Warszawa: poświęcenie tablic upamiętniającej geografów wojskowych

Tablice upamiętniające geografów wojskowych poległych i zamordowanych w czasie II wojny światowej odsłonięto dziś w siedzibie Wojskowego Centrum Geograficznego. Tablice pobłogosławił biskup polowy Wiesław Lechowicz. Odczytany został apel pamięci i oddano salwę honorową. Uroczystości zatytułowanej „Wierni Ojczyźnie”, towarzyszyło także wręczenie medali oraz wystawa ukazująca losy oficerów Wojskowego Instytutu Geograficznego (poprzednika Wojskowego Centrum Geograficznego) w czasie II wojny światowej.

W uroczystości wzięli udział m.in. Małgorzata Gosiewska, wicemarszałek Sejmu, Jan Józef Kasprzyk, szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, płk Leszek Paszkowski, szef Rozpoznania Geoprzestrzennego, płk Jan Gliński, szef Wojskowego Centrum Geograficznego oraz Jan Tarczyński, dyrektor Centralnej Biblioteki Wojskowej. Gośćmi honorowymi uroczystości byli generałowie WP i kombatanci, m.in. przedstawiciele środowisk katyńskich oraz emerytowani żołnierzy i pracownicy geografii wojskowej. Licznie przybyli generałowie WP, m.in. gen. dyw. Piotr Błazeusz, zastępca Szefa Sztabu Generalnego, gen. dyw. pil. Cezary Wiśniewski, zastępca Dowódcy Generalnego RSZ i gen. bryg. Tomasz Dominikowski, dowódca Garnizonu Warszawa.

Zebranych powitali dyrektor Jan Tarczyński oraz płk Jan Gliński. List od marszałek Sejmu Elżbiety Witek odczytała wicemarszałek Małgorzata Gosiewska. Przywołała słowa Józef Piłsudskiego, że „mapa jest daleko skuteczniejszą bronią dla oficera niż pałasz, czy nawet rewolwer”. Przypomniała historię powstania Wojskowego Instytutu Geograficznego oraz martyrologię geografów wojskowych podczas II wojny światowej. Dodała, że rola wojskowych geografów nie została do tej pory należycie upamiętniona. List do uczestników uroczystości skierował także minister edukacji i nauki Przemysław Czarnek.

Minister Jan Józef Kasprzyk podkreślił, że odsłonięcie tablic „świadczy o pamięci o zamordowanych i jest zobowiązaniem, że o nich nie zapomnimy”. – Ich testament, wyrażający się też w tytule tej uroczystości „Wierni Ojczyźnie”, wypełnimy. Jeżeli każdy z nas będzie wierny wspólnocie narodowej i państwowej, naszej Ojczyźnie przeniesiemy sztandar niepodległości w przyszłość i oddamy go kolejnym pokoleniom – powiedział.

– Długo czekała społeczność geografów wojskowych, aby poznać prawdę o swoich wojskowych poprzednikach – mówił płk Leszek Paszkowski – przez długie dziesięciolecia byli nieznani, a ich pamięć, z narażeniem życia kultywowały jedynie rodziny. Dodał, że jest dla niego zaszczytem, że jako szef wszystkich wojskowych geografów może „w duchu wdzięczności dla ich dokonań oddać hołd poległym oficerom Wojskowego Instytutu Geograficznego”. – Nie spełnił się nikczemny plan oprawców, nie zostaliście zapomniani – powiedział.

Tablice w towarzystwie generałów Wojska Polskiego i płk. Leszka Paszkowskiego odsłonił minister Jan Józef Kasprzyk. Modlitwę poświęcenia tablic poprowadził biskup polowy Wiesław Lechowicz. Odmówiona została także modlitwa w intencji zmarłych. Modlitwy odmówili także abp Jerzy Pańkowski, prawosławny biskup polowy, oraz bp Marcin Makula, naczelny ewangelicki duszpasterz wojskowy. Podczas uroczystości wręczone zostały odznaczenia, medale Pro Bono Poloniae i Pro Patria oraz medal Stulecia Bitwy Warszawskiej przyznawanego przez Związek Piłsudczyków RP.

Odczytany został apel pamięci, w którym przywołano m.in. żołnierzy zamordowanych na Wschodzie. Oddano salwę honorową, a pod tablicami złożono kwiaty.

W latach 1939–1945 zginęło około stu oficerów z korpusu geografów. Ponad 75 % z nich to ofiary sowieckiej zagłady, pozostali ponieśli śmierć w wyniku działań wojennych.

Uroczystości towarzyszyła wystawa Geografom Katyńskim – Gloria Victis, ukazujących losy oficerów Wojskowego Instytutu Geograficznego we wrześniu 1939 r. oraz ich drogę do Katynia. Na 18 planszach z mapami, wykresami i zdjęciami przedstawiono służbę wojskowych geografów i kartografów w okresie II Rzeczpospolitej, drogi ewakuacji instytutu do Lwowa, a następnie sowiecką niewolę oficerów WIG.

Ważna część wystawy to opis udziału współczesnych wojskowych geodetów w pracach archeologicznych prowadzonych w latach dziewięćdziesiątych XX w. w miejscach kaźni polskich oficerów na Wschodzie. Efektem pomiarów terenowych w Katyniu, Miednoje, Charkowie i Bykowni są mapy rejonów egzekucji i dołów śmierci. Praca żołnierzy przyczyniła się do budowy polskich cmentarzy wojennych, a tym samym przywracania pamięci o oficerach WIG poległych w lasach katyńskich.