Washigton symbolem wolności religijnej

W 250. rocznicę powstania Stanów Zjednoczonych postać George’a Washingtona ponownie stała się ważnym punktem odniesienia dla amerykańskich katolików. Choć pierwszy prezydent USA był anglikaninem i brak historycznych dowodów na jego konwersję na katolicyzm, wielu katolików postrzega go jako jednego z architektów porządku politycznego, który umożliwił im pełne uczestnictwo w życiu Republiki – pisze na łamach National Catholic Register Gigi Duncan.

Przed uzyskaniem niepodległości katolicy w wielu koloniach żyli pod presją ograniczeń prawnych i społecznych. Msze często odprawiano prywatnie, a wyznawcy Kościoła katolickiego byli wykluczani z części funkcji publicznych. Rewolucja amerykańska przyniosła zmianę, która została później utrwalona w konstytucyjnych gwarancjach wolności religijnej oraz zakazie stosowania kwestionariuszy wyznaniowych przy obejmowaniu stanowisk federalnych.

Historycy wskazują, że dla Washingtona wolność religijna nie oznaczała usunięcia religii z przestrzeni publicznej, lecz stworzenie warunków do jej swobodnego rozwoju. Jerome Foss, profesor politologii w St. Vincent College i autor eseju „The Catholic Case for George Washington”, ocenił, że decyzje Washingtona wynikały z przekonań, a nie wyłącznie z politycznej kalkulacji.

Washington podkreślał znaczenie jedności narodowej i ostrzegał przed podziałami partyjnymi. W swoim przemówieniu pożegnalnym z 1796 roku określił religię i moralność jako „niezbędne filary” dobrobytu politycznego.

Jednym z symbolicznych gestów jego prezydenckiego przywództwa było zakazanie w 1775 roku obchodów Dnia Guya Fawkesa w Armii Kontynentalnej. Tradycja ta obejmowała antykatolickie demonstracje i palenie kukieł papieża. Washington uznał ją za sprzeczną z wartościami nowego państwa oraz za zagrożenie dla relacji z sojusznikami katolickimi, zwłaszcza Francją.

Katolicy uczestniczyli w wojnie o niepodległość bez formalnego wykluczenia ze względu na wyznanie. Wśród nich byli m.in. pułkownik John Fitzgerald, adiutant Washingtona, oraz komodor John Barry, uznawany za pierwszego oficera nowo utworzonej Marynarki Wojennej USA.

Po wojnie Washington kontynuował politykę budowania jedności religijnej i obywatelskiej. Szczególne znaczenie miały jego relacje z Johnem Carrollem, pierwszym biskupem katolickim Stanów Zjednoczonych. W liście z 1790 roku do Carrolla i amerykańskich katolików Washington podziękował im za udział w rewolucji i wyraził nadzieję, że będą mogli korzystać z pełni praw jako obywatele wolnego państwa.

Katolicka pamięć o Washingtonie nie jest jednak pozbawiona kontrowersji. Historycy wskazują na jego przynależność do masonerii oraz odrzucają popularną legendę, jakoby na łożu śmierci przeszedł na katolicyzm. Brakuje źródeł potwierdzających tę historię, a badacze podkreślają, że jej powstanie nastąpiło wiele dekad po śmierci pierwszego prezydenta.

Według historyków znaczenie Washingtona dla katolików nie wynika z tego, że był katolikiem, lecz z faktu, że pomógł stworzyć system polityczny, w którym katolicy mogli stopniowo przejść od statusu podejrzanej mniejszości do pełnoprawnych uczestników życia publicznego.

Dla wielu współczesnych katolików w USA Washington pozostaje symbolem jedności obywatelskiej, wolności religijnej i przekonania, że różne wspólnoty wyznaniowe mogą współtworzyć jeden naród.