We Francji Rada Konstytucyjna zbada zgodność ustawy o eutanazji z konstytucją

Głosowanie z 15 lipca w Zgromadzeniu Narodowym nie zakończyło debaty na temat legalizacji eutanazji i wspomaganego samobójstwa we Francji. Przed wejściem w życie ustawa o „pomocy w umieraniu” przejdzie w Radzie Konstytucyjnej – odpowiedniku polskiego Trybunału Konstytucyjnego – sprawdzeniu, czy jest zgodna z francuską Konstytucją.

Zastrzeżenia, wniesione przez premiera, przewodniczącego Senatu i niektórych parlamentarzystów, wskazują na słabości prawne, które mogą mieć duży wpływ na decyzję Rady. Według informacji ujawnionych przez dziennik „Le Figaro”, nie ograniczają się one do kwestii technicznych, lecz kwestionują same podstawy tekstu, który dotyczy życia, godności ludzkiej i ochrony osób najsłabszych.

Wolność wyrażania zgody

Pierwszym powodem do niepokoju jest rzeczywista wolność wyrażania zgody. Autorzy skargi do Rady Konstytucyjnej argumentują, że tekst nie gwarantuje w wystarczającym stopniu, iż wniosek o „wspomagane umieranie” jest zawsze składany dobrowolnie i z pełną świadomością faktów. Obawa ta dotyczy w szczególności osób pozostających pod opieką prawną, ale szerzej – wszystkich tych, których bezbronność może wpłynąć na ich zdolność osądu. Zdaniem powodów taka decyzja wymaga najwyższych zabezpieczeń.

Ochrona najbardziej bezbronnych

Kolejna istotna krytyka dotyczy ochrony osób najbardziej bezbronnych. W apelacjach podkreślono, że Konstytucja nakłada na ustawodawcę obowiązek ochrony osób bezbronnych. Powodowie zastanawiają się, czy osoba osłabiona chorobą, cierpieniem lub izolacją może być zmuszana do żądania własnej śmierci z powodu braku odpowiedniego wsparcia. Kwestia ta jest bezpośrednio związana z poszanowaniem godności ludzkiej, zasadą uznaną w orzecznictwie konstytucyjnym.

Opieka paliatywna

W apelacjach podkreślono również brak równowagi między ustanowieniem prawa do „wspomaganego umierania” a sytuacją dotyczącą opieki paliatywnej. Chociaż ta ostatnia jest nadal niewystarczająco dostępna na wielu obszarach kraju, nowa ustawa stworzy prawo, na które można by się natychmiast powołać. Powodowie kwestionują zatem poszanowanie prawa do ochrony zdrowia oraz priorytet, jaki należy nadać rozwojowi opieki paliatywnej przed wszelkimi innymi zmianami legislacyjnymi.

Wolność sumienia

Wolność sumienia to kolejny ważny punkt apelacji. Parlamentarzyści proszą Radę Konstytucyjną o weryfikację, czy gwarancje przyznane pracownikom służby zdrowia są wystarczające. Zwracają również uwagę na sytuację instytucji prywatnych, zwłaszcza wyznaniowych, które mogą być zmuszane do wykonywania procedur sprzecznych z ich tożsamością, planem opieki lub przekonaniami.

Brak jasności przepisów

Powodowie krytykują również brak jasności w kilku istotnych przepisach ustawy. Uważają, że niektóre pojęcia są zbyt nieprecyzyjne, czy to w odniesieniu do medycznych kryteriów dostępu do systemu, oceny niektórych rodzajów cierpienia, czy też obowiązków powierzonych zespołom medycznym. Ich zdaniem, taka nieprecyzyjność może prowadzić do bardzo zróżnicowanych interpretacji w zależności od okoliczności.

Zasada braterstwa

Wreszcie niektóre apelacje podnoszą bardziej fundamentalne pytanie o zasadę braterstwa, uznawaną przez Radę Konstytucyjną. Powodowie argumentują, że solidarności narodowej nie można sprowadzać do możliwości zakończenia życia osoby cierpiącej. Wręcz przeciwnie, twierdzą, że braterstwo oznacza przede wszystkim troskę o osoby bliskie śmierci, wspieranie ich i łagodzenie cierpienia, a także nieopuszczanie nigdy tych, którzy są bliscy śmierci.

*

W nadchodzących tygodniach Rada Konstytucyjna będzie musiała przeanalizować wszystkie te argumenty. Może utrzymać ustawę w mocy, uchylić niektóre jej przepisy lub zgłosić zastrzeżenia, które radykalnie zmieniłyby jej stosowanie.