Zaczęło się od getta w Lublinie. 84. rocznica Akcji Reinhardt z „Misterium Światła i Ciemności”

Getto na Podzamczu w Lublinie było pierwszym gettem zlikwidowanym w ramach akcji „Reinhardt”. Akcja likwidacyjna trwała miesiąc, od nocy 16/17 marca do 14 kwietnia 1942 roku. W tym czasie blisko 28 tys. ludzi zostało deportowanych do obozu zagłady w Bełżcu.

Sztab operacji, której celem była początkowo eksterminacja Żydów zamieszkujących obszar Generalnego Gubernatorstwa, mieścił się w Lublinie. Plan biologicznej likwidacji rozszerzony został na Żydów europejskich, a więc na ponad 11 milionów osób. „Niemcy posługiwali się również eufemistycznym określeniem „ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej”. Główne ośrodki natychmiastowej śmierci zlokalizowano w GG, z czego Bełżec i Sobibór  w dystrykcie lubelskim, zaś Treblinkę w dystrykcie warszawskim. Specyficznym obozem był KL Lublin na Majdanku, w którym oprócz więźniów żydowskich, przebywali również więźniowie nie-żydowscy, a eksterminacja odbywała się w sposób pośredni, poprzez ciężką i wyczerpującą pracę, rzadziej zaś przy użyciu komór gazowych, które funkcjonowały pomiędzy jesienią 1942 r. a jesienią 1943 r.”- informuje Ośrodek Brama Grodzka, dokumentujący historię żydowskiego Lublina.

Galeria zdjęć (4 zdjęć)

W miejscu – Collegium Iuridicum KUL przy ulicy Spokojnej, gdzie w jednym z pomieszczeń znajduje się dziś siedziba Centrum relacji katolicko-żydowskich im. J. A. Heschela KUL mieścił się sztab akcji i gabinet Odilo Globocnika – dowódcy SS i policji na dystrykt lubelski, nieopodal położona była jego prywatna willa. Z kolei w obecnym budynku Biblioteki Uniwersyteckiej KUL przy ul. Chopina były magazyny, gdzie przechowywano zgrabione mienie Żydów.

Od połowy marca 1942 r. do listopada 1943 r. w ramach operacji „Reinhardt” zamordowano około 2 miliony osób, które zginęły w wyniku rozstrzeliwań w likwidowanych gettach, zmarły w transportach deportacyjnych lub zostały zagazowane w obozach zagłady. Szacuje się, że w obozach zagłady w Bełżcu, Sobiborze i na Majdanku zostało zamordowanych około 700 tys. Żydów.

Każdego roku Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN” przypomina o tym tragicznym dniu. Główną formą upamiętnienia  jest „Misterium Światła i Ciemności”, które, jak informuje Ośrodek, od 23 lat odbywa się po zmroku w Bramie Grodzkiej. Rozpoczyna się ono od odczytania nazwisk przedwojennych mieszkańców dzielnicy żydowskiej, którzy (z dużym prawdopodobieństwem) zostali wywiezieni w pierwszym transporcie skierowanym do obozu zagłady w Bełżcu. Następnie, w przestrzeni gdzie było kiedyś Miasto Żydowskie, gasną wszystkie światła. W tej ciemności świeci się jedynie pojedyncza latarnia – ostatnia, ocalona lampa z miasta żydowskiego – symboliczna „Latarnia Pamięci”.

Szczegółowy program wydarzenia:
* 18:00 Początek Misterium Światła i Ciemności | Brama Grodzka
* 18:30 Przejście „Szlakiem Pamięci” | „Latarnia Pamięci”, ul. Podwale
* 20:00 Zakończenie „Misterium” przy instalacji „Nie/Pamięć Miejsca” | ul. Zimna