Zwierzchnik UKGK: „Nie bójcie się, bądźcie wolni!” – dziedzictwo bp. Pawło Wasyłyka

„Nie bójcie się, bądźcie wolni! Niech strach nie panuje nad wami” – powiedział 8 sierpnia zwierzchnik Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego (UKGK) abp Światosław Szewczuk podczas Liturgii w katedrze Przemienienia Pańskiego w Kołomyi. Uroczystości były związane ze 100. rocznicą urodzin bp. Pawło Wasyłyka, pierwszego biskupa greckokatolickiej eparchii kołomyjsko-czerniowieckiej.

Abp Szewczuk przypomniał, że bp Wasyłyk urodził się 8 sierpnia 1926 r. w wielodzietnej rodzinie we wsi Borysławka w powiecie przemyskim. Jego rodzina doświadczyła spalenia wsi, czystek etnicznych i wysiedlenia. Sam przyszły biskup był dwukrotnie więziony. W 1974 r. został potajemnie wyświęcony na biskupa Kościoła greckokatolickiego działającego w podziemiu.

„Zostanie biskupem oznaczało w tamtych czasach stanie się celem numer jeden radzieckiej machiny represyjnej. Ale ten biskup był człowiekiem prawdziwej wolności. Nie bał się” – podkreślił zwierzchnik UKGK.

Nawiązując do Ewangelii o podatku świątynnym i słów Chrystusa „Synowie są wolni” (Mt 17,26), abp Szewczuk zaznaczył, że chrześcijańska wolność oznacza przede wszystkim wyzwolenie od grzechu. „Prawdziwie wolny jest ten, kto potrafi oprzeć się grzechowi” – powiedział, wskazując, że dar synostwa Bożego chrześcijanie otrzymują w sakramentach chrztu i bierzmowania.

Kaznodzieja podkreślił, że bp Wasyłyk rozumiał wolność jako wierność prawdzie i odmowę kompromisu ze złem. „Prawdziwa wolność nie jest możliwością robienia tego, co się chce. Jest owocem właściwego wyboru życiowego” – powiedział. Przypomniał, że bp Wasyłyk był gotów ponieść konsekwencje swojej wierności Kościołowi i narodowi, włącznie z zesłaniem na Syberię.

Abp Szewczuk wspomniał także o roli pierwszego biskupa greckokatolickiej eparchii kołomyjsko-czerniowieckiej w wyjściu UKGK z podziemia i jego świadectwie niezłomności.. Przytoczył jego słowa, że nawet odebranie kapłanom szat i świątyń nie zniszczy wiary, ponieważ każda chrześcijańska rodzina może stać się „świątynią Bożą”.

W kontekście trwającej wojny na Ukrainie zwierzchnik UKGK zaapelował, by nie ulegać strachowi ani działaniom mającym prowadzić do moralnego i duchowego wyczerpania społeczeństwa. „Nie poddajmy się!” – wezwał.

Na zakończenie Liturgii abp Szewczuk zwrócił się w modlitwie do bp. Wasyłyka, prosząc go o wstawiennictwo za wolność Ukrainy, diecezję, naród i Kościół.

W uroczystej Liturgii uczestniczyli m.in. biskup kołomyjski Wasyl Iwasiuk, metropolici, biskupi diecezjalni i pomocniczy oraz liczne duchowieństwo. Po nabożeństwie odmówiono modlitwę przy grobie bp. Pawło Wasyłyka. Wieczorem w Pałacu Kultury i Sztuki „Narodowy Dom” odbył się wieczór pamięci „Poema wielkiego życia”, poświęcony jego postaci.

Bp. Pawło Wasyłyk, urodził się 8 sierpnia 1926 r. w Borysławce jako jedno z jedenaściorga dzieci. W czasie II wojny światowej zaangażował się w ukraińską działalność narodowowyzwoleńczą. W 1947 r. został aresztowany przez sowieckie służby bezpieczeństwa i skazany na osiem lat więzienia za „zdradę ojczyzny” i działalność antysowiecką. Karę odbywał m.in. w obozach na Syberii i w okolicach Omska.

W 1950 r. przyjął potajemnie święcenia diakonatu. Po powrocie z zesłania w 1956 r. został tajnie wyświęcony na kapłana przez bł. Mykołaja Czarnećkiego CSsR. Następnie prowadził działalność duszpasterską w wielu regionach ówczesnego Związku Sowieckiego. W 1959 r. został ponownie aresztowany i do 1964 r. przebywał w łagrze w Mordowii. W tym samym obozie więziony był również późniejszy zwierczchnik Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego Josyf Slipyj.

1 maja 1974 r. ks. Wasyłyk został potajemnie wyświęcony na biskupa przez bp. Jozafata Fedoryka OSBM. Jako hierarcha kierował podziemnym życiem grekokatolików na rozległym obszarze obejmującym m.in. Galicję, Zakarpacie, Wołyń, Krym, południową i centralną Ukrainę, a także Moskwę, Petersburg i republiki nadbałtyckie. W wielu miejscowościach organizował podziemne wspólnoty i zapewniał wiernym posługę duszpasterską. Służby sowieckie wielokrotnie zatrzymywały biskupa, konfiskując księgi i szaty liturgiczne.

Przełomowym momentem w historii Kościoła greckokatolickiego był 4 sierpnia 1987 r. Tego dnia grupa duchownych, zakonników, zakonnic i świeckich pod przewodnictwem bp. Wasyłyka ogłosiła, że Ukraiński Kościół Greckokatolicki wychodzi z podziemia i rozpoczyna walkę o legalizację działalności. Odezwa została skierowana do papieża Jana Pawła II, a jej kopię otrzymał przywódca ZSRR Michaił Gorbaczow.

W kolejnych latach bp Wasyłyk wielokrotnie reprezentował UKGK w rozmowach z władzami sowieckimi. W lutym 1989 r. stanął na czele delegacji, która udała się do Moskwy, domagając się uznania Kościoła. W maju tego samego roku uczestniczył w kolejnej delegacji, która zabiegała o legalizację UKGK i spotkanie z Gorbaczowem.

Po odzyskaniu przez Kościół możliwości legalnego działania bp Wasyłyk został pierwszym ordynariuszem nowo utworzonej eparchii kołomyjsko-czerniowieckiej. Jego intronizacja odbyła się 31 października 1993 r. w Kołomyi. W tym czasie rozpoczęto również budowę katedry Przemienienia Pańskiego, która miała stać się centrum życia odrodzonej eparchii.

Bp Pawło Wasyłyk zmarł 12 grudnia 2004 r. w Kołomyi. Za swoją działalność otrzymał m.in. tytuły doktora honoris causa Uniwersytetu w Seton w Stanach Zjednoczonych oraz Instytutu Ekonomiki i Prawa w Iwano-Frankiwsku. W historii ukraińskiego katolicyzmu zapisał się jako jeden z hierarchów, którzy przez dziesięciolecia podtrzymywali życie Kościoła greckokatolickiego w warunkach sowieckich prześladowań i odegrali istotną rolę w jego wyjściu z podziemia pod koniec lat 80.