Włoski biskup o zasadach pogrzebu chrześcijańskiego

Chrześcijański pogrzeb nie jest zwykłym aktem społecznym, emocjonalnym wspomnieniem czy celebracją ku pamięci. Jest on modlitwą wstawienniczą Kościoła za zmarłych i pociechą dla żyjących, płynącą z chrześcijańskiej nadziei. Przypomina o tym vademecum prawno-duszpasterskie „Pogrzeb kościelny”, wydany przez biskupa diecezji Ventimiglia – San Remo Antonia Suettę.

Celem publikacji tekstu jest zaoferowanie duchownym i wiernym świeckim jasnego i wszechstronnego przewodnika po naturze, znaczeniu i właściwym sprawowaniu pogrzebów chrześcijańskich, przywołującego naukę Kościoła oraz dostarczającego praktycznych i normatywnych wskazówek duszpasterskich.

Vademecum rozpoczyna się od wskazania nadprzyrodzonej wartości pogrzebu. Trzy podstawowe cele pogrzebów kościelnych (zgodnie z kanonem 1176 Kodeksu Prawa Kanonicznego) to: modlitwa o zbawienie duszy zmarłego; cześć oddana ciału, przeznaczonemu do zmartwychwstania; pocieszenie płynące z chrześcijańskiej nadziei dla rodziny i wspólnoty.

W kwestiach praktycznych dokument wyjaśnia, że zakłady pogrzebowe nie są upoważnione do zbierania funduszy ani ustalania opłat za posługi liturgiczne w imieniu Kościoła. Ofiary za pogrzeb są dobrowolnym aktem hojności ze strony wiernych i muszą być przekazywane bezpośrednio proboszczowi. Vademecum zaleca też, aby ksiądz był niezwłocznie powiadamiany w przypadku choroby (aby mógł udzielić sakramentu chorych) oraz w przypadku zgonu.

Dokument ostrzega przed ryzykiem czynienia z pogrzebu wydarzenia towarzyskiego i związanej z tym sekularyzacji tego obrzędu. Zachęca do refleksji, unikania niestosownych dekoracji, muzyki lub elementów obcych liturgii.

Potwierdza też normy liturgiczne dotyczące przemówień pożegnalnych: spontaniczne mowy pochwalne lub wspomnienia nie są dozwolone podczas Mszy św. ani z ambony. Powinny być one uzgodnione wcześniej i wygłoszone na zakończenie liturgii lub na cmentarzu.

Dokument omawia też przypadki przewidziane przez Kodeks Prawa Kanonicznego (kanon 1184), w których pogrzeby kościelne nie mogą być odprawione (apostaci, heretycy, schizmatycy, osoby, które wybrały kremację z powodów przeciwnych wierze, osoby należące do masonerii, jawni grzesznicy bez oznak pokuty, w których przypadku obrzęd ten wywołałby publiczne zgorszenie). Wyraża to konieczną spójność między przynależnością kościelną a prawdą sprawowanej liturgii.

Vademecum potwierdza, że preferowaną przez Kościół formą pochówku jest grzebanie ciał zmarłych. Kremacja jest dozwolona pod warunkiem, że nie została wybrana w motywów sprzecznych z doktryną chrześcijańską. Jednakże rozrzucanie prochów lub przekształcanie ich w przedmioty pamiątkowe pozostaje surowo zabronione.