Wizyta szefa watykańskiej dyplomacji w Bratysławie

25. rocznica wejścia w życie umowy podstawowej między Republiką Słowacką a Stolicą Apostolską to główny motyw rozpoczynającej się dzisiaj trzydniowej wizyty oficjalnej sekretarza Stolicy Apostolskiej do spraw stosunków z państwami i organizacjami międzynarodowymi abp. Paula Richarda Gallagher’a na Słowacji. Hierarcha odwiedzi Bratysławę i Nitrę.

Jak podaje komunikat Konferencji Biskupów Słowacji i Nuncjatury Apostolskiej w Bratysławie wizyta abp. Gallagher’a jest nie tylko przypomnieniem ważnego wydarzenia historycznego, ale także impulsem do dalszego dialogu między Kościołem, państwem i społeczeństwem na Słowacji.

Umowa podstawowa stanowi ramy prawne stosunków między państwem a Kościołem katolickim na Słowacji. Po ćwierćwieczu jej obowiązywania otwiera się jednocześnie przestrzeń do fachowej dyskusji na temat kwestii, które pozostają nierozwiązane w stosunkach między państwem a Stolicą Apostolską, a także na temat możliwości ich dalszego rozwoju w kontekście ochrony wolności religijnej, wolności sumienia i praw podstawowych.

Wizyta jest kontynuacją długotrwałych dobrych i stabilnych stosunków między Stolicą Apostolską a Republiką Słowacką. Program wizyty obejmuje oficjalne spotkania z przedstawicielami państwa, spotkania z biskupami – członkami Konferencji Biskupów Słowacji, a także wydarzenia duchowe, w tym celebrację Mszy świętej w bratysławskiej katedrze św. Marcina.

Ważnym elementem wizyty będzie również udział w międzynarodowym sympozjum naukowym w Bratysławie, 31 stycznia, poświęconym 25. rocznicy podpisania umowy podstawowej między Republiką Słowacką a Stolicą Apostolską, które stworzy przestrzeń do refleksji nad jej znaczeniem, aktualnością i wyzwaniami na przyszłość.

Ponad sto lat relacji

Stosunki dyplomatyczne między Słowacją a Stolicą Apostolską mają głęboką ciągłość historyczną, sięgającą czasów Czechosłowacji, kiedy to w 1920 r. nawiązano pierwsze kontakty oficjalne.

Pierwszym nuncjuszem był arcybiskup Clemente Micara (1920-1923), który wyświęcił pierwszych słowackich biskupów i wspierał organizację struktur kościelnych. Po nim następowali arcybiskupi: Francesco Marmaggi (1923-1928), Pietro Ciriaci (1928-1933) i Saverio Ritter (1935). W okresie Republiki Słowackiej (1939-1945) funkcję chargé d’affaires pełnił ks. prał. Giuseppe Burzio, a później internuncjusz apostolski abp Saverio Ritter i chargé d’affaires ks. prał. Gennaro Verolino reprezentowali interesy Stolicy Apostolskiej w latach powojennych.

Po upadku komunizmu przywrócono pełne stosunki dyplomatyczne, a nuncjuszami apostolskimi na Słowacji byli arcybiskupi: Giovanni Coppa (1990-1994), Luigi Dossena (1994-2001), Henryk Józef Nowacki (2001-2008), Mario Giordana (2008-2017), Giacomo Guido Ottonello (2017-2022) oraz obecny nuncjusz Nicola Girasoli (od 2022 r.).

Działalność poszczególnych nuncjuszy, aż po obecnego nuncjusza abp. Nicolę Girasoli, odzwierciedla nieustanne dążenie Stolicy Apostolskiej do wspierania dialogu z państwem, umacniania instytucji kościelnych oraz przyczyniania się do życia duchowego i społecznego Słowacji.

O umowie

Umowa, która stała się historycznie pierwszym dokumentem międzynarodowym tego rodzaju, została przygotowana przez ówczesnego nuncjusza apostolskiego na Słowacji, abp. Luigiego Dossenę. Jej celem było osiągnięcie kompleksowego uregulowania stosunków między Republiką Słowacką a Kościołem katolickim, a także między Republiką Słowacką a Stolicą Apostolską.

Umowa międzynarodowa została skonkretyzowana w czterech kolejnych umowach, które zawierają rozwiązania niektórych zadań cząstkowych w określonych obszarach stosunków między państwem a Kościołem katolickim na Słowacji.

Pierwszą umową cząstkową, podpisaną 21 sierpnia 2002 r., jest umowa między Stolicą Apostolską a Republiką Słowacką w sprawie posługi duchownej wiernym katolickim w siłach zbrojnych i oddziałach zbrojnych Republiki Słowackiej. Kolejną umową, która weszła w życie 9 lipca 2004 r., jest umowa o wychowaniu i edukacji katolickiej.

Nie została jeszcze podpisana między Stolicą Apostolską a Republiką Słowacką umowa o finansowaniu Kościoła katolickiego, która miałaby określić, w jakim stopniu państwo będzie dotować Kościół, podobnie jak umowa o wolności sumienia.