości laureata: teologicznego i poetyckiego. Ks. Szymik został przedstawiony jako człowiek „formatu renesansowego”, wybitny dogmatyk, profesor uniwersytecki, a zarazem poeta, dla którego literatura stanowi przestrzeń wyrażania najgłębszych prawd o człowieku i Bogu.

Jak podkreślił Przewodniczący Kapituły Nagrody, w nagrodzonym tomie biblijna postać króla Dawida staje się zwierciadłem współczesnego człowieka, jego słabości, grzechów, tęsknot i nadziei. Poeta nie unika tematów cierpienia, przemijania, kryzysu wiary czy duchowego zagubienia współczesnego świata. Jednocześnie prowadzi czytelnika ku nadziei, której źródłem jest Chrystus.

Ważnym motywem tomu pozostaje również przywiązanie do rodzinnego Pszowa, Śląska i polszczyzny. Osobiste doświadczenia, wspomnienia rodzinne i obrazy codzienności splatają się tu z refleksją teologiczną oraz odniesieniami do rzeczywistości współczesnego Kościoła i kultury.

Odbierając nagrodę, ks. prof. Szymik dziękował kapitule, wydawcom, przyjaciołom oraz bliskim. Szczególne słowa wdzięczności skierował pod adresem patrona nagrody, ks. Jana Twardowskiego, podkreślając jego wyjątkowy wkład w pojednanie wiary i kultury.

Zasadniczą część wystąpienia laureat poświęcił jednak refleksji nad istotą twórczości artystycznej. Jak zapowiedział, chciał podzielić się z uczestnikami uroczystości krótkim „manifestem artystycznym”, stanowiącym podsumowanie jego wieloletnich przemyśleń o literaturze, pięknie i wierze.

Przywołał napisany przed kilkudziesięciu laty wiersz „Trzy rady”, w którym przestrzegał przed tworzeniem sztuki wyrastającej z duchowej ciemności. Zaznaczył, że mimo upływu lat jego przekonania w tej kwestii pozostały niezmienne.

– Jeśli wiara jest prawdą, czyli jeśli wiara chrześcijańska ma rację, to znaczy, jeśli tak jak ona mówi rzeczy faktycznie się mają, jeśli to tak jest po prostu, czyli że Bóg jest, i jest Bogiem, to ten fakt zmienia wszystko. Literalnie wszystko. Z literaturą rzecz jasna włącznie – mówił ks. Szymik.

W jego przekonaniu sztuka nie może zastępować religii ani zajmować miejsca należnego Bogu. Przeciwnie, dopiero odnajdując właściwe miejsce w hierarchii wartości, może w pełni realizować swoje powołanie.

– Sztuka, jak wszystkie fałszywe bożki w konfrontacji z prawdą Boga, zostaje strącona przez wiarę z uzurpatorskiego najwyższego podium. I dopiero teraz strącona, podległa Bogu jest prawdziwie sobą. Prawdziwie piękna – przekonywał poeta i teolog.

Laureat podkreślił przy tym, że podporządkowanie twórczości prawdzie wiary nie oznacza ograniczenia artystycznej wolności czy rezygnacji z poszukiwań estetycznych. Przeciwnie, otwiera przed artystą dostęp do najgłębszych źródeł inspiracji.

W końcowej części wystąpienia ks. Szymik przypomniał swoją korespondencję z Czesławem Miłoszem. Przytoczył fragment listu, w którym noblista zastanawiał się nad wartością własnego dorobku literackiego w perspektywie ostatecznego rozrachunku z życiem. Refleksja ta stała się dla laureata punktem wyjścia do przypomnienia zasadniczej hierarchii wartości.

– Życie jest pierwsze. Ważniejsze od literatury – powiedział ks. Szymik.

Podkreślił zarazem, że prawdziwe piękno rodzi się wtedy, gdy człowiek odnajduje właściwe proporcje między twórczością, życiem i wiarą. Swoje wystąpienie zakończył osobistym wyznaniem przywiązania do Chrystusa, wskazując, że właśnie w przyznaniu się do Boga znajduje się najgłębsze źródło siły twórczej.

Podczas uroczystości przyznano również wyróżnienia. Otrzymali je Krzysztof Kuczkowski za tom „Głosolalia”, Wojciech Kudyba za „Sny i rozmowy”, ks. Janusz Nowak za „Akt strzelisty” oraz Marek Rapnicki za „Kolibra”.

Uroczystość odbyła 7 listopada w siedzibie Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Fundatorem nagród jest Ministerstwo Edukacji Narodowej.