Wizyta kanadyjskich mennonitów w Rozgarcie

W sobotę 23 maja grupa 30 mennonitów z Kanady odwiedziła pomennonicki kościół w Rozgarcie, a także znajdujący się przy nim cmentarz. Menonici osiedlili się na Żuławach w XVI w. i wpłynęli na rozwój regionu.

Szukając wolności wyznania

Wielu osobom żyjącym dziś w Polsce słowo mennonita mówi niewiele, lub jest zupełnie obce. Oznacza ono grupę religijną powstałą w Niderlandach (Holandii) w pierwszej połowie XVI w.

Ich nazwa pochodzi od Menno Simonsa, uznawanego za założyciela tego odłamu protestantyzmu. Jego głównymi cechami są anabaptyzm, czyli sprzeciw wobec chrztu dzieci i udzielanie tego sakrament od około 14 roku życia, a także pacyfizm. Mennonici sprzeciwiali się posiadaniu i używaniu broni, a także prowadzeniu wojen. Ich odrębna postawa wobec wielu zagadnień życia społecznego spowodowała niemałe poruszenie i wiele aktów wrogości. Musieli więc szukać lepszego miejsca do życia, i znaleźli je w Rzeczpospolitej.

Osiedlenie na Żuławach

Przybyli do Polski około połowy XVI wieku i zaczęli stopniowo osiedlać się na terenach nadwiślanych. Decyzją króla Zygmunta Augusta otrzymali prawo do zamieszkania na Żuławach Gdańskich i w delcie Wisły. Ich doświadczenie wyniesione z nizinnej Holandii okazało się z czasem kluczowe dla osuszenia Żuław. Zbudowali tu system kanałów i stworzyli imponujące rozwiązania melioracyjne, tworząc w tym obszarze Polski znakomite warunki dla rolnictwa. Już w 1586 władze Elbląga zaczęły nadawać mieszkającym tu Olendrom (tak również nazywano mennonitów) obywatelstwo miasta. Po kilku latach otrzymali także zezwolenie na budowę świątyni w obrębie murów miejskich. Mennonici opuścili Żuławy pod koniec II wojny światowej.

Wizyta w Rozgarcie

Niedużą wieś Rozgart w parafii Zwierzno i gminie Markusy odwiedziła grupa mennonitów z Kanady, głównie z miasta Winnipeg. Jest ono znaczącym ośrodkiem dla tej grupy religijnej, gdyż działa w nim Kanadyjski Uniwersytet Mennonicki, a nieopodal znajduje się Wioska Dziedzictwa Mennonickiego. Goście modlili się w kościele świętych Piotra i Pawła, dawniej będącym domem modlitwy ich przodków, a może także i krewnych.

Powstała w 1890 r. świątynia jest wyjątkowa z dwóch powodów. Po pierwsze jest to jeden z niewielu obiektów pomennonickich, który nadal jest używany do kultu Bożego. Wiele domów modlitwy uległo zniszczeniu, inne bezpowrotnie przekształcono dla celów laickich. Ponadto to chyba jedyny na świecie kościół pomennonicki z dzwonnicą. Mennonici nie budowali bowiem takich obiektów. Ta w Rozgarcie miała powstać na skutek zapisu z testamentu jednego z Olendrów, który przepisał część majątku na swoją wspólnotę wyznaniową prosząc, by przy kościele powstała dzwonnica. Kanadyjscy goście odwiedzili także cmentarz mennonicki w Rozgarcie, a następnie pojechali do Elbląga, skąd udadzą się już w drogę powrotną do Kanady.